* Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản - Thao tác 1: Tìm hiểu về Nỗi thống khổ của nhân dân và tội ác của giặc.. - Là một trong những gương mặt văn hoá tiêu biểu, đại diện cho tầng
Trang 1DỌN VỀ LÀNG
Nông Quốc Chấn
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp HS:
- Vẻ đẹp rất riêng của thơ Nông Quốc Chấn, đại diện cho thơ của tầng lớp trí thức dân tộc ít người
- Rèn thêm kĩ năng đọc hiểu thơ cho học sinh
II
PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN:
- Sách giáo khoa Ngữ văn 12 – tập 1
- Sách giáo viên Ngữ văn 12 – tập 1
- Bài tập Ngữ văn 12 – tập 1
III CÁCH THỨC TIẾN HÀNH:
Tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp: thảo luận nhóm, phát vấn, phân tích, diễn giảng, …
IV TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Kiểm tra bài cũ:
Chỉ ra cách gieo vần, ngắt nhịp, hài thanh trong đoạn thơ:
“Nhớ gì như nhớ người yêu
… Ngòi Thia, sông Đáy, suối Lê vơi đầy”
(Việt Bắc - Tố Hữu)
2 Tiến trình dạy:
Vào bài: Chiến thắng vĩ đại Điện Biên Phủ đã trở thành nguồn cảm xúc sáng tác
phong phú cho giới văn nghệ sĩ bấy giờ, cũng lấy từ nguồn cảm xúc ấy, Nông
Quốc Chấn sáng tác Dọn về làng.
Trang 2HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI HỌC
* Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm
hiểu phần Tiểu dẫn.
- Thao tác 1: Tìm hiểu về tác giả.
+ GV: Gọi HS đọc Tiểu dẫn của SGK.
+ GV: Cho biết những nét chính về tác
giả?
- Thao tác 2: Tìm hiểu về tác phẩm.
+ GV: Nêu hoàn cảnh ra đời Nó có tác
động như thế nào đến cảm hứng sáng
tác của tác giả?
+ HS: Trả lời
* Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm
hiểu văn bản
- Thao tác 1: Tìm hiểu về Nỗi thống
khổ của nhân dân và tội ác của giặc.
+ GV: Cuộc sống nhân dân trong những
ngày kháng chiến như thế nào?
I Giới thiệu:
1 Tác giả:
- Sinh năm 1923 – 2002, tên khai sinh Nông Văn Quỳnh, sớm giác ngộ cách mạng
- Là một trong những gương mặt văn hoá tiêu biểu, đại diện cho tầng lớp trí thức dân tộc ít người trưởng thành trong cách mạng
- Nhiều năm vừa đóng vai trò tích cực trong lĩnh vực quản lí văn hoá, văn nghệ, vừa bền bỉ sáng tác
- Nông Quốc Chấn để lại một sự nghiệp văn học có giá trị: SGK
- Thơ ông mang cảm xúc chân thành, giản dị, lối diễn đạt tự nhiên mà giàu hình ảnh
2 Văn bản:
- Viết về quê hương tác giả trong những nắm kháng chiến chống Pháp đau thương mà anh dũng
- Viết 1950, được trao giải nhì tại Đại hội liên hoan thanh niên, sinh viên thế giới tại Béc – lin Sau đó được dịch đăng trên tạp chí Châu Âu
II Đọc - hiểu văn bản:
1 Nỗi thống khổ của nhân dân và tội
ác của giặc:
- Nỗi khổ của nhân dân:
+ Cuộc sống cay đắng đủ mùi (Mấy
Trang 3+ GV: Cuộc sống đó cay đắng như thế
nào?
+ GV: Tội ác của thực dân Pháp được
miêu tả như thế nào?
- Thao tác 2: Tìm hiểu về Niềm vui
Cao - Bắc - Lạng được giải phóng.
+ GV: Hình ảnh miêu tả niềm vui về
làng xuất hiện trong những phần nào bài
thơ? Nét độc đáo trong cách thể hiện
niềm vui đó là gì?
+ HS: Thảo luận và trả lời.
+ GV: Định hướng và chốt lại các ý
năm qua quên tết tháng giêng, quên rằm tháng bảy - Chạy hết núi lại khe cay đắng đủ mùi, Cơn sấm sét lán sụp xuống nát cửa - Đường đi lại vắt bám đầy chân)
- Tội ác của giặc:
+ Súng nổ kìa
trong túi
+ Giặc đã bắt
nằm trên mặt đất + Không ván, không người
liệm thân cho bố.
Đốt nhà, cướp của, coi rẻ sinh mạng của nhân dân
- Lòng căm thù giặc sâu sắc của nhân dân Cao - Bắc - Lạng:
Mày sẽ chết! Thằng giặc Pháp hung tàn Băm thịt xương mày, tao mới hả!
2 Niềm vui Cao - Bắc - Lạng được giải phóng:
Được thể hiện bằng một phong cách riêng, mang đậm màu sắc tư duy của người miền núi:
- Bố cục giản dị:
+ Mở đầu bài thơ là những cảm xúc diễn tả niềm vui Cao - Bắc - Lạng được giải phóng
+ Tiếp theo là nỗi buồn tủi, xót xa, căm giận bọn thực dân Pháp gieo rắc tội ác trên quê hương
Trang 4HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI HỌC
chính.
- Thao tác 3: Tìm hiểu về màu sắc
dân tộc qua cách sử dụng hình ảnh.
+ GV: Cách sử dụng hình ảnh trong bài
thơ có gì đặc sắc? Phân tích nét đặc sắc
đó?
+ HS: Thảo luận và trả lời.
+ GV: Định hướng và chốt lại các ý
chính.
+ Đoạn kết: Trở lại với niềm vui hân hoan vì từ nay quê hương được giải phóng
- Cách thể hiện niềm vui mang phong cách riêng: Lối nói cụ thể, giàu hình
ảnh: Người đông như kiến, súng đầy
như củi, Đường cái kêu vang tiếng ô
tô nhà lá.
3 Màu sắc dân tộc qua cách sử dụng hình ảnh.
Đó là những hình ảnh cụ thể, gần gũi, theo cách nói của đồng bào dân tộc:
- Chỉ số nhiều:
Người đông như kiến, súng đầy như củi, Người nói cỏ lay trong rừng rậm.
- Chỉ nỗi khổ triền miên:
Mấy năm qua quên tết tháng giêng,
quên rằm tháng bảy
- Chỉ cái chết:
Cha ơi! Cha không biết nói rồi
- Không khí vui tươi, sinh động:
Đường cái kêu vang tiếng ô tô Trong trường ríu rít tiếng cười con trẻ.
- Chỉ cuộc sống yên ổn, no ấm:
Hổ không dám đến đẻ con trong vườn chuối
Quả trong vườn không lo tự chín, tự rụng
Trang 5- Cuộc sống đau khổ của người dân và tội ác của giặc Pháp.
- Niềm vui được giải phóng
2 Hướng dẫn chuẩn bị bài:
- Chuẩn bị bài mới: