Giáo án Ngữ văn 12 tuần 14 bài: Đàn ghi ta của Lorca

MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Hiểu được vẻ đẹp của hình tượng Lor-ca qua cách cảm nhận và tái hiện độc đáo của Thanh Thảo; - Nắm bắt được những nét đặc sắc trong kiểu tư duy thơ mới mẻ, hiện đại của

GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 ĐÀN GHI TA CỦA LOR-CA

ThanhThảo

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Hiểu được vẻ đẹp của hình tượng Lor-ca qua cách cảm nhận và tái hiện độc đáo của Thanh Thảo;

- Nắm bắt được những nét đặc sắc trong kiểu tư duy thơ mới mẻ, hiện đại của tác giả

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:

1 Kiến thức:

- Hình tượng đẹp đẽ, cao cả của nhà thơ – chiến sĩ Lor-ca

- Hình thức biểu đạt mang phong cách hiện đại của Thanh Thảo

2 Kĩ năng:

- Đọc- hiểu một tác phẩm thơ trữ tình, bồi dưỡng năng lực cảm thụ thơ

- Làm quen với cách biểu đạt mang đậm dấu ấn của trường phái siêu thực

III CHUẨN BỊ:

1.Giáo viên: Sách giáo khoa Ngữ văn, sách bài tập Ngữ văn, sách Chuẩn KTKN, sách GV, phụ bảng

2 Học sinh: Sách giáo khoa, trả lời câu hỏi thảo luận

IV PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề, thuyết minh, thảo luận…

V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

- Ổn định lớp

- Kiểm tra bài cũ.

- Bài mới:

T/

g

1.HD Hs tìm

hiểu Tiểu dẫn

(sgk).

- GV yêu cầu 1

Hs đọc Tiểu dẫn

(sgk)

- GV: Hãy trình

bày những nét

chính về nhà thơ

Thanh Thảo;

Những tác phẩm

tiêu biểu và đặc

điểm của thơ

Thanh Thảo

-GV: Bổ sung các

kiến thức về

Lor-ca; về trào lưu

văn học siêu thực;

về trào lưu văn

- Hs đọc Tỉểu dẫn

- Hs dựa vào Sgk trả lời

- Hs theo dõi, ghi chép

-Hs đọc bài thơ

(lưu ý cách đọc xúc cảm, luyến láy như cung

I/ Giới thiệu chung:

1/ Tác giả: (Sgk)

a Cuộc đời:

b Tác phẩm: (Sgk)

c Đặc điểm thơ:

- Là sự lên tiếng của người trí thức nhiều suy tư, trăn trở về các vấn đề xã hội và thời đại

- Thể hiện sự cách tân thơ Việt: đào sâu cái tôi nội cảm; cách biểu đạt mới với câu thơ tự do, xoá bỏ ràng buộc khuôn sáo bằng nhịp điệu, cách gieo vần…

3/Bài thơ:

a/ Xuất xứ:

- Rút trong tập “Khối vuông Ru – bích”

- Thể hiện tư duy thơ Thanh Thảo: giàu suy tư, mãnh liệt phóng túng trong cảm xúc, nhuốm màu sắc tượng trưng, siêu thực

học tượng

trưng…

-GV: Gọi 1 Hs

đọc bài thơ

-GV: Cho hs xác

định bố cục

-GV: Nhận xét

cách chia bố cục

của hs và điều

chỉnh, bổ sung

-GV: Yêu cầu hs

nêu cảm nhận về

chủ đề của bài

thơ

bậc đàn ghi ta)

- Hs chia bố cục

và lý giải về cách chia bố cục đó

-Hs tự ghi chép các ý chính

-Hs dựa vào định hướng ở

bố cục để trả lời

b/ Bố cục: Gồm 4 phần:

* Đoạn1: (6 dòng đầu) Hình ảnh Lor-ca

– con người tự do, nghệ sĩ cách tân trong khung cảnh chính trị, nghệ thuật TBN

* Đoạn 2: (12 dòng tiếp theo) Lor-ca với

cái chết oan khuất và nỗi xót xa về sự dang dở của khát vọng cách tân nghệ thuật

* Đoạn 3: (4 dòng kế tiếp): Niềm xót

thương Lor-ca, và nỗi xót tiếc những cách tân nghệ thuật của Lor- ca không ai tiếp tục

* Đoạn 4: Suy tư về cuộc giải thoát và

cách giã từ của Lor-ca

c/ Chủ đề:

- Khắc hoạ cuộc đời nghệ sĩ Lor-ca với lý tưởng cách tân nghệ thuật và cái chết oan khuất

- Thể hiện niềm ngưỡng mộ và xót thương của tác giả đối với Lor-ca

2:HD Hs tìm

hiểu bài thơ:

- GV: đọc lại 18

dòng thơ đầu

-Hs lắng nghe, nhập cảm

II/ Đọc - hiểu văn bản:

1/ Hình tượng nghệ sĩ Lor-ca:

a/ Lor-ca, một con người tự do, nghệ sĩ cách tân trong khung cảnh chính trị và

-GV: Em có suy

nghĩ gì khi bắt

gặp h/ả “Áo

choàng đỏ gắt”,

“ tiếng đàn ghi

ta…?”

-GV:Các h/ả “đi

lang thang, vầng

choáng, yên ngựa

mỏi mòn, hát

nghêu ngao, li

la…” giúp ta liên

tưởng đến điều

gì?

-GV dẫn dắt

chuyển ý: Từ bối

cảnh chính trị và

nghệ thuật TBN

lúc bấy giờ số

phận bi thương

-Hs nêu cảm nhận

-Hs lý giải, phân tích các h/ả

-Hs theo dõi, nêu cảm nhận chung về hình

nghệ thuật TBN:

- Áo choàng đỏ:

+ Gợi bản sắc văn hoá TBN

+ H/ả Lor-ca như một đấu sĩ với khát vọng dân chủ trước nền chính trị TBN độc tài lúc bấy giờ

- Tiếng đàn:

+ Ghi ta: nhạc cụ của người TBN

+ Tài năng nghệ thuật của Lor-ca với khát vọng cách tân nghệ thuật

- Đi lang thang; vầng trăng chếnh choáng; yên ngựa mỏi mòn; hát nghêu ngao; li la…:

+ Phong cách nghệ sĩ dân gian tự do + Sự cô đơn của Lor-ca trước thời cuộc chính trị, trước nghệ thuật TBN già cỗi

b/ Cái chết bi thảm, dữ dội của Lor-ca.:

- Hình ảnh:

+ Áo choàng bê bết đỏ – Gợi cảnh tượng

khủng khiếp về cái chết của Lor-ca

+ Tiếng ghi ta:

nâu: trầm tĩnh, nghĩ suy.

của Lor-ca.

-GV:Tác giả đã

tái hiện cái chết

oan khuất của

Lor-ca qua các

h/ả, chi tiết nào?

-GV: Cảm nhận

của em về các

bpnt được tác giả

sử dụng trong bài

thơ?

(ý nghĩa của các

bpnt đó?)

GV: Nhận xét,

giảng giải bổ

sung và cho hs

ghi vở những nét

cơ bản

GV: Đọc phần thơ

còn lại

tượng Lor-ca trên cơ sở định hướng của GV

-Hs dựa vào văn bản, tìm các h/ả, chi tiết liên quan

-Hs liệt kê các bpnt, thảo luận nhanh giữa các thành viên trong bàn về ý nghĩa của các bpnt và trình bày trước lớp

(Khuyến khích những cách hiểu riêng)

-Hs theo dõi, ghi chép

xanh: thiết tha, hy vọng.

tròn bọt nước vỡ tan: bàng hoàng,

tức tưởi

ròng ròng máu chảy: sự đau đớn,

nghẹn ngào

=> Âm nhạc đã thành thân phận, tiếng đàn thành linh hồn, sinh thể

- Biện pháp nghệ thuật:

+ Đối lập:

Hát nghêu ngao >< áo choàng bê bết đỏ

khát vọng >< hiện thực phũ phàng (giữa tiếng hát yêu đời vô tư , giữa tình yêu cái Đẹp và hành động tàn ác, dã man)

+ Nhân hoá: Tiếng ghi ta… máu chảy + Hoán dụ: Áo choàng, tiếng ghi ta Lor-ca

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: Tiếng ghi

ta vỡ ra thành màu sắc, hình khối, hành động…

* Với việc sử dụng bpnt tài tình, tác giả

đã khắc hoạ thật ấn tượng về cái chết đầy

bi phẫn của người nghệ sĩ Lor-ca

2/ Nỗi xót thương và suy tư về cuộc giã

từ của Lor-ca:

- Lời Lor-ca (đề từ): “Khi tôi chết …cây đàn.”

+ Niềm đam mê nghệ thuật

+ Hãy biết quên nghệ thuật của Lor-ca để tìm hướng đi mới

-GV: Theo em,

Lor-ca muốn

nhắn gửi thông

điệp gì qua câu

nói “khi tôi chết

hãy chôn tôi với

cây đàn”?

-GV: Cho hs nêu

cảm nhận 4 câu

thơ “Không ai

chôn …cỏ mọc

hoang”.

-GV: Yêu cầu hs

giải mã các h/ả

“giọt nước mắt ,

đường chỉ tay,

dòng sông, lá

bùa, chiếc ghi ta

-Hs theo dõi sgk

-Hs thảo luận nhóm và nêu cảm nhận

- Hs dựa vào văn bản, suy nghĩ, trả lời

(Khuyến khích những cách hiểu riêng)

-Hs theo dõi, ghi chép

- “Không ai chôn cất… cỏ mọc hoang”

+ Nghệ thuật của Lor-ca (cái Đẹp): có

sức sống và lưu truyền mãi mãi như “cỏ mọc hoang”.

+ Phải chăng không ai dám vượt qua cái

cũ, thần tượng để làm nên nghệ thuật mới

- Giọt nước mắt …trong đáy giếng:

+ Vầng trăng nơi đáy giếngsự bất tử của cái Đẹp

- Đường chỉ tay: ẩn dụ về định mệnh

nghiệt ngã

- dòng sông, ghi ta màu bạc  gợi cõi

chết, siêu thoát

- Các hành động: ném lá bùa, ném trái tim: có ý nghĩa tượng trưng cho một sự

giã từ, một sự lựa chọn

màu bạc…”.

-GV:Định hướng

cách hiểu

-GV: Tiếng “Li

la- li la- li la”

trong bài thơ có ý

nghĩa gì?

-GV: định hướng

-Hs tìm hiểu yếu tố âm nhạc trong bài thơ

Nêu ý nghĩa?

-Hs ghi chép

* Tiếng lòng tri âm sâu sắc đối với người

nghệ sĩ, thiên tài Lor-ca

3/Yếu tố âm nhạc trong bài thơ:

- Chuỗi âm thanh “Li la- li la- li la” luyến láy ở đầu và cuối như khúc dạo đầu và kết thúc bản nhạc

- Sự kính trọng và tri âm Lor-ca- nghệ sĩ thiên tài

3.Củng cố: HD

hs tổng kết, dặn

dò.

-GV: Yêu cầu hs

tự tổng kết bài

học về phương

diện nội dung và

nghệ thuật

-GV: Nhận xét,

định hướng ý

chính

Hs dựa vào nội dung tìm hiểu văn bản để tổng kết

-Hs ghi lại những nét chính

III/ Tổng kết:

1/ Nội dung:

Tác giả bày tỏ nỗi đau xót sâu sắc trước cái chết oan khuất của thiên tài Lor-ca- một nghệ sĩ khát khao tự do, dân chủ, luôn mong muốn cách tân nghệ thuật 2/ Nghệ thuật:

- Thể thơ tự do, không dấu câu, không dấu hiệu mở đầu, kết thúc

- Sử dụng h/ả, biểu tượng - siêu thực có sức chứa lớn về nội dung

- Kết hợp hài hoà hai yếu tố thơ và nhạc -Dặn Dò : Yêu cầu hs học thuộc lòng bài thơ Làm bài tập và chuẩn bị bài mới

====================================