MỤC TIÊU: Giúp học sinh: -Cảm nhận đựơc vẻ bi tráng của hình tượng Lor -ca qua mạch cảm xúc suy tư đa chiều; vừa sâu sắc vừa mãnh liệt của tác giả bài thơ.. Bài thơ viết theo thể tự do
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 ĐÀN GHI TA CỦA LOR -CA
A MỤC TIÊU:
Giúp học sinh:
-Cảm nhận đựơc vẻ bi tráng của hình tượng Lor -ca qua mạch cảm xúc suy tư đa chiều; vừa sâu sắc vừa mãnh liệt của tác giả bài thơ
-Thấy được vẻ độc đáo trong hình thức biểu đạt thơ mang phong cách tượng trưng
-Có những tri thức để đọc và hiểu một bài thơ viết theo phong cách hiện đại
B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY:
-Thực hành-Phát vấn
C CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:
* Giáo viên : Soạn giáo án
* Học sinh : Soạn bài
D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Ổn định lớp - kiểm tra sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ:
Đọc thuộc lòng bài thơ "Sóng" của XQ? Nhận xét gì về tình yêu của người phụ
nữ trong bài thơ?
3 Nội dung bài mới:
a Đặt vấn đề:
Trang 2b Triển khai bài dạy:
Hoạt động thầy và trò Nội dung kiến thức
Giáo viên hướng dẫn học sinh
tìm hiểu tiểu dẫn
Học sinh đọc
- Nêu những nét cơ bản về tác giả
Thanh Thảo? Đặc điểm phong
cách thơ của ông?
Giáo viên giới thiệu về tác phẩm
Đọc văn bản và hướng dẫn học
sinh tìm hiểu bài thơ theo các câu
I Tiểu dẫn:
1 Tác giả:
-Tên khai sinh: Hồ Thành Công- sinh năm
1946 - Quê: Mộ Đức, Quảng Ngãi
-Sự nghiệp văn chương:
+Có các sáng tác hay và độc đáo về chiến tranh
và thời hậu chiến
+Các tác phẩm:Những người đi tới biển (1977), Những ngọn sóng mặt trời (1984-1982), Khối vuông ru bích (1985)
+Những năm gần đây:viết báo, tiểu luận phê bình Nhưng đóng góp quan trọng nhất là thơ ca
-Đặc điểm thơ:
+Là tiếng nói của người tri thức nhiều suy tư, trăn trở về cuộc sống
+Ông luôn tìm tòi khám phá, sáng tạo tìm cách biểu đạt mới qua hình thức câu thơ tự do, đem đến một mĩ cảm hiện đại cho thơ bằng thi ảnh
và ngôn từ mơí mẻ
2 Tác phẩm.
Trang 3hỏi sgk
Cảm nhận chung của em về bài
thơ?
Hãy giải mã các hình ảnh: tiếng
đàn bọt nướcáo choàng đỏ
gắtvầng trăng chếnh choángyên
ngựa mỏi mòn …?Em có suy
nghĩ gì về các hình ảnh ấy?
-Rút ra trong tập" Khối vuông ru bích"
-Là tác phẩm tiêu biểu cho tư duy thơ Thanh Thảo:Giàu suy tư, mãnh liệt và phóng túng, ít nhiều nhuốm màu sắc tưọng trưng và siêu thực
II Đọc hiểu văn bản:
1 Đọc:
2.Tìm hiểu văn bản:
Cảm nhận chung
Bài thơ viết theo thể tự do thể hiện cảm xúc mãnh liệt của tác giả trước cái chết của Lor-ca qua hàng loạt hính ảnh mang tính biểu tượng
a Hình tượng Lor-ca
- Các hình ảnh: tiếng đàn bọt nước, áo choàng
đỏ gắt, vầng trăng chếnh choáng, yên ngựa mỏi mòn đều mang tính biểu tượng
- Các dòng thơ không có hình ảnh về con người nhưng bóng dáng con người vẫn hiện lên
rõ nét qua hình ảnh và âm thanh (tiếng đàn)màu sắc (áo choàng đỏ gắt),trạng thái (chếnh choáng, mỏi mòn)…
+Như vậy ngay ở khổ thơ đầu chúng ta đã bước vào một không gian đậm chất Tây Ban Nha, với hình ảnh áo choàng đỏ gắt -áo choàng khoác trên mình những võ sĩ đấu bò tót -Một
Trang 4Cái chết của Lor-ca được khắc
hoạ qua những hình ảnh nào?
_ Em có cảm nhận gì về đoạn thơ
"Không ai chôn cất tiếng đàn…"
- Vì sao cái chết của Lo-rca
được miêu tả đi liền với "hình
ảnh cây đàn"?
biểu tượng của Tây Ban Nha
+Đồng thời người đọc không thể không nhận thấy cuộc hành trình của con người: đi lang thang về niềm đơn độc với vầng trăng chếnh choáng trên yên ngưạ mỏi mòn "đó là những cuộc độc hành của con người -Cuộc độc hành
của Lor -ca (một anh hùng Tây Ban Nha.
-Vẻ đẹp của Lor-ca và cái chết của Lor -ca: -Tác giả khắc hoạ nhân vật giữa một không
gian hoang dã đậm chất Tây Ban Nha: "Tây Ban Nha /hát ngêu ngao /bỗng kinh hoàng / áo choàng bê bết đỏ" Tiếng hát ngêu ngao của
những người Di-gan, áo choàng của võ sĩ đấu
bò tót đã trở thành biểu tượng - cho sự đổ máu, cái chết và sự cầu khấn cho linh hồn
+Trên nền ấy là hình ảnh Lor-ca:"bị điệu về bãi bắn - chàng đi như người mộng du " Một
lần nữa chúng ta lại được chứng kiến Lor-ca với cuộc hành trình của anh -Cuộc hành trình đến với cái chết
- Trước cái chết: Lor-ca "đi như một người mộng du" -> Đó là thái độ bỏ quên tất cả, không bận lòng với bất cứ điều gì, kể cả cái chết đang cận kề từ đó để thấy được dũng khí của Lor-ca -Một con người đã dâng hiến cả
Trang 5- Em có suy nghĩ gì về các hình
ảnh: đường chỉ tay đứt, dòng
sông vô cùngLor-ca bơi sang
ngang ?
tuổi trẻ, cả cuộc đời cho cuộc đấu tranh vì tự
do
+Hình ảnh: dòng sông, Lor-ca bơi sang ngang, đường chỉ tay đứt" lại một lần nữa miêu tả
cuộc hành trình đi tới cái chết của Lor-ca Cuộc đời dài rộng như dòng sông và Lor-ca
"Bơi sang ngang" trên "chiếc ghi -ta màu bạc
"cùng với hình ảnh "đường chỉ tay đứt"chính là những biểu tượng, những ẩn dụ về cái chết, sự nghiệt ngã của định mệnh về số phận ngắn ngủi
+Cũng cần phải thấy sự lô-gíc giữa các hình ảnh:Lor-ca bơi sang ngang /chiếc ghi -ta màu bạc Cuộc đời của Lor-ca là chuỗi dài những đam mê trong đó có niềm đam mê đàn ghi -ta
Và do đó "đàn ghi-ta"đã trở thành biểu tượng của cả cuộc sống nhiều hoài bão, màu sắc và thanh âm của Lor-ca
-Các hình ảnh "Hát nghêu ngao, đường chỉ tay đứt, lá bùa cô gái Di-gan" xâu chuỗi trong
một trường liên tưởng về định mệnh, về cái chết, về số phận ngắn ngủi mang đậm màu sắc Tây Ban Nha
+Ở đây động từ "ném" lặp lại hai lần (ném lá bùa, ném trái tim) nó trở thành biểu tượng về
Trang 6Hình tượng tiếng đàn trong bài
thơ mang ý nghĩa ẩn dụ gì?
(Học sinh sẽ liệt kê ra những
cách hiểu khác nhau - Giáo viên
là người nhận xét khuyến khích
học sinh - không nên áp đặt cách
hiểu mà chỉ nên đưa ra nhận
định)
cái chết bi thảm nhưng cũng đầy chất bi tráng, dũng mãnh của Lor-ca.Từ đó để thấy được cảm xúc đầy mãnh liệt của Thanh Thảo lẫn với sự mến mộ, tôn vinh, cảm phục
b Hình tượng tiếng đàn: Khổ thơ đầy ắp những hình ảnh biểu tượng và siêu thực ở đây, tiếng
đàn đã trở thành một nhân vật có linh hồn:
"không ai chôn cất tiếng đàn", "tiếng đàn như
cỏ mọc hoang".
Ở đây Lor-ca không hiện diện mà chỉ có sự hiện diện của tiếng đàn.Nó trở thành biểu tượng của tâm hồn Lor-ca, trái tim Lor-ca Cuộc đời của ông sống tự do, thanh thản trong suốt như giọt nước mắt vầng trănglong lanh trong đáy giếng Lor-ca đã chết (về thể xác) nhưng dư âm vang vọng của cuộc đời ông thì còn mãi
- Tiếng đàn xuất hiện nhiều lần trong bài thơ:
"Tiếng đàn bọt nước ghi ta đá xanh tiếng ghi
ta ròng ròng …"
- Mang nhiều cung bậc: âm thanh vui tươi chia cắt tan vỡ có khi là âm thanh cái chết có khi là giai điệu tình yêu …
=> Là sự hài hoà của rất nhiều trạng thái cảm xúc Trước hết đó là cảm xúc của Lor-ca Cuộc
Trang 7-Đánh giá chung về nội dung và
nghệ thuật của bài thơ?
4 Củng cố- dặn dò:
- Học thuộc lòng bài thơ
- Làm bài tập tiết sau học đọc
đời Lor- ca như tiếng đàn ghi ta những âm thanh cung bậc của nó khi réo rắt về niềm yêu đời thiết tha, khi hùng tráng mạnh mẽ về những ngày chiến đấu sôi nổi , khi trầm lắng… Tiếng đàn ghi ta là bài ca về cuộc đời, số phận
và cái chết của Lor-ca
III Tổng kết.
-Thể thơ tự do, không dấu câu, không dấu hiệu
mở đầu, kết thúc.Sử dụng hình ảnh biểu tượng
- siêu thực có sức chứa lớn về nội dung Màu sắc Tây Ban Nha rất đậm nét trong bài thơ Kết hợp hai yếu tố thơ và nhạc
=> Bài thơ thể hiện nỗi đau xót sâu sắc trước cái chết bi thảm của Lor-ca
Trang 8thêm