Mục tiêu: Giúp HS: - Nắm được những nét chính trong đường đời, đường cách mạng, đường thơ của Tố Hữu.. - Hiểu rõ nét nỗi bật trong phong cách thơ Tố Hữu là sự hòa quyện giữa nội dung tr
Trang 1VIỆT BẮC - TỐ HỮU PHẦN MỘT: TÁC GIẢ
A Mục tiêu:
Giúp HS: - Nắm được những nét chính trong đường đời, đường cách mạng, đường thơ của Tố Hữu
- Hiểu rõ nét nỗi bật trong phong cách thơ Tố Hữu là sự hòa quyện giữa nội dung trữ tình chính trị và nghệ thuật biểu hiện đậm đà tính dân tộc
B Phương pháp - phương tiện:
1.Phương pháp:
Gợi dẫn, thảo luận, diễn giảng
2.Phương tiện:
GV: Giáo án, sgv, tư liệu
HS: Phần chuẩn bị bài, sgk
C Tiến trình dạy học:
Bài cũ : - Trình bày khái quát chân dung người lính Tây Tiến trong bài Tây Tiến
của Quang Dũng?
Bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI HỌC GHI CHÚ HĐ1: Tìm hiểu về tác giả.
TT1: GV cho HS đọc phần 1 – sgk
sau đó yêu cầu HS: Nêu những nét
chính về tiểu sử của Tố Hữu?
I Vài nét về tiểu sử
- Tố Hữu: 1920 – 2002
- Tên khai sinh: Nguyễn Kim Thành
- Quê: Quảng Điền, Thừa Thiên
Trang 2HS: Xem sgk, trả lời ngắn gọn
GV: Nhận xét, chốt những điểm cần
thiết:
HĐ2: Hd HS tìm hiểu con đường
cách mạng – con đường thơ của TH
TT1: GV yêu cầu: Nhận xét quá
trình thơ của TH trong mqh với quá
trình cách mạng của dân tộc?
HS: Dựa vào sgk, tìm ý trả lời
GV: Nhận xét chung, chốt:
TT2: GV hỏi: Trong chặng đường
đầu tiên, TH có tập thơ nào?Nêu nd
chính của tập thơ đầu tiên?
HS: Bs sgk, trả lời
GV: Nhận xét chung, chốt:
Huế
- Tố Hữu sinh trưởng trong gia đình nho học và có truyền thống yêu văn chương
- Ông sớm giác ngộ cách mạng, được kết nạp Đảng năm 18 tuổi Ông hăng say hoạt động cách mạng và giữ nhiều chức vụ quan trọng của Đảng và nhà nước
II Con đường cách mạng – con đường thơ.
Các chặng đường thơ của TH gắn
bó và phản ánh chân thực những chặng đường cách mạng của dân tộc, đồng thời thể hiện sự vận động về tư tưởng và nghệ thuật của nhà thơ
1 Tập thơ “ Từ ấy ” (1937 – 1946)
Gồm 3 phần: Máu lửa, Xiềng xích,
Giải phóng.
- Nội dung:
+ Thể hiện niềm hân hoan và sự rộng
mở của tâm hồn tuổi trẻ đã tìm tháy ánh sáng lí tưởng Cộng sản và những
lẽ sống của thanh niên, quyết tâm hi sinh, phấn đấu cho lí tưởng ấy
+ Thể hiện chất lãng mạn, trong trẻo,
HS xem thêm sgk
Trang 3TT3: GV hỏi: Nội dung của tập thơ
Việt Bắc?, sự thay đổi trong cảm
xúc được thể hiện như thế nào
trong tập thơ?
HS: Bs sgk, trả lời
GV: Nhận xét chung, chốt:
GV nhấn mạnh: Ca ngợi những con
người bình thường; những chị phụ
nữ, những anh vệ quốc nhưng đã
làm được những việc phi thường
TT4: GV yêu cầu: Nội dung chính
của tập thơ Gió lộng? Cảm hứng
chủ đạo của tập thơ là gì?
HS: Dựa vào sgk, trả lời
GV: Nhận xét, định hướng lại nội
dung:
nhạy cảm, sôi nổi của cái tôi trữ tình mới (cái tôi gắn với cộng đồng dân tộc)
2 Tập thơ “ Việt Bắc ” (1946
-1954)
- Là bước chuyển biến từ cái tôi trữ tình hướng đến qần chúng cách mạng, mang tính sử thi
- Nội dung: Là bản anh hùng ca về cuộc kháng chiến chống Pháp, phản ánh những chặng đường gian lao anh dũng và thắng lợi của dân tộc, thể hiện lòng yêu nước sâu sắc
- Tác phẩm: Việt Bắc, Lượm, Hoan
hô chiến sĩ Điện Biên
3 Tập thơ “ Gió lộng” (1955 –
1961)
- Nội dung:
+Thể hiện sự tự hào, tin tưởng vào công cuộc xây dựng cuộc sống mới ở miền Bắc, tình cảm với miền Nam ruột thịt, thể hiện ý chí thống nhất nước nhà.Tập thơ phơi phới tinh thần lãng mạn cách mạng
+ Ca ngợi những con người kiên trung bất khuất và niểm tin vào
Trang 4TT5: GV yêu càu HS trình bày nội
dung 2 tập thơ Ra trận, Máu và
hoa sau đó GV giúp HS xác định
luận điểm chính:
tương lai tất thắng của đất nước
- Tác phẩm: Mẹ Tơm, Tiếng chổi tre
4 Tập thơ: “ Ra trận ” (1962 –
1971), “ Máu và hoa ” (1972 – 1977)
- Nội dung:
+ “Ra trận” là bản hùng ca về miền Nam trong lửa đạn sáng ngời
“Có nơi đâu trên trái đất này Như miền Nam đắn cay chung thủy Như miền Nam gan góc dạn dày” + “Máu và hoa” phản ánh chặng đường cách mạng đầy gian khổ hy sinh, niềm tin sâu sắc và niềm vui khi toàn thắng về ta
“O du kích mày râu”
(Tấm ảnh)
“Cho chúng con cờ hoa”
(Toàn thắng về ta)
5 Tập thơ “Một tiếng đờn” (1992),
“Ta với ta” (1999)
Nội dung : Hai tập thơ đánh dấu bước chuyển biến mới trong thơ Tố Hữu : Dòng chảy sôi động của cuộc sống đời thường với bao buồn vui,
Trang 5TT6: GV yêu cầu HS dựa vào sgk
tình bày nd 2 tập thơ cuối cùng, sau
đó GV nhận xét, định hướng lại nd:
HĐ3: Hd tìm hiểu phong cách thơ
TH
TT1: GV yêu cầu: Thơ TH chủ yếu
khai thác từ những cảm hứng nào?
HS: Dựa vào sgk tìm ý, trả lời
được mất, sướng khổ, mừng lo, nhiều cảm xúc suy tư
« Mới bình minh đó đã hoàn hôn Đang nụ cười tươi đã lệ tuôn Đời thường sớm nắng chiều mưa vậy Khuấy động lòng ta biết mấy buồn »
(Một tiếng đờn)
III Phong cách thơ Tố Hữu
1 Tính chất trữ tình chính trị sâu sắc
- Thơ TH chủ yếu bộc lộ những cảm nhận về đời sống chính trị của đất nước và tình cảm chính trị của bản thân tác giả
- Lí tưởng cách mạng của từng thời
kì là đề tài, chủ đề sáng tác của nhà thơ
Đời thơ, đời cách mạng trong TH thống nhất làm một Thơ ông kết hợp nhuần nhuyễn giữa chính trị và trữ tình
2 Thiên về khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn
- Thơ TH tập trung phản ánh những
Trang 6GV: Nhận xét, hệ thống lại:
GV nhấn mạnh: Thơ TH ít đề cập
đến phương diện đời tư thế sự
TT2: GV hỏi: Tại sao khuynh
hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn
trở thành một nét phong cách trong
thơ TH?
HS: Dựa vào sgk, suy nghĩ, trao
đổi, trả lời
GV: Nhận xét chung, định hướng lại
nội dung:
TT3: GV hỏi: Giọng điệu trong thơ
TH có đặc điểm gì nổi bật?
HS: Xem sgk, dựa vào các vb đã
học, rút ra câu trả lời
vấn đề cốt yếu của đời sống cách mạng, vận mệnh dân tộc
- Cảm hứng hướng về lịch sử, không hướng về đời tư
- Nhân vất trữ tình luôn đại diện cho những phẩm chất của giai cấp, dân tộc, lịch sử , thời đại luôn có vẻ đẹp của lí tưởng cách mạng
3 Giọng điệu tâm tình, ngọt ngào, đằm thắm, chân thành
- Cách xưng hô gần gũi, thân mật với đối tượng trò chuyện
- Nói chuyện chính trị bằng giọng điệu tâm tình
4 Đậm đà tính dân tộc
Biểu hiện:
- Nội dung: Phản ánh con người VN trong thời đại mới đậm chất truyền thống và đạo lí của dân tộc
- Nghệ thuật:
Trang 7GV: Nhận xét chung, chốt:
GV nhấn mạnh: Do thừa hưởng tâm
hồn của con người xứ Huế và xuất
phát từ quan niệm của tg đã tạo nên
phong cách này cho nhà thơ
TT4: GV nêu câu hỏi: Vì sao nói
thơ TH đậm đà tính dân tộc?
HS: Dựa vào hiểu biết của mình,
sgk, chứng minh
GV: Nhận xét chung, chốt:
HĐ4: Hd tổng kết
TT1: GV nêu câu hỏi khái quát
:Nhận xét thơ TH và những đóng
góp của nhà thơ đối với nền vhVN?
HS: Khái quát bài học, trả lời ngắn
gọn
GV: Nhận xét chung, hệ thống lại:
HĐ4: Củng cố
+ Thành công với thể thơ dân tộc + Ngôn ngữ tự nhiên, quen thuộc + Sử dụng tài tình từ láy, thanh điệu + Thơ giàu nhạc điệu
IV Kết luận
- TH là nhà thơ xuất sắc của nền vh VN
- Thơ TH có sự kết hợp giữa hai yếu
tố cách mạng và dân tộc trong nghệ thuật, tạo nên sức hấp dẫn, nét độc đao trong thơ của ông
Trang 8GV gọi HS đọc lớn ghi nhớ sgk để
củng cố bài học
Dặn dò:
- Bài cũ: + Nắm những vấn đề đã học, đặc biệt là phong cách thơ TH
+ Làm bt 1,2 ở phần luyện tập
- Bài mới: “Luật thơ ”.
+ Đọc trước bài học.
+ Ôn lại các thể thơ đã học
+ Chia nhóm để đưa vd từng thể thơ :
Nhóm 1: Thơ lục bát
Nhóm 2: Thơ song thất lục bát
Nhóm 3: Thơ thất ngôn Đường luật
Nhóm 4: Thơ tự do
-**** -PHẦN BỔ SUNG
Trang 9