Mức độ cần đạt: - Nắm được những đặc điểm của một nền văn học song hành cùng lịch sử đất nước.. - Thấy được những thành tựu của văn học cách mạng VN; - Cảm nhận được ý nghĩa của văn họ
Trang 1KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM TỪ CÁCH MẠNG
THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX
A Mức độ cần đạt:
- Nắm được những đặc điểm của một nền văn học song hành cùng lịch sử đất nước
- Thấy được những thành tựu của văn học cách mạng VN;
- Cảm nhận được ý nghĩa của văn học với đời sống
B – Trọng tâm hiến thức kĩ năng:
1) Kiến thức:
- Những đặc điểm cơ bản, những thành tựu lớn của văn học VN từ cách mạng tháng Tám
năm 1945 đến năm 1975
- Những đổi mới bước đầu của văn học VN từ năm 1975 đến hết thế kỉ XX
2) Kĩ năng: Nhìn nhận, đánh giá một giai đoạn văn học trong một hoàn cảnh lịch sử đặc
biệt của đất nước
C - Tiến trình lên lớp:
1 - Ổn định :
- Kiểm tra số hs
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp
2 - Kiểm tra bài cũ :Em hãy kể tên một số tác phẩm thơ và văn xuôi giai đoạn 1945
đến 1975 mà em biết ?
3- Tổ chức giờ dạy:
Hoạt động 1: Tìm hiểu
vh VN Từ cm tháng
Tám đến năm 1975
Bước 1: Vài nét về bối
I - Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng tháng Tám 1945 đến năm 1975
1 - Vài nét về hoàn cảnh lịch sử xã hội :
- Đường lối lãnh đạo đúng đắn của Đảng đã góp phần tạo nên một
Trang 2cảnh lịch sử :
- Em hãy tái hiện lại
những nét chính về tình
hình lịch sử xã hội - văn
hoá có ảnh hưởng tới sự
hình thành và phát triển
của văn học Việt Nam
từ cách mạng tháng
Tám đến 1975
- Gv cho hs thảo luận
và trả lời bài
Bước 2 : Tìm hiểu quá
trình phát triển và
những thành tựu chủ
yếu của văn học 45 - 75
Giai đoạn 1945 →
1954
- Chủ đề cơ bản của vh
giai đoạn này ?
- Từ năm 1946 văn học
phản ánh hiện thực
nào ?
- Những đặc điểm của
văn học thời kì này ?
- Em hãy nêu một số
thành tựu cơ bản của
văn học chặng đường
1945 đến 1954
Giai đoạn 1955 đến
nền văn học thông nhất : + khuynh hướng tư tưởng + tổ chức
+ quan niệm nhà văn : nhà văn - chiến sĩ
- Cuộc kháng chiến kéo dài 30 năm đã tác động mạnh mẽ và sâu sắc tới đời sống vật chất và tinh thần của dân tộc → một nền văn học hình thành và phát triển trong hoàn cảnh chiến tranh lâu dài và vô cùng ác liệt
- Nền kinh tế còn nghèo và chậm phát triển Còn nhiều hạn chế về giao lưu văn hoá
2 - Quá trình phát triển và những thành tựu chủ yếu :
a-
Chặng đường từ năm 1945 đến 1954 :
- Chủ đề : ca ngợi tổ quốc, kêu gọi tinh thần đoàn kết, cổ vũ phong trào Nam tiến, biểu gương những tấm gương vì nước quên thân
- Từ cuối năm 1946 vh tập trung phản ánh cuộc kc chống thực dân Pháp Văn học gắn bó sâu sắc với đời sống cách mạng và kháng chiến, hướng tới đại chúng, phản ánh sức mạnh của quần chúng nhân dân, thể hiện niềm tự hào dân tộc và niềm tin vào tương lai tất thắng của cuộc kháng chiến
-Những thành tựu : + Truyện ngắn và kí là những thể loại mở đầu cho văn xuôi chặng
đường kháng chiến : Một lần tới thủ đô; Đôi mắt; Nhật kí ở rừng; Làng
+ Thơ ca : đạt nhiều thành tựu xuất sắc, tiêu biểu những tác phẩm của HCM, HC, QD, TH
+ Kịch : Học phi , Nguyễn Huy Tưởng
b- Chặng đường từ 1955 đến 1964 :
- Văn học phản ánh nhiều mặt của cuộc sống, tiếp tục viết về đề tài
Trang 3- Chủ đề của văn học
giai đoạn này ?
- Những thành tựu cơ
bản:
+ Văn xuôi ?
+ Thơ ca ?
+ Kịch ?
Giai đoạn 1965 đến
1975
- Hiện thực được phản
ánh trong văn học thời
kì này ?
- Em hãy nêu một số
thành tựu cơ bản của
văn học giai đoạn này ?
TIẾT 02
kc chống Pháp, ca ngợi cuộc sống mới, con người mới
- Thành tựu : + Văn xuôi mở rộng đề tài, bao quát được khá nhiều vấn đề, phạm
vi của hiện thực đời sống
Vd : Sống mãi với thủ đô - Nguyễn Huy Tưởng
Vỡ bờ - Nguyễn Đình Thi
+ Thơ ca phát triển mạnh mẽ + Kich cũng phát triển
Vd : Ngọn lửa - Nguyễn Vũ Nổi gió - Đào Hồng Cẩm
c - Chặng đường từ năm 1965 đến năm 1975 :
- Viết về cuộc kháng chiến chống Mĩ : đề cao tinh thần yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng
- Thành tựu : + Văn xuôi : tập trung phản ánh cuộc sống chiến đấu lao động, khắc hoạ hình ảnh con người VN anh dũng
Vd : Người mẹ cầm súng - Nguyễn Thi Rừng xà nu - Nguyễn Trung Thành
* Kí cũng phát triển mạnh : kí của Nguyễn Tuân
* Truyện ngắn : Đỗ Chu; Vũ Thị Thường
* Nhiều tác giả nổi lên nhờ những cuốn tiểu thuyết + Thơ đạt nhiều thành tựu xuất sắc, là một bước tiến của thơ VN hiện đại với những tên tuổi : Tố Hữu ; Chế Lan Viên; Phạm Tién Duật
+ Kịch có nhiều thành tựu đáng ghi nhận
d- Văn học vùng địch tạm chiếm:(sgk )
3 Những đặc điểm cơ bản của văn học Việt Nam từ năm 1945 đến
1975 :
Trang 4Hoạt động 2 : Tìm hiểu
văn học VN từ năm
1975 đến hết thế kỉ XX
-Gv cho hs tái hiện và
tìm những đặc điểm về
lịch sử, văn hoá xã hội
VN giai đoạn 1975 đến
hết XX
-Với hoàn cảnh trên thì
văn học VN có chuyển
biến gì?
Biểu hiện của sự
chuyển biến đó?
-Hãy tìm và trình bày
những thành tựu của
văn học VN giai đoạn
này ?
GV cho hs tìm và kể lại
một số tác phẩm mà các
em đã đọc va có thể so
sánh với những tác
phẩm thời kì 1945
Nền văn học chủ yếu vận đông theo hướng cách mạng hoá, gắn bó sâu sắc với vận mệnh chung của đất nước
- Nền văn học hướng về đại chúng
- Nền văn học chủ yếu mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn
II - Vài nét khái quát văn học VN từ năm 1975 đến hết thế kỉ XX
1 - Hoàn cảnh lịch sử xã hội và văn hoá :
- Với chiến thắng mùa xuân năm 1975 : đất nước mở ra một thời kì mới: độc lập tự do và thống nhất đất nước
- Từ năm 1986 với công cuộc đổi mới do Đảng đề xướng, nước ta có những bước chuyển mới → nền văn học đổi mới như môt quy luật
2 - Những chuyển biến và một số thành tựu ban đầu :
- Từ năm 1975 thơ không tạo được sự lôi cuốn hấp dẫn như ở giai đoạn trước Tuy nhiên vẫn có những tác phẩm ít nhiều tạo được sự chú ý :
+ Chế Lan Viên với Di cảo thơ.
+ Những cây bút của văn học thời kì chống Mĩ : XQ, TT , HT + Những cây bút sau 75 : Phùng khắc Bắc, Trần anh Thái
- Sau 1975 văn xuôi có nhiều khởi sắc,nhất là từ đại hội lần VI văn học chính thức bước vào chặng đường đổi mới :
+ Phóng sự + Truyện ngắn + Tiểu thuyết + Kí
- Kịch sau 1975 phát triển mạnh mẽ với Lưu Quang Vũ, Xuân Trình
- Lí luận văn học, nghiên cứu phê bình cũng có sự đổi mới
* Từ 1975 nhất là từ 1986 văn học VN từng bước chuyển sang giai đoạn đổi mới Văn học vận động theo hướng dân chủ hoá mang tính
Trang 51975 nhân bản và nhân văn sâu sắc.
III - Kết luận : ( sgk )
Gv hướng dẫn hs kết luận lại một số nét cơ bản của văn học VN từ
1945 đến hết thế kỉ XX
D - Củng cố - dặn dò :
1) Hướng dẫn tự học:
- Cho học sinh nêu lại một số đặc điểm cơ bản của văn học VN giai đoạn 1945 → 1975
cũng như từ 1975 đến hết thế kỉ XX
- Kể tên một số tác phẩm theo thể loại của từng giai đoạn
- Suy nghĩ của em về những thành tựu và đặc điểm của văn học Việt Nam từ Cách mạng
tháng Tám năm 1945 đến hết thế kỉ XX
2) Dặn dò:Soạn “ Nghị luận về một tư tưởng đạo lí”