CƠ sở LÍ LUẬN về HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG TRONG tổ CHỨC HOẠT TRẢI NGHIỆM CHO đội VIÊN tại địa bàn dân cư PHÚ yên

HĐTN ở Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu đề cập đếnđặc biệt trong Hội thảo “ Hoạt động động trải nghiệm sáng tạocho học sinh phổ thông” với các bài viết nổi bật như: “HĐTNsáng tạ

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG TRONG TỔ CHỨC HOẠT TRẢI NGHIỆM CHO ĐỘI VIÊN TẠI ĐỊA BÀN DÂN CƯ PHÚ YÊN

- Tổng quan nghiên cứu vấn đê

Hơn 2000 năm trước, Khổng Tử (551 - 479 TCN) đã

nói: “Những gì tôi nghe, tôi sẽ quên; Những gì tôi thấy, tôi sẽ nhớ; Những gì tôi làm, tôi sẽ hiểu”, tư tưởng này thể hiện

việc giáo dục thông qua các HĐTN thực tế để lĩnh hội trithức Ở phương Tây, Xôcrát (470-399 TCN) nhà triết học Hy

Lạp cũng có quan điểm: “Người ta phải học bằng cách làm một việc gì đó; Với những điều bạn nghĩ là mình biết, bạn sẽ thấy không chắc chắn cho đến khi làm nó” Đây được coi là

những nguồn gốc tư tưởng đầu tiên của “Giáo dục trảinghiệm”

Với hai nhà triết học nổi tiếng Các Mác (1818 - 1883) vàF.Anghen (1820 - 1895) - Người sáng lập ra Học thuyết cáchmạng xã hội chủ nghĩa và là ông tổ của nền giáo dục hiện đại,

đã xác định mục đích của nền giáo dục XHCN là tạo ra “conngười phát triển toàn diện”, muốn vậy phải theo “phương thứcgiáo dục kết hợp với lao động sản xuất” Đây cũng chính làphương thức giáo dục hiện đại mà V.I Lênin (1870 - 1924)coi là một trong những nguyên tắc của giáo dục XHCN.Trong bài phát biểu “Nhiệm vụ của Đoàn thanh niên”(1920)

Lê Nin chỉ rõ: “Chỉ có thể trở thành người cộng sản khi biếtlao động và hoạt động xã hội cùng với công nhân và nôngdân” [7, tr.38] Còn N K Cơrupxkaia (1869 - 1939) đã phântích rất sâu sắc ý nghĩa của hoạt động lao động, hoạt độngchính trị xã hội N K Cơrupxkaia đánh giá cao vai trò hoạtđộng của Đoàn thanh niên, của Đội thiếu niên, qua các hoạtđộng ngoài trường, ngoài lớp N.K.Cơrupxkaia cho rằng:

“Qua hoạt động thực tiễn thế hệ trẻ được tự giáo dục, qua đó

mà hình thành và phát triển nhân cách của người lao động maisau” [7 ]

Trên thế giới, từ giữa thế kỉ XX, nhà giáo dục học nổitiếng người Mĩ, John Dewey, với tác phẩm “Kinh nghiệm vàGiáo dục” (Experience and Education) đã chỉ ra hạn chế củagiáo dục nhà trường và đưa ra quan điểm về vai trò của kinhnghiệm trong giáo dục (GD) Cơ sở triết học của lí thuyếtchương trình của Dewey là thuyết kinh nghiệm của chủ nghĩaduy tâm chủ quan Theo ông kinh nghiệm cá nhân bao gồmhai nhân tố: “HĐTN” và “Kết quả thu được qua trải nghiệm”

[12]

Ở Việt Nam, trong giáo dục thế hệ trẻ, Chủ tịch Hồ ChíMinh đã chỉ rõ phương pháp để đào tạo nên những người tài

đức là: “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao độngsản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội” Bác đã từng nói:

“Giáo dục phải theo hoàn cảnh và điều kiện” và “Một chươngtrình nhỏ mà được thực hành hẳn hoi còn hơn một trămchương trình lớn mà không làm được” [11] Trong bài báo “1-6” ký tên C B đăng trên báo Nhân dân số ra ngày 01-6-1955,Bác đã đề ra nội dung giáo dục toàn diện đức và tài đối với

HS bao gồm: thể dục, trí dục, mỹ dục, đức dục Bác đã đưa raquan điểm GD thiếu nhi đó là: “Trong quá trình giáo dụcthiếu nhi phải giữ toàn vẹn cái tính vui vẻ, hoạt bát, tự nhiên,tự động, trẻ trung của chúng Và trong lúc học, cũng cần làmcho chúng vui, trong lúc vui cũng cần làm cho chúng học”.Bác yêu cầu: “Cách dạy phải nhẹ nhàng và vui vẻ, chớ gò épthiếu nhi vào khuôn khổ của người lớn”

HĐTN ở Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu đề cập đếnđặc biệt trong Hội thảo “ Hoạt động động trải nghiệm sáng tạocho học sinh phổ thông” với các bài viết nổi bật như: “HĐTNsáng tạo – Góc nhìn từ lý thuyết “học từ trải nghiệm”” của tácgiả Đinh Thị Kim Thoa [16]; “Một số vấn đề về HĐTN sángtạo trong chương trình giáo dục phổ thông mới” của tác giả

Lê Huy Hoàng [10]; Tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm

sáng tạo giải pháp phát huy năng lực người học – tác giảNguyễn Thị Thu Hoài [9] Trong bài nghiên cứu có nhan đề

“Mục tiêu năng lực, nội dung chương trình, cách đánh giátrong HĐTN sáng tạo” [15], tác giả Đinh Thị Kim Thoa đãchỉ ra để phát triển chương trình HĐTNST cần phải xác định

và xây dựng được khung năng lực, từ đó thiết kế nội dung đểđạt được mục tiêu đặt ra

Tác giả Bùi Ngọc Diệp đã nêu lên các hình thức tổ chứcHĐTNST có thể được tổ chức nhiều nhất, hiệu quả nhất đápứng nhu cầu và mục tiêu giáo dục trong bài “Hình thức tổchức các HĐTN sáng tạo trong nhà trường phổ thông” [4].Ngoài ra còn có những nghiên cứu khác như: “Chuyển từ tiếpcận nội dung sang tiếp cận năng lực: vấn đề dạy học và tổchức dạy học” của tác giả Trần Ngọc Giao, Đặng Thị ThanhHuyền, Nguyễn Thị Mai Phương 20…

Mặc dù có nhiều bài viết, công trình nói về tổ chứcHĐTN của học sinh, song rất ít tác giả bàn đến tổ chứcHĐTN tại địa bàn dân cư

Về huy động cộng đồng phục vụ cho các hoạt động giáodục nói chung, HĐTN cho đội viên nói riêng chính là vấn đề

XHHGD đã được các nhà nghiên cứu khoa học và QLGDquan tâm và đề cập ở nhiều góc độ khác nhau, kể cả về lýluận và thực tiễn từ rất lâu Một số tác giả như: Phạm MinhHạc và Phạm Tất Dong với “Xã hội hóa công tác giáo dục”,tác giả Nguyễn Sinh Huy có “Xã hội hóa giáo dục – Một sốvấn đề lý luận và thực tiễn” Bộ GD & ĐT cũng đã có “Đề án

xã hội hóa công tác GD” Báo cáo khoa học tổng kết đề tài

“Đánh giá tác động của các chính sách xã hội hóa GD” do tácgiả Nguyễn Công Giáp chủ biên Viện Khoa học GD ViệtNam: “Xã hội hóa GD – nhận thức và hành động” …

Tác giả Võ Tấn Quang đã khẳng định: “Xã hội hóa công tác GD là một phương thức thực sự GD nhằm xã hội hóa cá nhân” [13] Đây cuốn sách chuyên khảo đầu tiên đã đề cập đến

đặc trưng XHHGD đối với từng cấp học, bậc học, với từng địabàn dân cư, phù hợp với từng nhà trường và từng địa phương

Tóm lại, huy động cộng đồng tham gia vào hoạt độnggiáo dục nói chung, tổ chức HĐTN cho đội viên nói riêng làmột vấn đề đã được nghiên cứu với cơ sở lý luận, thuật ngữ,quan điểm cơ bản như: xã hội hóa, biện pháp… thực hiệnchung và tưng địa phương Mặc dù công tác XHHGD nóichung, công tác huy động cộng đồng nói riêng đã đạt được

những kết quả to lớn, tạo động lực cho sự phát triển giáo dụccủa đất nước Tuy nhiên, vấn đề huy động cộng đồng trong tổchức HĐTN cho đội viên còn chưa được đề cập nhiều Vì vậy,chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài về huy động cộng đồngtrong tổ chức HĐTN cho đội viên tại địa bàn dân cư.

- Những vấn đê vê tổ chức HĐTN cho đội viên

- Hoạt động trải nghiệm

Trải nghiệm là một phạm trù của triết học, được đúc rút

từ toàn bộ các hoạt động của con người ở mọi mặt, như mộtthể thống nhất giữa kiến thức, kỹ năng, tình cảm và ý chí Đặctrưng bằng cơ chế kế thừa di sản xã hội, lịch sử, văn hóa

Theo Immanuel Kant khi so sánh kinh nghiệm với lí lẽ:

“Không có cái gì, quả thực, có thể tai hại hơn hay vớ vẩn hơnvới nhà triết học là sự hấp dẫn thô tục của cái gọi là kinhnghiệm Kinh nghiệm như vậy không bao giờ tồn tại nếu tạimột thời điểm đích đáng, những tổ chức này (những kinhnghiệm này) được hình thành cùng với các ý tưởng” [21]

Trong Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể đượcBộ Giáo dục và Đào tạo công bố đầu năm 2018 đã xác định:

“HĐTN là hoạt động giáo dục, trong đó học sinh dựa trên sựhuy động tổng hợp kiến thức và kĩ năng từ nhiều lĩnh vựcgiáo dục khác nhau để trải nghiệm thực tiễn đời sống nhàtrường, gia đình, xã hội, tham gia hoạt động hướng nghiệp vàhoạt động phục vụ cộng đồng dưới sự hướng dẫn và tổ chứccủa nhà giáo dục và có sự phối hợp của các lực lượng xã hộikhác, qua đó hình thành những phẩm chất chủ yếu, năng lựcchung và một số năng lực thành phần đặc thù của hoạt độngnày như: Năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động, năng lựcđịnh hướng nghề nghiệp, năng lực thích ứng với những biếnđộng trong cuộc sống và những kĩ năng sống khác” [3].

Trong đề tài “Nghiên cứu phát triển năng lực thiết kếchương trình HĐTN sáng tạo cho giáo viên phổ thông”, tácgiả Nguyễn Thị Hằng và nhóm nghiên cứu đã cho rằng:

“HĐTN là một loại hình hoạt động giáo dục tích cực, tự giác

có mục đích được tổ chức theo phương thức trải nghiệm nhằmtạo điều kiện cho học sinh tham gia trực tiếp vào loại hìnhhoạt động và giao lưu, nhằm hình thành và phát triển ở các emnhững phẩm chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị, kĩ năngsống và năng lực cần có của con người trong xã hội hiện đại,v.v và phát huy khả năng sáng tạo ra cái mới có giá trị đối với

bản thân và xã hội” [8].

Tác giả Đinh Thị Kim Thoa cho rằng: “HĐTN là hoạtđộng giáo dục thông qua sự trải nghiệm và sáng tạo của cánhân trong việc kết nối kinh nghiệm học được trong nhàtrường với thực tiễn đời sống mà nhờ đó các kinh nghiệmđược tích lũy thêm và dần chuyển hóa thành năng lực” [17, tr.22]

Từ những phân tích trên có thể thấy HĐTN cộng đồng là tổ chức cho học sinh tham gia trực tiếp vào các hoạt động sống, lao động, nghề nghiệp của cộng đồng thông qua đó các em chiếm lĩnh được những tri thức, kĩ năng tương ứng theo mục đích đặt ra.

- Các loại trải nghiệm

Từ những khái niệm về trải nghiệm và HĐTN, có nhữngcách phân biệt các loại trải nghiệm khác nhau như trải nghiệmvật chất, trí truệ, tình cảm, tinh thần, gián tiếp và mô phỏng

Trải nghiệm vật chất (Physical Experiences): “Trảinghiệm vật chất xảy ra bất cứ khi nào đối tượng hay môitrường thay đổi Nói cách khác, trải nghiệm vật chất liên quan

đến những trải nghiệm có thể quan sát được Nó là hình thứcbên ngoài của hoạt động để chiếm lĩnh đối tượng Triết lí

“trăm nghe không bằng một thấy” hay “Đi một đàng học mộtsàng khôn” theo chúng tôi là đề cao trải nghiệm của conngười và có thể xếp vào loại Trải nghiệm vật chất” [21]

Trải nghiệm tinh thần (Mental Experiences): “Trảinghiệm tinh thần liên quan đến các khía cạnh trí tuệ và ý thức,

là sự kết hợp giữa tư duy, nhận thức, trí nhớ, cảm xúc, ý chí

và tưởng tượng Nó bao gồm cả các quá trình nhận thức vôthức Theo chúng tôi, trải nghiệm này thường được sử dụngtrong việc học tập các môn học (đặc biệt là các môn khoahọc) hoặc việc học được một khái niệm nào đó không có chủđịnh (Ví dụ như làm nhiều một dạng bài toán nào đó rồi tựdưng phát hiện ra nguyên lí chung của việc giải những bàitoán này) Có thể nói, trải nghiệm tinh thần là hình thức bêntrong của hoạt động để chiếm lĩnh đối tượng” [21]

Trải nghiệm tình cảm (Emotional Experiences): “Trảinghiệm tình cảm được diễn ra khi yêu hay kết bạn Yêu là trảinghiệm tình cảm Khái niệm trải nghiệm tình cảm cũng xuấthiện trong khái niệm đồng cảm Học các môn học thuộc cáclĩnh vực giáo dục nghệ thuật, giáo dục đạo đức, lối sống, trẻ

cần được trải nghiệm tình cảm thì hiệu quả mới tốt” [21].

Trải nghiệm tâm thần (Spiritual Experiences): “Trảinghiệm tâm thần diễn ra khi có sự cố như sốt cao, viêm màngnão, thiếu ngủ, thiếu ô xy, rối loạn tâm thần, tai nạn chấnthương… Con người cũng có thể có được trải nghiệm như vậybằng cách thôi miên, thiền, thần chú, yoga… hoặc một số trảinghiệm tâm thần có được bằng cách uống thuốc, uống rượu,chích thuốc phiện…” [21]

Trải nghiệm xã hội (Social Experiences): “Lớn lên, sinhsống trong xã hội, con người hình thành trải nghiệm xã hội.Trải nghiệm xã hội cho con người kĩ năng và thói quen cầnthiết để sống trong xã hội của mình, chia sẻ kinh nghiệm, hìnhthành các chuẩn mực, phong tục, truyền thống, giá trị, vai trò

xã hội, biểu tượng và ngôn ngữ Trong học tập, việc cho trẻtham gia vào các hoạt động tập thể, hoạt động thực tế tại nhàmáy, trang trại, câu lạc bộ, hoạt động trao đổi, thảo luận…giúp trẻ có trải nghiệm xã hội, hình thành nhân cách Hoạtđộng này mang tính chất thuần tuý người, đặc trưng cho phạmtrù người Lúc này, hoạt động của cá nhân không còn là củariêng một cá nhân, mà là của một cộng đồng người, trong mộtthời điểm xác định”[21]

Trải nghiệm mô phỏng (Virtual and SimulationExperiences): “Sử dụng máy tính cũng có thể giúp con người

có trải nghiệm Đóng vai cũng giúp ta trải nghiệm Sử dụngtrò chơi video cũng giúp trải nghiệm, trải nghiệm có tính chất

mô phỏng cuộc sống thực Loại trải nghiệm này thể hiệnphương thức trải nghiệm, còn nội dung trải nghiệm là các tìnhhuống giả định với cuộc sống thực nhằm giúp trẻ giải quyếtcác vấn đề đặt ra” [21]

Trải nghiệm chủ quan (Subjective Experiences): “Trảinghiệm chủ quan liên quan đến trạng thái, cảm nhận chủ quancủa người nào đó về hiện thực, một hiện thực mà dựa trên sựtương tác của cá nhân người đó với môi trường Trải nghiệmchủ quan dựa vào năng lực của cá nhân để xử lí tình huốngtrên cơ sở kinh nghiệm cá nhân từng học sinh” [21]

Thuật ngữ “experience” theo nghĩa gốc là động từ thìmang nghĩa “trải nghiệm”, là danh từ thì mang nghĩa “kinhnghiệm” HĐTN có thể cho sản phẩm chắc chắn hay không,

có chiếm lĩnh được đối tượng hay không phụ thuộc vào quátrình trải nghiệm Có nhiều cách trải nghiệm, có thể theophương pháp mày mò, thử và sai, cũng có thể trải nghiệm mộtcách chủ động, có mục đích rõ ràng và có các thao tác cụ thể

đi đến mục đích đó, từ thao tác vật chất đến thao tác mô hìnhhóa, bằng lời nói và cụ thể hóa Có thể có những HĐTN bịđộng mà sau khi tham gia HĐTN con người mới rút ra đượcbài học cho mình.

- Vai trò, ý nghĩa của tổ chức HĐTN cho đội viên

Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể chính thứcđược thông qua vào ngày 8 tháng 7 năm 2017 và công bố đầunăm 2018 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xác định vị trí củaHĐTNST như sau: “HĐTN được thực hiện xuyên suốt từ lớp

1 đến lớp 12 là các hoạt động giáo dục bắt buộc Ở giai đoạngiáo dục cơ bản: HĐTN thực hiện mục tiêu hình thành cácphẩm chất, thói quen, kỹ năng sống, thông qua sinh hoạt tậpthể, câu lạc bộ, tham gia các dự án học tập, các hoạt động xãhội, thiện nguyện, hoạt động lao động, Bằng HĐTN của bảnthân, mỗi học sinh vừa là người tham gia, vừa là người thiếtkế và tổ chức các hoạt động cho chính mình, qua đó tự khámphá, điều chỉnh bản thân, điều chỉnh cách tổ chức hoạt động,

tổ chức cuộc sống để sinh hoạt và làm việc có kế hoạch, cótrách nhiệm Riêng đối với cấp THCS, chương trình tập trungnhiều hơn vào các hoạt động xã hội, hoạt động phục vụ cộngđồng và bắt đầu đẩy mạnh các hoạt động hướng nghiệp Tuy

nhiên, hoạt động phát triển cá nhân, hoạt động lao động vẫnđược tiếp tục triển khai để phát triển các phẩm chất và kỹnăng sống của học sinh.

HĐTN được tổ chức trong và ngoài lớp học, trong vàngoài trường học; được thực hiện theo quy mô nhóm, lớp học,khối lớp hoặc quy mô trường; với các hình thức tổ chức chủyếu: thực hành nhiệm vụ ở nhà, sinh hoạt tập thể, trò chơi,diễn đàn, giao lưu, hội thảo, cắm trại, tham quan, thực địa,thực hành lao động, câu lạc bộ, hoạt động phục vụ cộngđồng” [3]

Như vậy, HĐTN có những vai trò sau:

- Tổ chức HĐTN qua các hình thức qua hình thức câulạc bộ, tham quan, sưu tầm, sinh hoạt chuyên đề, các hoạtđộng cá nhân… giúp đội viên củng cố, bổ sung và hoàn thiệnnhững kiến thức đã được học trong nhà trường, gia đình và xã

hội HĐTN tại địa bàn dân cư còn giúp các em có những hiểu

biết mới, mở rộng tầm nhìn với thế giới xung quanh, cộngđồng xã hội

- Tổ chức HĐTN giúp thiếu niên có định hướng chínhtrị, xã hội, có hiểu biết về truyền thống cách mạng của dân

tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,về Đảng, về Bác Hồ, về,truyền thống văn hóa tốt đẹp của địa phương, đất nước Bồidưỡng cho thiếu niên những tình cảm đạo đức trong sáng nhưtình thầy trò, tình bạn, tình yêu quê hương đất nước… qua đógiúp các em biết thêm yêu quý và trân trọng cái tốt, cái đẹp,biết ghét những cái xấu, cái lỗi thời không phù hợp.

- Tổ chức HĐTN giúp thiếu niên hình thành các giá trịsống như vấn đề quốc tế, hợp tác, hòa bình và hữu nghị, vấn

đề bảo vệ môi trường, vấn đề dân số và kế hoạch hóa giađình… và bồi dưỡng, xây dựng cho các em lối sống phù hợpvới chuẩn mực đạo đức, pháp luật, truyền thống tốt đẹp củađịa phương và của đất nước

- Tổ chức HĐTN giúp hình thành và rèn luyện chothiếu niên những kĩ năng giao tiếp, ứng xử có văn hóa,những thói quen tốt trong học tập, lao động và trong cáchoạt động khác; rèn luyện cho thiếu niên kĩ năng tự quản, tổchức, nhận xét, điều khiển, đánh giá kết quả hoạt động vàthực hiện một hoạt động tập thể có hiệu quả; rèn luyện chothiếu niên các kĩ năng tự giáo dục, tự điều chỉnh, hòa nhập đểthực hiện tốt các nhiệm vụ do thầy giáo, cô giáo, tập thể lớphoặc do cộng đồng giao cho

- Nội dung tổ chức HĐTN cho đội viên

Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể đã xác định:

“Nội dung cơ bản của chương trình HĐTN xoay quanh cácmối quan hệ giữa cá nhân học sinh với bản thân; giữa họcsinh với người khác, cộng đồng và xã hội; giữa học sinh vớimôi trường; giữa học sinh với nghề nghiệp” [3] Nội dung nàyđược triển khai thành bốn nhóm hoạt động chính: Hoạt độngphát triển cá nhân; Hoạt động lao động; Hoạt động xã hội vàphục vụ cộng đồng; Hoạt động hướng nghiệp Cụ thể, đối vớicấp THCS, như sau:

“- Hoạt động phát triển cá nhân, bao gồm: Hoạt động

khám phá bản thân; Hoạt động giáo dục tính tuân thủ, tráchnhiệm, ý chí vượt khó…; Hoạt động xây dựng và nuôi dưỡngquan hệ;

- Hoạt động lao động, bao gồm: Lao động việc nhà/nội

trợ; Lao động công ích; Lao động sản xuất gắn với địaphương;

- Hoạt động xã hội và phục vụ cộng đồng, bao gồm:HĐGD truyền thống (nhà trường, địa phương, dân tộc;

HĐGD Hoà bình, hữu nghị và hợp tác; HĐGD ý thức và tình

cảm với Tổ Quốc, Đoàn, Đảng, Bác Hồ; HĐGD các vấn đềvăn hoá -xã hội; Hoạt động tình nguyện/nhân đạo; Hoạt độngtham quan phong cảnh, di tích văn hóa - lịch sử của địaphương và đất nước;

- Hoạt động định hướng nghề nghiệp, bao gồm:Hoạt

động tìm hiểu các nhóm tri thức khoa học liên quan đến nghềnghiệp tương lai; Hoạt động tìm hiểu hệ thống giáo dục trunghọc chuyên nghiệp và đào tạo nghề của trung ương và địaphương; Hoạt động tìm hiểu nghề nghiệp, yêu cầu của nghề,nhu cầu và sự phát triển của xã hội; Hoạt động thăm quan vàtrải nghiệm nghề tại các cơ sở, tổ chức nghề nghiệp; Hoạtđộng đánh giá và phát triển năng lực và phẩm chất của bảnthân phù hợp với nhóm nghề và sự chuyển dịch nghề” [3]

Các nội dung HĐTN được thiết kế theo nguyên tắc tíchhợp, kết hợp đồng tâm và tuyến tính; các chủ đề của HĐTNđược xây dựng mang tính chất mở với những nội dung hoạtđộng bắt buộc cho tất cả học sinh trong cả nước và nội dungmang tính phân hoá tuỳ theo nhu cầu, năng lực, sở trường củahọc sinh cũng như điều kiện đáp ứng của cơ sở giáo dục

- Hình thức tổ chức HĐTN cho đội viên

Về hình thức tổ chức, “HĐTN được tổ chức dưới nhiềuhình thức khác nhau như hoạt động câu lạc bộ, tổ chức tròchơi, diễn đàn, sân khấu tương tác, tham quan dã ngoại, cáchội thi, hoạt động giao lưu, hoạt động nhân đạo, hoạt độngtình nguyện, hoạt động cộng đồng, sinh hoạt tập thể, lao độngcông ích, sân khấu hóa (kịch, thơ, hát, múa rối, tiểu phẩm,kịch tham gia, …), thể dục thể thao, tổ chức các ngày hội, …Mỗi hình thức hoạt động trên đều mang ý nghĩa giáo dục nhấtđịnh Dưới đây là một số hình thức tổ chức của HĐTN trongnhà trường phổ thông” [2]

- Hoạt động câu lạc bộ

Câu lạc bộ là hình thức sinh hoạt của những nhóm họcsinh cùng sở thích, nhu cầu, năng khiếu, … dưới sự địnhhướng của những nhà giáo dục nhằm tạo môi trường giao lưuthân thiện, tích cực giữa các học sinh với nhau và giữa họcsinh với thầy cô giáo, với những người lớn khác Hoạt độngcủa CLB tạo cơ hội để học sinh được chia sẻ về các lĩnh vực

mà các em quan tâm, qua đó phát triển các kĩ năng của họcsinh như: kĩ năng giao tiếp, lắng nghe và biểu đạt ý kiến, kĩ

năn trình bày suy nghĩ, ý tưởng, viết bài, chụp ảnh, hợp tác,làm việc nhóm, ra quyết định và giải quyết vấn đề …

CLB là nơi để học sinh được thể hiện các quyền củamình như quyền được học tập, được vui chơi giải trí và thamgia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật; được tự do biểu đạt;tìm kiếm, tiếp nhận và phổ biến thông tin, … Thông qua hoạtđộng của các CLB, nhà giáo dục hiểu và quan tâm hơn đếnnhu cầu, nguyện vọng chính đáng của các em CLB hoạt độngtheo nguyên tắc tự nguyện, thống nhất, có lịch sinh hoạt định

kì và có thể được tổ chức ở những lĩnh vực khác nhau như:CLB thể dục thể thao; CLB văn hóa nghệ thuật; CLB võthuật; CLB trò chơi dân gian…

- Tổ chức trò chơi

Trong HĐTN có thể sử dụng trò chơi để làm quen, khởiđộng, dẫn nhập vào nội dung học tập, cung cấp và tiếp nhậntri thức; đánh giá kết quả, rèn luyện các kĩ năng và củng cốnhững tri thức đã được tiếp nhận … Tổ chức trò chơi giúpphát huy tính sáng tạo, hấp dẫn và gây hứng thú cho học sinh;giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức mới; giúp chuyển tải nhiềutri thức của nhiều lĩnh vực khác nhau; tạo được bầu không khí

thân thiện; tạo cho các em tác phong nhanh nhẹn, … đồngthời các em được thư giãn, thoải mái đúng tinh thần “chơi màhọc, học mà chơi”.

Diễn đàn là một hình thức tổ chức hoạt động mà đội viên

có thể trực tiếp, chủ động tham gia bằng cách bày tỏ ý kiếncủa mình với đông đảo bạn bè, nhà trường, thầy cô giáo, cha

mẹ và những người lớn Diễn đàn là một trong những hìnhthức tổ chức mang lại hiệu quả giáo dục thiết thực Thông quadiễn đàn, đội viên thiếu niên có cơ hội bày tỏ suy nghĩ, ý kiến,quan niệm hay những câu hỏi, đề xuất của mình về vấn đề các

em quan tâm Diễn đàn thường được tổ chức rất linh hoạt,phong phú và đa dạng với những hình thức hoạt động cụ thể,phù hợp với lứa tuổi đội viên học sinh THCS.

- Sân khấu tương tác

Sân khấu tương tác là nhằm tăng cường nhận thức, đểđội viên đưa ra quan điểm, suy nghĩ và cách xử lí tình huốngthực tế gặp phải trong bất kì nội dung nào của cuộc sống, giúpcác em rèn luyện những kĩ năng như: kĩ năng phát hiện vấn

đề, kĩ năng phân tích vấn đề, kĩ năng ra quyết định và giảiquyết vấn đề, khả năng sáng tạo khi giải quyết tình huống vàkhả năng ứng phó với những thay đổi của cuộc sống, … Đây

là một hình thức nghệ thuật tương tác dựa trên hoạt động diễnkịch, trong đó vở kịch chỉ có phần mở đầu đưa ra tình huống,phần còn lại được sáng tạo bởi những người tham gia Phầntrình diễn chính là một cuộc chia sẻ, thảo luận giữa nhữngngười thực hiện và khán giả, trong đó đề cao tính tương táchay sự tham gia của khán giả

- Tham quan, dã ngoại

Tham quan, dã ngoại là một hình thức tổ chức học tậpthực tế hấp dẫn đối với đội viên nhằm giúp các em được đi

thăm, tìm hiểu và học hỏi kiến thức, tiếp xúc với các di tíchlịch sử, văn hóa, công trình, nhà máy… ở xa nơi các em đangsống, học tập, giúp các em có được những kinh nghiệm thựctế, từ đó có thể áp dụng vào cuộc sống của chính các em.

Thông qua tham quan, dã ngoại giúp giáo dục cho đội viênlòng yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước, giáo dục truyềnthống cách mạng, truyền thống lịch sử, truyền thống của Đảng,của Đoàn, của Đội TNTPHCM qua các lĩnh vực như Tham quancác danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, văn hóa; các công trìnhcông cộng, nhà máy, xí nghiệp; các cơ sở sản xuất, làng nghề;các Viện bảo tàng; Dã ngoại theo các chủ đề học tập; Dã ngoạitheo các hoạt động nhân đạo…

- Hội thi / cuộc thi

Hội thi/cuộc thi là một trong những hình thức tổ chứchoạt động hấp dẫn, lôi cuốn học sinh và đạt hiệu quả caotrong việc tập hợp, giáo dục, rèn luyện và định hướng giá trịcho tuổi trẻ Hội thi mang tính chất thi đua giữa các cá nhân,nhóm hoặc tập thể luôn hoạt động tích cực để vươn lên đạtđược mục tiêu mong muốn thông qua việc tìm ra người/độithắng cuộc Chính vì vậy, tổ chức hội thi cho học sinh là một

yêu cầu quan trọng, cần thiết của nhà trường, của giáo viêntrong quá trình tổ chức HĐTN.

Mục đích tổ chức hội thi/cuộc thi nhằm lôi cuốn học sinhtham gia một cách chủ động, tích cực vào các hoạt động giáodục của nhà trường; đáp ứng nhu cầu về vui chơi giải trí chođội viên; thu hút tài năng và sự sáng tạo của học sinh; pháttriển khả năng hoạt động tích cực và tương tác của học sinh,góp phần bồi dưỡng cho các em động cơ học tập tích cực, kíchthích hứng thú trong quá trình nhận thức Hội thi/cuộc thi cóthể được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: Thi

vẽ, thi viết, thi tìm hiểu, thi đố vui, thi giải ô chữ, thi tiểuphẩm, thi thời trang, thi kể chuyện, thi chụp ảnh, thi kể chuyệntheo tranh, thi sáng tác bài hát, hội thi học tập, hội thi thờitrang, hội thi học sinh thanh lịch, … có nội dung giáo dục vềmột chủ đề nào đó Nội dung của hội thi rất phong phú, bất cứnội dung giáo dục nào cũng có thể được tổ chức dưới hình thứchội thi/cuộc thi Điều quan trọng khi tổ chức hội thi là phải linhhoạt, sáng tạo khi tổ chức thực hiện, tránh máy móc thì cuộcthi mới hấp dẫn

- Tổ chức sự kiện

Tổ chức sự kiện trong nhà trường phổ thông là một hoạtđộng tạo cơ hội cho học sinh được thể hiện những ý tưởng,khả năng sáng tạo của mình, thể hiện năng lực tổ chức hoạtđộng, thực hiện và kiểm tra giám sát hoạt động Thông quahoạt động tổ chức sự kiện học sinh được rèn luyện tính tỉ mỉ,chi tiết, đầu óc tổ chức, tính năng động, nhanh nhẹn, kiênnhẫn, có khả năng thiết lập mối quan hệ tốt, có khả năng làmviệc theo nhóm, có sức khỏe và niềm đam mê Khi tham gia

tổ chức sự kiện học sinh sẽ thể hiện được sức bền cũng nhưkhả năng chịu được áp lực cao của mình Ngoài ra, các emcòn phải biết cách xoay xở và ứng phó trong mọi tình huốngbất kì xảy đến Các sự kiện học sinh có thể tổ chức trong nhàtrường như: Lễ khai mạc, lễ nhập học, lễ tốt nghiệp, lễ kỉniệm, lễ chúc mừng, …; Các buổi triển lãm, buổi giới thiệu,hội thảo khoa học, hội diễn nghệ thuật; Các hoạt động đánhgiá thể lực, kiểm tra thể hình, thể chất của học sinh; Đại hộithể dục thể thao, hội thi đấu giao hữu; Hoạt động học tập thựctế, du lịch khảo sát thực tế, điều tra học thuật; Hoạt động tìmhiểu về di sản văn hóa, về phong tục tập quán; Chuyến đikhám phá đất nước, trải nghiệm văn hóa nước ngoài…

- Hoạt động giao lưu