Nghiên cứu thuốc trừ sâu sinh học từ một số dược liệu

Nội dung nghiên cứu: 3.1 Nghiên cứu lý thuyết - Tìm hiểu tư liệu; sách báo trong và ngoài nước về đặc điểm; thành phần hóa học; công dụng của cây đơn kim, ớt, tỏi.. 26 2.4 Khảo sát các

KHOA HÓA

NGHIÊN CỨU THUỐC TRỪ SÂU SINH

HỌC TỪ MỘT SỐ DƯỢC LIỆU

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN SƯ PHẠM

Giảng viên hướng dẫn : TS.DS Phạm Văn Vượng Sinh viên thực hiện : Võ Thị Phương Thảo

Lớp : 14CHD

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

KHOA HÓA

NHIỆM VỤ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Họ và tên sinh viên : VÕ THỊ PHƯƠNG THẢO

1.Tên đề tài : “ Nghiên cứu thuốc trừ sâu sinh học từ một số dược liệu”

2 Nguyên liệu, dụng cụ, thiết bị và hóa chất:

Nguyên liệu: Hoa đơn kim ở Đà Nẵng – Việt Nam

Tỏi, ớt ở Đà Nẵng – Việt Nam Dụng cụ và thiết bị: Máy đo quang UV-VIS, cốc thủy tinh, ống đong, bếp cách thủy, ống nghiệm, cân kỹ thuật, các loại pipet, bình định mức,…

Hóa chất: nước cất, Cồn 60⁰

3 Nội dung nghiên cứu:

3.1 Nghiên cứu lý thuyết

- Tìm hiểu tư liệu; sách báo trong và ngoài nước về đặc điểm; thành phần hóa

học; công dụng của cây đơn kim, ớt, tỏi

- Trao đổi với giáo viên hướng dẫn về đặc điểm; công dụng của cây đơn kim,

4 Giáo viên hướng dẫn : TS.DS Phạm Văn Vượng

5 Ngày giao đề tài: Tháng 6 năm 2017

6 Ngày hoàn thành: Tháng 3 năm 2018

Chủ nhiệm khoa Giáo viên hướng dẫn

Sinh viên đã hoàn thành và nộp báo cáo cho Khoa ngày tháng năm 2018

Kết quả điểm đánh giá: Ngày … tháng … năm 2018

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG (Kí và ghi rõ họ tên)

Mục lục

MỞ ĐẦU 4

1 Lí do chọn đề tài 4

2 Mục tiêu nghiên cứu 4

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

4 Phương pháp nghiên cứu 5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 6

A Dược liệu 6

1 Đơn kim 6

1.1 Tên gọi 6

1.2 Phân bố 6

1.4 Thành phần hóa học 7

1.4.1 Favonoid 7

1.4.2 Hợp chất acetylene 8

1.4.3 Nhóm terpenoid 8

1.4.4 Một số hợp chất khác 8

1.5 Tác dụng sinh học 8

1.5.1 Độc tính cấp 9

1.5.2 Tính kháng khuẩn, kháng nấm của tinh dầu từ lá 9

1.5.3 Tác dụng chống viêm 9

1.5.4 Tác dụng giảm đau 9

1.5.5 Tác dụng bảo vệ gan 9

1.5.6 Tác dụng chống ung thư 9

1.6 Công dụng và các bài thuốc từ cây Đơn kim 10

1.6.1 Công dụng 10

1.6.2 Một số bài thuốc từ cây Đơn kim 11

2 Ớt 11

2.1 Tên gọi 11

2.2 Phân bố 12

2.4 Thành phần hóa học 12

2.5 Tác dụng sinh học 13

2.5.1 Y học cổ truyền 13

2.5.2 Y học hiện đại 13

2.6 Một số bài thuốc từ ớt 14

3 Tỏi 14

3.1 Tên gọi 14

3.2 Phân bố 15

3.3 Đặc điểm hình thái 15

3.4 Thành phần hóa học 15

3.4.1 Tinh dầu tỏi 15

3.4.2 Một số hợp chất sulfur của tỏi 15

3.5 Tác dụng sinh học 17

3.5.1 Y học cổ truyền 17

3.5.2 Y học hiện đại 18

1 Giới thiệu 20

2 Ưu và nhược điểm 20

2.1 Ưu điểm 20

2.2 Nhược điểm 20

3 Hiện trạng 20

4 Một số hoạt chất thảo mộc được dùng làm thuốc trừ sâu có mặt ở Việt Nam 21

5 Thuốc trừ sâu từ dược liệu nghiên cứu (tỏi, ớt) 22

5.1 Kinh nghiệm trong dân gian 22

5.2 Nghiên cứu khoa học 23

CHƯƠNG 2: NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 24

1 Nguyên liệu, hóa chất, dụng cụ 24

1.1 Nguyên liệu 24

2 Phương pháp nghiên cứu 25

2.1 Phương pháp ngâm dầm với cồn 60⁰ 25

2.1.1 Nguyên tắc 25

2.1.2 Dụng cụ 25

2.1.3 Cách tiến hành 25

2.2 Phương pháp bào chế công thức (dung dịch) có tác dụng diệt sâu bọ 26

2.3 Phương pháp thử hiệu lực trừ sâu của các công thức thuốc 26

2.4 Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình chiết các hoạt chất của đơn kim có tác dụng diệt trừ sâu bọ 27

2.4.1 Khảo sát thời gian chiết 27

2.4.2 Khảo sát tỉ lệ rắn lỏng 27

2.4.3 Khảo sát số lần chiết 27

2.4 Định tính một số nhóm chức chứa trong dược liệu 27

2.5.1 Saponin 27

2.5.2 Coumarin 28

2.5.3 Flavonoid 28

2.5.4 Polyphenol 28

2.5.5 Axit hữu cơ 29

2.5.6 Polysaccarid 29

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ KẾT LUẬN 30

1 Hiệu quả giết sâu trực tiếp của các công thức 30

2 Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình chiết các hoạt chất từ đơn kim 31

2.1 Khảo sát thời gian chiết 31

2.2 Khảo sát tỉ lệ rắn lỏng 32

3 Xây dựng quy trình tạo dung dịch đơn kim có tác dụng trừ sâu 33

2 Kết quả định tính một số hợp chất có trong dịch chiết 34

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 37

TÀI LIỆU THAM KHẢO 38

Tiếng Việt 38

Internet 38

LỜI CẢM ƠNLời đầu tiên em xin bày tỏ long biết ơn sâu sắc đến thầy TS.DS Phạm Văn Vượng đã giao đề tài, hướng dẫn tận tình và luôn sẵn sang giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong khoa, thầy cô công tác tại phòng thí nghiệm thuộc Khoa Hóa Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em trong thời gian học tập và thực hiện đề tài

Trong quá trình làm khóa luận, mặc dù bản thân có nhiều cố gắng nhưng do bước đầu làm quen với việc nghiên cứu khoa học nên khó tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Vì vậy em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý thầy cô giáo và các ban để khóa luận được hoàn chỉnh hơn

Đà Nẵng, ngày… tháng… năm 2018

Sinh viên

Võ Thị Phương Thảo

DANH MỤC CÁC HÌNH

3.3 Sâu bị chết sau 48h phun các công thức thuốc 32

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Hiện nay, vấn nạn sử dụng thuốc trừ sâu một cách bừa bãi làm cho hiện tượng

dư lượng thuốc trừ sâu trong rau củ ngày càng cao dẫn đến tình trạng ngộ độc thực phẩm cấp tính hoặc là chất độc sẽ ngấm sâu, tích tụ trong cơ thể lâu ngày sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của con người Bên cạch đó cũng ảnh hưởng xấu đến môi trường nước, đất và không khí

Chính vì vậy, xu hướng quay trở lại nền nông nghiệp hữu cơ với việc sử dụng thuốc trừ sâu sinh học thay thế cho thuốc trừ sâu hóa học, đảm bảo an toàn cho sức khỏe con người Do đó, đòi hỏi các nhà nghiên cứu tìm ra các thuốc trừ sâu sinh học thân thiện với môi trường

Ở Việt Nam, có nhiều loại cây chứa chất độc đối với sâu bệnh hại cây, đến nay chưa phát hiện hết và chưa được khai thác triệt để Một số cây đã được sử dụng

trong sản xuất nông nghiệp như: cây bả đậu (Croton tiglium), cây sắn nước (Pachyrhizus erosus), cây duốc cá (Milletia ichthyochtona), dây thuốc cá (Derris elliptlica) Một số chế phẩm đã được Phòng Sinh dược và Hóa bảo vệ

thực vật (Viện Hóa học, Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam) thử nghiệm hiệu lực trừ sâu trong phòng thí nghiệm, trong lồng lưới và ngoài vườn cho kết quả rất tốt, đạt hiệu lực trừ sâu hơn 60% Thuốc thảo mộc có những ưu điểm cơ bản như: Có hiệu lực trừ sâu bệnh cao, chọn lọc, các chất độc là các hợp chất thiên nhiên cho nên dễ bị phân hủy sau khi sử dụng, không để lại dư lượng ở trong đất và trong nông sản, ít gây độc hại cho người và môi trường

Đơn kim(Bidens Pilosa L.) là loài cây mọc hoang dại ở khắp nơi trên đất nước ta

từ miền núi, trung dung đến đồng bằng Ngoài ra nó là thực vật có mặt ở nhiều nước trên thế giới: Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản,… Đây là một loài cây được sử dụng nhiều trong nhân gian của nhiều địa phương ở Việt Nam như một vị thuốc quan trọng trong các bài thuốc quý để chữa trị nhiều loại bệnh khác nhau

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Khảo sát tác dụng trừ sâu từ dịch chiết Đơn kim, Tỏi, Ớt

- Khảo sát thành phần hoạt chất và phương pháp tác chiết dịch chiết có tác dụng trừ sâu

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng

- Hoa đơn kim được thu hái tại Đà Nẵng

- Ớt, tỏi được thu mua tại chợ tại Đà Nẵng

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Các dịch chiết cồn từ hoa đơn kim, tỏi, ớt bằng phương pháp ngâm chiết

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp tiếp cận

- Tìm hiểu và đọc tài liệu từ các nghiên cứu trước đó

- Hỏi ý kiến thầy cô, bạn bè

4.2 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài

- Tổng quan các tài liệu, tư liệu, sách báo trong và ngoài nước về đặc điểm hình thái thực vật, thành phần hóa học và ứng dụng của các dược liệu nghiên cứu

4.3 Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

- Phương pháp lấy mẫu: Thu hái hoa cây đơn kim tại Đà Nẵng , thu mua quả ớt

và tỏi tại Đà Nẵng

- Phương pháp ngâm chiết

- Xác định sơ bộ các nhóm hợp chất chính trong dịch chiết từ cây đơn kim bằng

các phản ứng đặc trưng

- Phương pháp điều chế dung dịch thuốc

- Thử hoạt tính của công thức thuốc với sâu bọ

5 Bố cục đề tài

Nội dung đề tài chia làm 4 chương:

 Chương 1: Tổng quan tài liệu

 Chương 2: Nguyên liệu và phương pháp nghiên cứu

 Chương 3: Kết quả và thảo luận

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU

A Dược liệu

1 Đơn kim

1.1 Tên gọi

- Tên khoa học: Bidens pilosa L, thuộc chi Bidens, họ Cúc (Asteraceae), bộ Cúc

(Asterales), lớp Ngọc lan (Magnoliopsida), ngành Ngọc lan (Magnoliophyta)

- Tên thường gọi: Đơn buốt, Rau bộ lĩnh, Xuyến chi, Song nha lông…

1.2 Phân bố

Cây đơn kim phân bố hầu hết ở các nước nhiệt đới Ở châu Á, có hầu hết ở các nước Đông Nam Á, Trung Quốc Ở nước ta, cây đơn kim mọc hầu hết ở các tỉnh, từ đồng bằng đến trung du miền núi

Đơn kim thuộc loại cây mọc nhanh, ưa sáng và ưa ẩm thường mọc thành quần thể dày đặc trên đất sau nương rẫy, bãi hoang và dọc theo đường đi… Cây con mọc

từ hạt xuất hiện vào cuối mùa xuân (khoảng tháng 4); sinh trưởng nhanh trong mùa

hè, sau ra hoa quả nhiều rồi tàn lụi vào giữa mùa thu Ở vùng núi, do mọc muộn nên thời gian tàn lụi của cây kéo dài hơn so với ở đồng bằng

1.3 Mô tả thực vật

Hình 1.2 Cây đơn kim Hình 1.1 Hoa cây đơn kim

Đơn kim còn gọi là đơn buốt, quỷ châm thảo, rau bộ binh, song lông nha, thuộc

họ cúc, là cây thân thảo, mọc thành bụi cao từ 0.3 – 1m Lá mọc đối có 3 lá chét hình mác hoặc trái xoan, dài 2–4 cm, rộng 1–2 cm, gốc thuôn, đầu nhọn, mép có răng cưa, hai mặt nhẵn Cụm hoa mọc ở kẽ lá và đầu cành thành đầu đơn độc hoặc đôi một; đầu gần hình cầu, rộng 0,6–1,5 cm; lá bắc thuôn, dạng vảy, có lông, những hoa ở ngoài bất thụ, xếp thành một hành, hình lưỡi màu trắng; những hoa ở trong hữu thụ, hình ống màu vàng; cánh hoa bất thụ xẻ 3 thuỳ nhỏ ở đầu, nhị 4–5, thắt lại

ở gốc và có tai ngắn; bầu của hoa bất thụ tiêu giảm, trái lại ở hoa hữu thụ, bầu to lên gấp 2–3 lần

Đại diện cho hợp chất này là: Butein, okanin

1.4.2 Hợp chất acetylene

Hợp chất acetylene là các hydrocacbon Trong Chi Bidens, chúng có mặt ở tất cả bộ phận, nhưng chủ yếu là ở trong rễ Đến nay đã có 34 acetylenes được phân lập từ Bidens Pilosa L Trong đó polyacetylenes có nhiều nhất trong cây Đơn kim Đại diện chính của poliacetylene là 1-phenylhepta-1,3,5, triyne có nhiều trong

lá cành, và rễ cây của cây Đơn kim Hợp chất nay nó hấp thụ mạnh bức xạ UV sóng

dài và hoạt động được thay đổi khi tiếp xúc với ánh sáng

Đại diện các hợp chất nhóm terpenoid được phân lập từ chi Bidens

1.5.1 Độc tính cấp

Nghiên cứu ở trên chuột nhắt trắng với hàm lượng cao gấp hàng trăm lần so với liều dùng trên con người, phần trên mặt đất và rễ cây đơn kim không gây chết cho vật nghiên cứu Vì vậy độc tính của nó hầu như là không có, an toàn với sức khỏe của con người

1.5.2 Tính kháng khuẩn, kháng nấm của tinh dầu từ lá

Tinh dầu lá cây Đơn kim có tác dụng với tất cả các chủng vi khuẩn thử là B.subtilis, B pumilus, S aureus, P mirabilis, E coli, S typhi Trong đó tác dung mạnh với 3 chủng: B pumilus, E coli, S typhi, tuy nhiên so sánh với tác dụng kháng khuẩn của kháng sinh chuẩn thì vẫn yếu hơn

Tinh dầu lá Đơn kim cũng cho tác dụng kháng nấm trên 2 chủng thử nghiệm là Candida albicans, Asperilus niger

1.5.5 Tác dụng bảo vệ gan

Dịch chiết flavonoid toàn phần có tác dụng bảo vệ gan chuột thí nghiệm, trên

mô hình gây tổn thương gan cấp bằng CCl4 ở liều 60mg/kg và 120mg/kg Liều 120mg/kg có tác dụng tương đương như sylimarin liều 70mg/kg

1.5.6 Tác dụng chống ung thư

Các chất phân lập được từ cây Đơn kim, có 7 chất tác dụng chủ yếu đối với dòng ung thư máu, có 3 chất tác dụng chủ yếu với dòng ung thư phổi, có 3 chất có

tác dụng với dòng tế bào ung thư vú Tuy nhiên, đây mới là kết quả nghiên cứu trên

3 dòng ung thư ở trên, nên chưa thể đánh giá hết khả năng chống ung thư của dịch chiết từ cây Đơn kim

1.6 Công dụng và các bài thuốc từ cây Đơn kim

- Tại Mexico, lá cũng được dùng để pha trà

Trong dân gian các nước trên Thế giới, cây Đơn kim dùng làm thuốc có thể chữa được nhiều bệnh

- Sử dụng như phòng ngừa bệnh cúm hoặc cảm lạnh, được sử dụng để điều trị đau sưng ở cổ họng, sốt ở trẻ, sợ thời tiết lạnh

- Đối với đau mắt, đập lá được áp dụng trên mí mắt

- Được sử dụng cho các loài côn trùng độc và rắn cắn

- Đối với viêm ruột, đầy hơi, tiêu chảy, viêm ruột thừa

- Đối với bong gân, contusions, viêm loét mãn tính

- Được sử dụng để ngăn chặn chảy máu vết thương

- Lá dùng để điều trị nấm và nấm Candida

- Đối với các đống, loét mãn tính, các bệnh ngoài da khác nhau

Ở nước ta, do ít có công trình nghiên cứu về cây Đơn kim, nên ứng dụng của

nó còn hạn chế, chủ yếu là làm thức ăn trong chăn nuôi và ứng dụng trong một số bài thuốc dân gian

1.6.2 Một số bài thuốc từ cây Đơn kim

 Chữa viêm họng do lạnh: Đơn kim cả hoa và lá, kim ngân hoa, sài đất, lá húng chanh, cam thảo đất, mỗi thứ 10-15g Sắc uống ngày một thang, chia 2 lần Dùng trong 5-7 ngày

 Chữa đau nhức do phong thấp: Lấy đơn kim 30-60g, rửa sạch sắc nước uống, chia 2 lần uống trong ngày Dùng 10-15 ngày

 Chữa trẻ nhỏ cam tích: Đơn kim 15g, gan lợn 30-60g Rửa sạch lá đơn kim rồi cho lá xuống đáy nồi, đổ ngập nước, đặt gan lên phía trên hấp chín, ngày chia 2 lần, ăn liền 5-7 ngày

 Chữa chấn thương phần mềm nhẹ, tụ máu đau nhức: Đơn kim cả lá và hoa, lá cây đại, mỗi vị 10-15g, giã nát, băng đắp vào chỗ đau, ngày 1-3 lần

 Chữa đau răng, sâu răng: Đơn kim cả hoa và lá, rửa sạch cho vào ít muối, giã nhỏ đặt vào chỗ đau Hoặc lấy đơn kim 50g, rửa sạch, ngâm với 250ml rượu trắng (theo tỷ lệ 1/5) Trường hợp bị đau răng, ngậm trong miệng một lúc rồi nhổ đi

 Chữa đau lưng do làm gắng sức: Đơn kim 150-180g, rửa sạch sắc lấy nước, thêm 250g đại táo, đường đỏ và chút rượu trắng, nấu nhỏ lửa cho đến khi táo chín nhừ; Chia 4-5 lần uống trong 2 ngày, uống liền 7-10 ngày

Chữa mẩn ngứa do dị ứng thời tiết: Đơn kim 100-200g, nấu với 4-5 lít nước tắm, đồng thời lấy bã xát kỹ lên vết mẩn Thường chỉ dùng 1-2 lần là có kết quả

2 Ớt

2.1 Tên gọi

- Tên khoa học : Capsicum frutescens(L.) Bail

- Tên thường gọi: Ớt

- Tên khác: Lạc tiêu, Lạc tứ, Ngưu giác tiêu, Hải tiêu

- Họ cà (Solanaceae)

2.4 Thành phần hóa học

 Trong ớt có 0.04 – 1.5 % dẫn chất benzylamin, vị cay, trong đó thành phần chính là capsaicin (chiếm tới 70%), phần lớn tập trung ở biểu bì giá noãn

O H

O C

 Ngoài ra còn có một số chất khác như dihidrocapsaicin (khoảng 20 %), nordihidro-capsaicin(7%), homocapsaicin và homodihydrocapsaicin

O H

O C

O C

 Capsicosid là một saponin steroid có tác dụng kháng sinh

 Vitamin C, tỷ lệ có chừng 0.8% - 1.8% trong ớt của ta Có những tác giả ở Châu Phi , hungary thấy hàm lượng vitamin C lên tới 4.89%

- Trong ớt có chứa capsicain là một akloid có hoạt tính gây đỏ, nóng, chỉ xuất hiện khi quả ớt chín Capsicain có tác dụng khích thích não bộ sản xuất ra chất Endorphin là một chất morphin nội sinh, có đặc tính như thuốc giảm đau, đặc biệt

có ích cho các bệnh nhân bị viêm khớp mãn tính và các bệnh ung thư

- Ớt giúp ngăn ngừa bệnh tim do chứa một số hoạt chất giúp máu lưu thông tốt, tránh được tình trạng đông vón tiểu cầu dễ gây tai biến tim mạch

- Ớt còn có tác dụng ngăn ngừa tình trạng huyết áp cao

- Chữa rắn rết cắn: Lá ớt giã nhỏ, đắp vào nơi bị thương, băng lại Ngày làm 1-2 lần cho đến khi hết đau, 2-3 giờ là khỏi

3 Tỏi

3.1 Tên gọi

- Tên khoa học : Allium sativum L

- Tên thường gọi: Tỏi

- Tên khác: tỏi ta, đại toán, hom kía(Thái), sluôn(Tày)

3.2 Phân bố

- Tỏi có nguồn gốc từ châu Á và được trồng nhiều ở màn ôn đới

- Tại Việt Nam có nhiều vùng đất trồng tỏi nổi tiếng như: Lý Sơn, Phan Rang

3.4.1 Tinh dầu tỏi

Tinh dầu tỏi ở điều kiện thường là chất lỏng có màu vàng nhạt, hơi xanh đến vàng xanh tùy theo phương pháp khai thác, tinh chế Tinh dầu tỏi có vị hơi cay nóng, có mùi thơm đặc trưng của tỏi

3.4.2 Một số hợp chất sulfur của tỏi

Các hợp chất sulfur của tỏi rất được quan tâm vì những nguyên nhân sau:

- Hàm lượng sulfur cao bất thường so với những thực phẩm khác Những hợp chất sulfur này chủ yếu tập chung ở tinh dầu tỏi

- Hoạt tính của những vị thuốc có chứa hợp chất sulfur đã được nghiên cứu từ rất lâu

- Tên IUPAC: 3-[(prop-2ene-1sulfanyl)sulfanyl]prop-1-ene

- Khối lượng phân tử: 127,27 g/mol

Trong tỏi allincin chiếm khoảng 70 – 80 % hợp chất chứa sulfur, tuy nhiên allincin không bền , dễ bị phân hủy bởi điều kiện thường như ánh sáng, nhiệt độ thành các hợp chất như: diallyl sulfide, diallyl disulfide, diallyl trisulfide, diallyl tetrasulfide, ajoene…

Bình thường trong tỏi không tồn tại allincin mà chất này được tạo ra khi củ tỏi được đập giập, cắt hoặc xay nhuyễn, quá trình hình thành allincin được diễn tả như sau:

CH3O

- CTPT: C6H10O2

- Tên UIPAC: 3-(prop-2enydisulfanyl)prop-1-ene

- Khối lượng phân tử: 146,28 g/mol