Mục tiêu bài học: Giúp học sinh: - Nắm được những đặc trưng cơ bản của thơ.. - Thấy được nét tài hoa của Nguyễn Đình Thi trong nghệ thuật lập luận, đưa dẫn chứng, sử dụng từ ngữ, hình ản
Trang 1MẤY Ý NGHĨ VỀ THƠ
(Trích)
Nguyễn Đình Thi
A Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
- Nắm được những đặc trưng cơ bản của thơ
- Thấy được nét tài hoa của Nguyễn Đình Thi trong nghệ thuật lập luận, đưa dẫn chứng, sử dụng từ ngữ, hình ảnh để làm sáng tỏ từng vấn đề đặt ra
B chuẩn bị:
GV: SGK, giáo án, phiếu thảo luận
HS: Bài soạn, SGK
C Cách thức tiến hành:
Tổ chức tiết dạy theo hướng kết hợp các phương pháp đọc hiểu, gợi tìm ; kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận nhóm ( 6 nhóm), trả lời câu hỏi
D Tiến trình lên lớp.
1 Ổn định
2 KTBC:
Trình bày những hiểu biết của em về tác giả Phạm Văn Đồng Nêu hoàn cảnh và mục đích sáng táctác phẩm.
Thủ tướng Phạm văn Đồng đã đánh giá như thế nào đối với tác giả NĐC Những nhận định của tác giả có tác dụng định hướng gì đối với thế hệ trẻ hiện nay?
3 Bài mới:
Thơ ca là một loại hình nghệ thuật độc đáo phát khới từ trái tim và hướng đến trái tim
con người Trong lịch sử phát triển của nó, thơ ca được con người hiểu và nhận thức không hoàn toàn giống nhau Ở nước ta, trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, văn nghệ sĩ lúc bấy giờ không khỏi không còn những vướng mắc về mặt tư tưởng và quan niệm sáng tác Để phục vụ kháng chiến tốt hơn nữa, thơ ca phải cần được
Trang 2nhìn nhận, định hướng trên nhiều phương diện Trong hội nghị tranh luận văn nghệ ở Việt Bắc (tháng 9 năm 1949), Nguyễn Đình Thi đã tham gia tranh luận với bài “Mấy ý nghĩ về thơ” Bài viết đã thể hiện một quan niệm đúng đắn về thơ nói chung, thơ ca kháng chiến nói riêng
GV yêu cầu HS đọc và tóm
tắt phần tiểu dẫn ( tiểu sử
tác giả, các tác phẩm chính,
xuất xứ tác phẩm)
HS dựa vào SGK trình bày.
I Tiểu dẫn:
- NĐT (1924 – 2003), sinh tại Luông Pha –bang (Lào) Quê ở Hà Nội
- 1931, theo gia đình về nước
- 1941, tham gia hoạt động CM
- Sau CM8/45, hoạt động ở Hội Văn hoá cứu quốc và Hội văn nghệ VN
- Từ 1955, là Chủ tịch Uỷ ban toàn quốc liên hiệp các Hội văn học - Nghệ thuật VN
-NĐT là một nhà văn hoá, một nghệ sĩ
đa tài: viết văn, làm thơ, sáng tác nhạc, soạn kịch, viết lí luận phê bình văn nghệ, biên khảo triết học…ở lĩnh vực nào ông cũng có những đóng góp đáng ghi nhận
- 1996, ông được tặng giải thưởng HCM về văn học nghệ thuật
* Tác phẩm chính:
- Tiểu thuyết: Xung kích (1951), Vào
lửa (1996), Mặt trận trên cao ( 1997)
…
- Thơ: Người chiến sĩ (1956), Bài thơ
Hắc Hải (1958), Dòng sông xanh
Trang 3GV yêu cầu HS rút ra đặc
trưng cơ bản nhất của thơ
và quá trình ra đời của 1
bài thơ từ 3 đoạn đầu của
bài trích
- Thế nào là “rung động
thơ” và “làm thơ”?
(1974)…
- Kịch: Con nai đen (1961), Hoa và
Ngần(1975)…
- Tiểu luận: Mấy vấn đề văn học
(1956), Công việc của người viết tiểu thuyết (1964)…
* Xuất xứ: Tháng 9/1949, hội nghị
tranh luận văn nghệ đã được tổ chức ở Việt Bắc NĐT trình bày quan niệm của mình về thơ trong bài Mấy ý nghĩ
về thơ
Bài viết được trích trong tập Mấy vấn
đề văn học
I Đặc trưng cơ bản nhất của thơ:
- Đặc trưng cơ bản nhất của thơ là thể hiện tâm hồn con người
- Quá trình ra đời của một bài thơ: Rung động thơ -> Làm thơ
+ Rung động thơ: là khi tâm hồn ra khỏi trạng thái bình thường do có sự
va chạm với thế giới bên ngoài và bật lên những tình ý mới mẻ
+ Làm thơ: là thể hiện những rung động của tâm hồn con người bằng lời nói (hoặc chữ viết )
II Những đặc điểm của ngôn ngữ -hình ảnh thơ: Gồm:
+ Phải gắn với tư tưởng - tình cảm + Phải có hình ảnh.( Vừa là hình ảnh thực, sống động, mới lạ về sự vật vừa
Trang 4GV cho hs thảo luận theo
nhóm nội dung “Những
đặc điểm của ngôn ngữ
-hình ảnh thơ” (Sau 7
phút, GV tổng hợp các
phiếu thảo luận, chọn nhóm
thảo luận tốt nhất trình bày
trước lớp Nếu thiếu, GV
bổ sung.Nếu có thời gian,
GV đưa dẫn chứng)
GV: Nêu những nét đặc
sắc về nghệ thuật của bài
tiểu luận?
GV yêu cầu HS trả lời câu
hỏi 5 (SGK)
GV củng cố, hoàn thiện.
chứa đựng cảm xúc thành thực) + Phải có nhịp điệu ( bên ngoài và bên trong, các yếu tố ngôn ngữ và tâm hồn)
III Nét đặc sắc về nghệ thuật của bài tiểu luận:
- Phong cách: Chính luận - trữ tình,
nghị luận kết hợp với yếu tố tùy bút, lí luận gắn với thực tiễn
IV Giá trị của bài tiểu luận:
- Việc nêu lên những vấn đề đặc trưng bản chất của thơ ca không chỉ có tác dụng nhất thời lúc bấy giờ mà ngày nay nó vẫn còn có giá trị bởi ý nghĩa thời sự, tính chất khoa học đúng đắn, gắn bó chặt chẽ với cuộc sống và thực tiễn sáng tạo thi ca