GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 ĐÀN GHI TA CỦA LOR-CA -Thanh I/Mục tiêu bài học: Giúp HS: - Hiểu và cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng Lor- ca trong mạch cảm xúc và suy tư đa chiều vừa sâu sắ
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 ĐÀN GHI TA CỦA LOR-CA
-Thanh
I/Mục tiêu bài học: Giúp HS:
- Hiểu và cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng Lor- ca trong mạch cảm xúc và
suy tư đa chiều vừa sâu sắc vừa mãnh liệt của tác giả bài thơ
- Cảm nhận vẻ đẹp độc đáo trong hình thức biểu đạt mang phong cách hiện đại:
kết cấu, nhạc tính, hình ảnh thơ giàu chất tượng trưng…
II/Phương pháp: Đọc diễn cảm, Kết hợp phát vấn, giảng bình, thảo luận nhóm.
III/Phương tiện: Sgk, Sgv, tài liệu tham khảo, bảng phụ ( giáo án điện tử)
IV/Tiến trình dạy học:
- Ổn định lớp
- KT bài cũ
- Bài mới:
Hoạt động của Gv Hoạt động của HS Nội dung kiến thức
HĐ1:HD Hs tìm hiểu
Tiểu dẫn (sgk).
- GV yêu cầu 1 Hs đọc
Tiểu dẫn (sgk)
- GV: Hãy trình bày
những nét chính về nhà
thơ Thanh Thảo; Những
- Hs đọc Tỉểu dẫn
- Hs dựa vào Sgk trả
I/ Giới thiệu chung:
1/ Tác giả: (Sgk) 2/ Sự nghiệp:
a/ Tác phẩm: (Sgk) b/ Đặc điểm thơ:
- Là sự lên tiếng của người trí thức
Trang 2tác phẩm tiêu biểu và đặc
điểm của thơ Thanh
Thảo
-GV: Bổ sung các kiến
thức về Lor-ca; về trào
lưu văn học siêu thực; về
trào lưu văn học tượng
trưng…
-GV: Gọi 1 Hs đọc bài
thơ
-GV: Cho hs xác định bố
cục
-GV: Nhận xét cách chia
bố cục của hs và điều
chỉnh, bổ sung
lời
- Hs theo dõi, ghi chép
-Hs đọc bài thơ.(lưu
ý cách đọc xúc cảm, luyến láy như cung bậc đàn ghi ta)
- Hs chia bố cục và
lý giải về cách chia
bố cục đó
-Hs tự ghi chép các ý chính
nhiều suy tư, trăn trở về các vấn đề xã hội và thời đại
- Thể hiện sự cách tân thơ Việt: đào sâu cái tôi nội cảm; cách biểu đạt mới với câu thơ tự do, xoá bỏ ràng buộc khuôn sáo bằng nhịp điệu, cách gieo vần…
3/Bài thơ:
a/ Xuất xứ:
- Rút trong tập “Khối vuông Ru – bích”
- Thể hiện tư duy thơ Thanh Thảo: giàu suy tư, nhuốm màu sắc tượng trưng, siêu thực
b/ Bố cục: Gồm 4 phần:
* Câu 1 – 6: Lor-ca – con người tự do,
nghệ sĩ cách tân trong khung cảnh chính trị, nghệ thuật TBN
* Câu 7- 18: Lor-ca với cái chết oan
khuất và nỗi xót xa về sự dang dở của khát vọng cách tân nghệ thuật
* Câu 19- 22: Niềm xót thương
Lor-ca
* Câu 23- 31: Suy tư về cuộc giải
Trang 3-GV: Theo em qua bài
thơ nhà thơ muốn nói lên
điều gì? ( Câu hỏi tìm
chủ đề)
-Hs dựa vào định hướng ở bố cục để trả lời
thoát và cách giã từ của Lor-ca
c/ Chủ đề:
- Khắc hoạ cuộc đời nghệ sĩ Lor-ca với lý tưởng cách tân nghệ thuật và cái chết oan khuất
- Thể hiện niềm ngưỡng mộ và xót thương của tác giả đối với Lor-ca
HĐ2: HD Hs tìm hiểu
bài thơ:
- GV: đọc lại 18 dòng thơ
đầu
-GV: Em có suy nghĩ gì
khi bắt gặp h/ả “Áo
choàng đỏ gắt”, “ tiếng
đàn ghi ta…?”
-GV:Các h/ả “đi lang
thang, vầng trăng chếnh
choáng, yên ngựa mỏi
-Hs lắng nghe, nhập cảm
-Hs nêu cảm nhận
-Hs lý giải, phân tích các h/ả
II/ Đọc - hiểu văn bản:
1/ Hình tượng nghệ sĩ Lor-ca:
a/ Lor-ca, một con người tự do, nghệ
sĩ cách tân trong khung cảnh chính trị
và nghệ thuật TBN:
- Áo choàng đỏ:
+ Gợi bản sắc văn hoá TBN
+ H/ả Lor-ca như một đấu sĩ với khát vọng dân chủ trước nền chính trị TBN độc tài lúc bấy giờ
- Tiếng đàn:
+ Ghi ta: nhạc cụ của người TBN + Tài năng nghệ thuật của Lor-ca với khát vọng cách tân nghệ thuật
- Đi lang thang; vầng trăng chếnh
choáng; yên ngựa mỏi mòn; hát
Trang 4mòn, hát nghêu ngao, li
la…” giúp ta liên tưởng
đến điều gì?
-GV dẫn dắt chuyển ý:
Từ bối cảnh chính trị và
nghệ thuật TBN lúc bấy
giờ số phận bi thương
của Lor-ca.
-GV:Tác giả đã tái hiện
cái chết oan khuất của
Lor-ca qua các h/ả, chi
tiết nào?
-GV: Cảm nhận của em
về các bpnt được tác giả
-Hs theo dõi, nêu cảm nhận chung về hình tượng Lor-ca trên cơ sở định hướng của GV
-Hs dựa vào văn bản, tìm các h/ả, chi tiết liên quan
nghêu ngao; li la…:
+ Phong cách nghệ sĩ dân gian tự do + Sự cô đơn của Lor-ca trước thời cuộc chính trị, trước nghệ thuật TBN già cỗi
b/ Lor-ca và cái chết oan khuất:
- Hình ảnh:
+ Áo choàng bê bết đỏ – Gợi cảnh
tượng khủng khiếp về cái chết của Lor-ca
+ Tiếng ghi ta:
nâu: trầm tĩnh, nghĩ suy.
xanh: thiết tha, hy vọng.
tròn bọt nước vỡ tan: bàng
hoàng, tức tưởi
ròng ròng máu chảy: sự đau
đớn, nghẹn ngào
=> Âm nhạc đã thành thân phận, tiếng đàn thành linh hồn, sinh thể
- Biện pháp nghệ thuật:
+ Đối lập:
Hát nghêu ngao >< áo choàng bê bết đỏ
Trang 5sử dụng trong bài thơ?
(ý nghĩa của các bpnt
đó?)
GV: Nhận xét, giảng giải
bổ sung và cho hs ghi vở
những nét cơ bản
(Tránh sự áp đặt cách
hiểu cho hs, tôn trọng ý
kiến hs)
-Hs liệt kê các bpnt, thảo luận nhanh giữa các thành viên trong bàn về ý nghĩa của các bpnt và trình bày trước lớp
(Khuyến khích những cách hiểu riêng)
-Hs theo dõi, ghi chép
khát vọng >< hiện thực phũ phàng (giữa tiếng hát yêu đời vô tư , giữa tình yêu cái Đẹp và hành động tàn ác,
dã man)
+ Nhân hoá: Tiếng ghi ta… máu chảy + Hoán dụ: Áo choàng, tiếng ghi ta
Lor-ca
+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: Tiếng ghi ta vỡ ra thành màu sắc, hình khối, hành động…
* Với việc sử dụng bpnt tài tình, tác
giả đã khắc hoạ thật ấn tượng về cái chết đầy bi phẫn của người nghệ sĩ Lor-ca
-GV: Đọc phần thơ còn
lại
-GV: Theo em, Lor-ca
muốn nhắn gửi thông
điệp gì qua câu nói “khi
tôi chết hãy chôn tôi với
-Hs theo dõi sgk
-Hs thảo luận nhóm
2 / Nỗi xót thương và suy tư về cuộc giã từ của Lor-ca:
- Lời Lor-ca (đề từ): “Khi tôi chết …
cây đàn.”
+ Niềm đam mê nghệ thuật
+ Hãy biết quên nghệ thuật của Lor-ca
để tìm hướng đi mới
Trang 6cây đàn”?
-GV: Cho hs nêu cảm
nhận 4 câu thơ “Không
ai chôn …cỏ mọc
hoang”.
-GV: Yêu cầu hs giải mã
các h/ả “giọt nước mắt ,
đường chỉ tay, dòng
sông, lá bùa, chiếc ghi ta
màu bạc…”.
-GV:Định hướng cách
hiểu
và nêu cảm nhận
- Hs dựa vào văn bản, suy nghĩ, trả lời
(Khuyến khích những cách hiểu riêng)
-Hs theo dõi, ghi chép
- “Không ai chôn cất… cỏ mọc
hoang”
+ Nghệ thuật của Lor-ca (cái Đẹp): có sức sống và lưu truyền mãi mãi như
“cỏ mọc hoang”.
+ Phải chăng không ai dám vượt qua cái cũ, thần tượng để làm nên nghệ thuật mới
- Giọt nước mắt …trong đáy giếng:
+ Vầng trăng nơi đáy giếngsự bất tử của cái Đẹp
- Đường chỉ tay: ẩn dụ về định mệnh
nghiệt ngã
- dòng sông, ghi ta màu bạc gợi
cõi chết, siêu thoát
- Các hành động: ném lá bùa, ném
trái tim: có ý nghĩa tượng trưng cho
một sự giã từ, một sự lựa chọn
* Tiếng lòng tri âm sâu sắc đối với
người nghệ sĩ, thiên tài Lor-ca
3/Yếu tố âm nhạc trong bài thơ:
Trang 7-GV: Tiếng “Li la- li la- li
la” trong bài thơ có ý
nghĩa gì?
-GV: định hướng
-Hs tìm hiểu yếu tố
âm nhạc trong bài thơ Nêu ý nghĩa?
-Hs ghi chép
- Chuỗi âm thanh “Li la- li la- li la” luyến láy ở đầu và cuối như khúc dạo đầu và kết thúc bản nhạc
- Sự kính trọng và tri âm Lor-ca- nghệ
sĩ thiên tài
HĐ3: HD hs tổng kết,
dặn dò.
-GV: Yêu cầu hs tự tổng
kết bài học về phương
diện nội dung và nghệ
thuật
-GV: Nhận xét, định
hướng ý chính
-Hs dựa vào nội dung tìm hiểu văn bản để tổng kết
-Hs ghi lại những nét chính
III/ Tổng kết:
1/ Nghệ thuật:
- Thể thơ tự do, không dấu câu, không dấu hiệu mở đầu, kết thúc
- Sử dụng h/ả, biểu tượng - siêu thực
có sức chứa lớn về nội dung
- Kết hợp hài hoà hai yếu tố thơ và nhạc
2/ Nội dung:
Tác giả bày tỏ nỗi đau xót sâu sắc trước cái chết oan khuất của thiên tài Lor-ca- một nghệ sĩ khát khao tự do, dân chủ, luôn mong muốn cách tân nghệ thuật
-Dặn Dò : Yêu cầu hs học thuộc lòng bài thơ Làm bài tập và chuẩn bị bài mới