Kiến thức: Qua luyện tập thực hành, HS củng cố và nâng cao những kiến thức cơ bản về hàm ý, cách tạo hàm ý, tác dụng của hàm ý trong giao tiếp ngôn ngữ.. Kiểm tra bài cũ 4ph: Nêu khái ni
Trang 1Bài: THỰC HÀNH VỀ HÀM Ý (TT)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp Học sinh:
1 Kiến thức: Qua luyện tập thực hành, HS củng cố và nâng cao những kiến thức cơ
bản về hàm ý, cách tạo hàm ý, tác dụng của hàm ý trong giao tiếp ngôn ngữ
2 Kĩ năng: Biết lĩnh hội và phân tích được hàm ý (trong văn bản nghệ thuật và
trong giao tiếp hàng ngày) Biết dùng câu có hàm ý khi cần thiết,
3 Thái độ: Học đi đôi với hành, lí thuyết kết hợp với thực tế; không ngừng nâng
cao kĩ năng giao tiếp
II CHUẨN BỊ:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Đọc SGK, SGV, TLTK, soạn giáo án
- Phương án tổ chức lớp học, nhóm học: phát vấn, đàm thoại, thảo luận nhóm…
2 Chuẩn bị của học sinh:
Đọc SGK, TLTK để củng cố kiến thức cũ và chuẩn bị bài học
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Ổn định tình hình lớp (1phút): Ổn định trật tự, điểm danh học sinh trong lớp
2 Kiểm tra bài cũ (4ph): Nêu khái niệm hàm ý và các cách tạo hàm ý trong
giao tiếp
3 Giảng bài mới: 38 phút
- Tạo tâm thế tiếp thu bài mới
- Giới thiệu bài:
TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY
Thời
lượng
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
NỘI DUNG
30ph Hoạt động 1: Tổ
chức thực hành
Bài tập 1:
- Yêu cầu HS đọc
đoạn trích và phân - Làm việc cánhân, - 1HS đọc
I-Tổ chức thực hành
Bài tập 1:
a) Trong lượt lời mở đầu cuộc thoại, bác Phô gái khẩn thiết van xin song lời đáp của ông lí
Trang 2tích theo các câu
hỏi (SGK)
? Lời bác Phô gái
thực hiện hành
động van xin, cầu
khẩn ông lí và đáp
lại bằng hành động
nói như thế nào?
? Lời đáp của ông
Lí có hàm ý gì?
đoạn trích
-Thảo luận, phát biểu
- Phát biểu ý kiến
mang sắc thái mỉa mai, giễu cợt (ồ, việc quan không phải thứ chuyện đàn bà của các chị).
Nếu là cách đáp tường minh phù hợp thì phải là lời chấp nhận sự van xin hoặc từ chối, phủ định sự van xin
b) Lời của ông Lí nhằm từ chối lời van xin một cách gián tiếp Đồng thời bộc lộ quyền uy, biểu lộ thái độ mỉa mai, giễu cợt cách suy nghĩ kiểu đàn bà → Tính hàm súc của câu có hàm ý Đáp án D
Bài tập 2:
- Yêu cầu HS đọc
và phân tích đoạn
trích (SGK):
? Câu hỏi đầu tiên
của Từ là hỏi về
thời gian hay còn
có hàm ý gì khác?
? Câu nhắc khéo ở
lượt lời thứ hai của
Từ thực chất có
hàm ý nói với Hộ
điều gì?
? Nêu tác dụng của
cách nói trên?
- Thảo luận nhóm,
- Đại diện các nhóm phát biểu
N1: a, N2: b
N3: c
Bài tập 2:
a) Câu hỏi đầu tiên của Từ:
“Có lẽ hôm nay đã là mồng hai, mồng ba tây rồi mình nhỉ?”.
Không phải chỉ hỏi về thời gian
mà thực chất, thông qua đó Từ
muốn nhắc khéo chồng nhớ đến ngày đi nhận tiền (Hàng tháng
cứ vào kì đầu tháng thì chồng
Từ đều đi nhận tiền nhuận bút ) b) Câu “nhắc khéo” thứ hai:
“Hèn nào mà em thấy người thu tiền nhà sáng nay đã đến ” Từ không nói trực tiếp đến việc trả tiền nhà Từ muốn nhắc Hộ đi nhận tiền về để trả các khoản nợ (Chủ ý vi phạm phương châm cách thức)
c) Tác dụng cách nói của Từ:
- Từ thông qua câu hỏi bóng gió
về ngày tháng nhằm nhắc khéo
Trang 3đến một sự việc khác có liên quan (người thu tiền nhà) Cách nói đó tránh được ấn tượng nặng nề, làm dịu đi không khí căng thẳng trong gia đình
Bài tập 3:
? Hãy nêu ra lớp
nghĩa tường minh
và hàm ý của bài
thơ Sóng
? Tác phẩm văn
học dùng cách thể
hiện có hàm ý thì có
tác dụng và hiệu
quả nghệ thuật như
thế nào?
- Đọc lại bài thơ, suy nghĩ, phát biểu
Bài tập 3: Lớp nghĩa tường
minh và hàm ý của bài thơ Sóng
- Lớp nghĩa tường minh:
Cảm nhận và miêu tả hiện tượng sóng biển với những đặc điểm, trạng thái của nó
- Lớp nghĩa hàm ý: Vẻ đẹp
tâm hồn của người thiếu nữ đang yêu: đắm say, nồng nàn, tin yêu
- Tác phẩm văn học dùng cách thể hiện có hàm ý sẽ tạo nên tính hàm súc, đa nghĩa, biểu đạt cảm xúc, tư tưởng của tác giả một cách tinh tế, sâu sắc
Bài tập 5:
? Hãy chọn cách trả
lời có hàm ý trong
câu hỏi: “Cậu có
thích truyện Chí
Phèo của Nam Cao
không?”
- Thảo luận và đưa ra phương án đúng.
Bài tập 5: Cách trả lời có
hàm ý cho câu hỏi: "Cậu có thích truyện Chí Phèo của Nam Cao không?”
+ Ai mà chẳng thích?
+ Hàng chất lượng cao đấy! + Xưa cũ như trái đất rồi!
+Ví đem vào tập đoạn trường
Trang 4Thì treo giải nhất chi nhường cho ai?
8ph
8ph Hoạt động 2: Tổ
chức tổng
kết-Củng cố
Bài tập 4:
-Yêu cầu HS đọc
bài tập 4, thảo luận
và đưa ra đáp án
đúng
? Trong những ngữ
cảnh thích hợp,
cách nói có hàm ý
đem lại tác dụng gì
đối với hoạt động
giao tiếp bằng ngôn
ngữ?
- Yêu cầu 1 HS
nhắc lại tác dụng
của cách nói có hàm
ý
-
- Thảo luận, chọn phương án trả lời đúng (Đáp án D)
- Vận dụng ý A, B,C để trả lới
II Tổng kết
Trong những ngữ cảnh thích hợp, cách nói có hàm ý đem lại các tác dụng:
- Có hiệu quả mạnh mẽ, sâu sắc hơn cách nói trực tiếp, tường minh
- Thể hiện được sự tế nhị, khéo léo trong giao tiếp ngôn ngữ, giữ được thể diện của các nhân vật giao tiếp và tính lịch sự trong giao tiếp
- Tạo ra những lời nói hàm súc, nói được nhiều hơn những điều
mà từ ngữ thể hiện; người nói không phải chịu trách nhiệm về hàm ý
4 Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: 2 phút
- Nhận xét chung tiết học
- Tiết sau: Soạn bài THUỐC của Lỗ Tấn
RÚT KINH NGHIỆM VÀ BỔ SUNG
………
………
………