Ê-luy-a A.Mục tiêu bài học: Qua bài học giúp HS: - Hiểu được bài thơ là khát vọng tự do mãnh liệt không chỉ của cá nhân nhà thơ mà còn là của nhân dân Pháp khi bị phát xít Đức xâm lược t
Trang 1TỰ DO (P Ê-luy-a) A.Mục tiêu bài học: Qua bài học giúp HS:
- Hiểu được bài thơ là khát vọng tự do mãnh liệt không chỉ của cá nhân nhà thơ mà còn là của nhân dân Pháp khi bị phát xít Đức xâm lược trong chiến tranh thế giới lần thứ 2
- Nắm được các biện pháp nghệ thuật cơ bản của bài thơ: điệp khúc, kết cấu vòng tròn, nhân cách hóa góp phần diễn tả cảm xúc dào dạt, tuôn trào
- Vun đắp tình yêu tự do, nhận thức tự do của mỗi cá nhân phải luôn gắn với tự do của tổ quốc, dân tộc
B Phương tiện dạy học: Sách giáo khoa, sách giáo viên, giáo án.
C Phương pháp:Học sinh soạn trước trả lời các câu hỏi GV phân công Trên lớp
HS trình bày, lớp phát biểu thảo luận; Giáo viên kết luận vấn đề
D Tiến trình tổ chức:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới: Tự Do là một đề tài lớn mang tính nhân văn phổ quát, thể hiện khát
vọng vĩnh cửu của con người mọi thời đại Đề tài Tự Do trở thành thánh ca của
cuộc kháng chiến chống phát xít Đức trong thế chiến thứ 2, và bài thơ Tự Do của
nhà thơ Pôn Ê-luy-a đã trở thành tiếng lòng đồng vọng của hàng triệu con tim nước Pháp đang rên xiết vì bị mất nước
Hoạt động 1 : Hướng dẫn đọc hiểu phần TD I Tiểu dẫn.
1 Dựa vào TD, em hãy
tóm lược những nét cơ bản
nhất về tác giả và tác
phẩm?
HS (đã đọc TD ở nhà) phát biểu
- Nêu được các nét lớn về tác giả
- Nêu được hoàn cảnh
1 Tác giả:
- Pôn Ê-luy-a (1895-1952) là nhà thơ lớn nước Pháp
- Từng tham gia trào lưu siêu thực Trong chiến tranh thế giới lần thứ
Trang 22 Nhận xét phần trả lời
của hs, nhấn mạnh nội
dung chính
3 Lưu ý hs: nguyên tác bài
thơ có 21 khổ thơ (không
kể dòng cuối cùng: Tự
Do), không vần, không dấu
chấm câu- trừ dòng cuối
cùng Bản dịch có 12 khổ
thơ
ra đời bài thơ 2, ông thoát ly chủ nghĩa siêu
thực, cùng nhân dân Pháp kháng chiến chống chủ nghĩa phát xít
- Thơ ông mang đậm chất trữ tình chính trị, mang đậm hơi thở của thời đại
2 Bài thơ "Tự do":
- Được viết vào mùa hè 1941, trong lúc nước Pháp đang bị phát xít Đức xâm lược, in trong tập
"Thơ ca và chân lý, 1942" (1942)
- Bài thơ được coi là kiệt tác, là thánh ca của thơ ca kháng chiến Pháp
Hoạt động 2: Tổ chức đọc văn bản II Đọc hiểu văn bản.
1 Hướng dẫn cách đọc:
giọng tha thiết, cảm xúc;
nhấn giọng ở câu kết mỗi
khổ thơ
2 Gọi 1 hs đọc bài thơ
HS đọc
Hoạt động 3: Thảo luận làm rõ giá trị văn bản
1 Bài thơ điệp cấu trúc
"Trên trên Tôi viết tên
em" "Em" ở đây nên hiểu
như thế nào? Đây có phải
là một bài thơ tình yêu
không ? Từ đó khái quát
chủ đề của bài thơ ?
* Diễn giảng thêm: Bài thơ
trữ tình chính trị, khắc họa
không khí thời đại - mang
đậm PC của tác giả.
* NHÓM 1 (C1 Sgk)
- Xác định từ TỰ DO-chủ đề nhất quán và xuyên suốt các khổ thơ
1.Chủ đề bài thơ.
- Em = Tự do (Tự do nhân hóa thành em- cách nói tha thiết, gần
gũi nhưng cũng rất thiêng liêng, sâu xa)
Chủ đề: Khát vọng tự do cháy
bỏng của nhà thơ (và của cả dân tộc Pháp) khi đất nước bị xâm lăng
2 Những điểm nổi bật về nội dung và nghệ thuật :
a Kết cấu bài thơ:
Trang 32 Tổ chức các nhóm trình
bày trả lời câu hỏi được
phân công
3 Nhận xét.Gợi ý hs phát
biểu bổ sung (nếu cần) Kết
luận các nội dung chính
DG: Hình ảnh thơ giản dị
lấy từ cuộc sống nhưng
vẫn rất sâu xa
* NHÓM 2:(câu 2 sgk)Tìm hiểu câu kết mỗi khổ thơ, cách lặp
từ (trên .trên) và nhạc điệu bài thơ
* NHÓM 3 (C3 sgk):
Xác định từ "trên"
trong bài thơ ở trường hợp nào chỉ không gian, trường hợp nào chỉ thời gian Nêu ý nghĩa?
* NHÓM 1 (C1sgk):
Nhà thơ viết tên em (Tự Do) lên đâu ? Liệt kê các hình ảnh trong bài thơ
(Hữu hình: Viết trên
trang vở, trên bàn học, trên cây xanh, trên đất cát, trên tuyết, trên gươm đao người lính, trên mũ
áo các vua quan).
(Vô hình: Viết trên
thời thơ ấu âm vang, viết trên những mảnh đời trong xanh, trên
ao mặt trời ẩm mốc, viết trên hồ vầng trăng lung linh )
- Lặp kết cấu, cú pháp với tần số cao
- Điệp từ "trên" theo kiểu "xoáy tròn"
- Kết cấu vòng tròn "Tự Do"
Hiệu quả: Mạch cảm xúc hướng về tự do tuôn trào, triền miên, mạnh mẽ của những nô lệ rên xiết dưới ách phát xít
b Không gian, thời gian biểu hiện Tự Do và cách thức liên tưởng
- Từ "trên" thể hiện cả không gian
và thời gian:
+ Chỉ địa điểm - không gian (tôi viết Tự Do ở đâu, vào đâu)
Địa điểm cụ thể (khổ 1,2) hoặc trên những điạ điểm khác thường hơn (hiện vật, sách sử- khổ 3)
=> Tình cảm gắn bó, khát khao tự
do của tác giả và cũng là của mọi người
Địa điểm trừu tượng, mơ hồ, mang tính chất vô hình (khổ 4,5,6)
=> Cảm xúc bức bách, khao khát khôn cùng đối với tự do + Chỉ thời gian ( tôi viết Tự Do khi nào) => Tình cảm thiết tha vươn tới tự do
- Cách thức liên tưởng: ngẫu hứng (Tự Do được viết mọi nơi, mọi lúc)
* Khát vọng Tự Do hoá thân khắp không gian, xuyên suốt thời gian,
Trang 4Hoạt động 4: Hướng dẫn
tổng kết
* NHÓM 4 (Câu 4 sgk) "Tôi" có thể là tác giả và cũng có thể
là độc giả của bài thơ;
"viết" cũng có thể là ''ghi, chép '' hoặc"hành động".Từ
đó hãy suy luận để chỉ
ra tính chất thánh ca của bài thơ này trong cuộc kháng chiến chống phát xít Đức ?
hiện hữu trong cuộc đời mỗi con người
c Đại từ nhân xưng " tôi" :
- "tôi": tác giả đa chủ thể
độc giả
=> Đáp ứng được khát vọng của tất cả mọi người Nó trở thành thánh ca của cuộc chiến chống phát-xít
- Động từ "viết"(11khổ)=> "gọi"
(khổ cuối): tính chất phát triển của hành động, hành động của mỗi con người để hướng tới tự do
III Kết luận:
Tình yêu tự do tha thiết tuôn trào trong trái tim nhà thơ đã đồng vọng trong tâm hồn cả dân tộc Khát khao tự do biến thành khát khao hành động để giành lấy tự do cho tất cả mọi người
Dặn dò: Chuẩn bị bài Luyện tập vận dụng kết hợp các thao tác lập luận.
E.Đánh giá - Rút kinh nghiệm: