Giáo án Ngữ văn 12 tuần 2: Tuyên ngôn độc lập

Mục tiêu cần đạt: - Kiến thức: Hiểu được những nét khái quát về sự nghiệp, văn học, quan điểm sáng tác và những đặc điểm cơ bản của phong cách nghệ thuật HCM.. Bên cạnh Mây, gió,

TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP

( PHẦN I – TÁC GIẢ)

I Mục tiêu cần đạt:

- Kiến thức: Hiểu được những nét khái quát về sự nghiệp, văn học, quan điểm

sáng tác và những đặc điểm cơ bản của phong cách nghệ thuật HCM

- Kĩ năng: Vận dụng có hiệu quả những kiến thức trên vào việc cảm thụ và

phân tích thơ văn của Người

- Thái độ: Lòng yêu mến, kính phục vị “anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam, danh nhân văn hóa thế giới”

II Chuẩn bị của thầy và trò:

- GV: SGK, SGV, bài soạn tài liệu về Nguyễn Ái Quốc

- HS: Vở soạn, sgk, tài liệu về Nguyễn Ái Quốc

III Tiến trình bài giảng:

1 Kiểm tra bài cũ: Trình bày những thành tựu của văn học Việt Nam từ CMT8

1945 đến hết thế kì XX?

2 Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản

HĐI Hướng dẫn HS tóm tắt

những nét cơ bản nhất về tiểu sử

- Những nét chính trong cuộc đời

Hồ Chí Minh?

HS tóm tắt và tự ghi nhớ

I Vài nét về tiểu sử:

- Năm 1911 Người ra đi tìm đường cứu nước, tham gia thành lập nhiều tổ chức CM như Đảng Cộng sản Pháp (1920) , Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội (1925)…

- Ngày 3/2/ 1930 thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

ở Hương Cảng

- Tháng 2 /1941 về nước hoạt động và thành lập Mặt

trận Việt Minh Trực tiếp lãnh đạo cách mạng VN -8/ 1942 lên đường sang Trung Quốc để tranh thủ sự viện trợ của quốc tế , đến Túc Vinh bị bắt giam suốt

14 tháng

- Ra tù về nước tiếp tục lãnh đạo CM VN giành thắng lợi trong cuộc Tổng khởi nghĩa cách mạng tháng tám

1945

- Ngày 2- 9 – 1945 đọc bản Tuyên ngôn độc lập tại quãng trường Ba Đình khai sinh nước VN dân chủ Cộng hoà

- Từ năm 1946-1969 lãnh đạo nhân dân trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ

=> HCM gắn bó trọn đời với dân với nước, với sự nghiệp giải phóng dân tộc của VN và phong trào cách mạng thế giới, là vị lãnh tụ cách mạng vĩ đại, một nhà văn, nhà thơ lớn của dt

HĐ II Hướng dẫn HS tìm hiểu

quan điểm sáng tác nghệ thuật của

HCM

- Em hiểu như thế nào về hai

câu thơ:

“Nay ở trong xung phong”

@ Bác quan niệm: Trong thơ phải có

chất “thép”, văn nghệ sĩ phải là người chiến

sĩ.

@ Chất “thép” mà Bác muốn nói tới ở

đây là tính chiến đấu của thơ ca Bên cạnh

Mây, gió, trăng, hoa, tuyết, núi sông , thơ ca

cần hướng đến cuộc đời, tranh đấu cho hạnh

phúc của con người, gắn bó với sự nghiệp

cách mạng và vận mệnh dân tộc Nhưng

không phải cứ “nói chuyện thép”, “lên

II Quan điểm sáng tác nghệ thuật

- Bác xem văn nghệ là một hoạt động tinh thần phong phú và phục vụ có hiệu quả cho sự nghiệp CM Văn học nghệ thuật là một mặt trận , văn nghệ sĩ phải là người chiến sĩ trên mặt trận đó

- Chú trọng tính chân thật và tính dân tộc phải có ý thức giữ gìn sự gìn sự trong của Tiếng Việt và đề cao

sự sáng tạo của người nghệ sĩ

- Đối tượng chính của văn học là nhân dân Bác đề

ra kinh nghiệm sáng tác cho văn nghệ sĩ : viết cho ai , viết cái gì , viết như thế nào , viết làm gì ?

=> Chính vì thế những tác phẩm của Người có tư tưởng sâu sắc , nội dung thiết thực , hình thức nghệ

giọng thép” mới là có “tinh thần thép”.

Nhiều bài thơ của Bác ở Nhật kí trong tù mà

các em đã được học, chất thép lại tở ra từ

những rung động của người nghệ sĩ trước

thiên nhiên và cuộc sống con người Nói

như nhà thơ Hoàng Trung Thông:

“Vần thơ của Bác vần thơ thép

Mà vẫn mênh mông bát ngát tình”

thuật sinh động đa dạng

HĐIII Hướng dẫn tìm hiểu sự

nghiệp văn học của HCM

- NAQ – HCM thường sáng tác

theo những thể loại nào?

- Những tác phẩm tiêu biểu?

- Mục đích viết văn chính luận để

làm gì?

“Bản án chế độ thực dân Pháp” lên

án chế dộ của TD P và chính sách

tàn bạo của chính phủ P đối với

các nước thuộc địa, kêu gọi đấu

tranh

Tác phẩm tiêu biểu : Vi hành ,

Con rùaLời than vãn của bà

Trưng Trắc - viết từ 1922-1925

bằng tiếng Pháp

- Dựa vào SGK hãy kể tên một số

truyện và kí tiêu biểu của HCM?

- Tài năng nghệ thuật của HCM

đối với thể loại này?

III Di sản văn học:

Sự nghiệp chính là sự nghiệp CM nhưng Người đã để lại một sự nghiệp vh to lớn

“Ngâm thơ

- Văn chính luận, truyện và kí, thơ ca

1 Văn chính luận:

- Tác phẩm : Bản án chế độ thực dân Pháp (1925 ); Tuyên ngôn độc lập (1945) ;Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến ( 1946 )

- Mục đích: đấu tranh chính trị nhằm tấn công trực diện kẻ thù , thể hiện những nhiệm vụ CM qua những chặng đường lịch sử

- Nghệ thuật : Lí lẽ vững vàng xác đáng đầy sức thuyết phục, ngôn từ giản dị

2 Truyện và kí

- Nội dung : Vạch trần bản chất của bọn thực dân cướp nước và bọn tay sai bán bước, ca ngợi những người chiến sĩ CM kiên cường

đấu tranh vì độc lập tự do của dân tộc -Nghệ thuật : Lối viết cô đọng, cột truyện sáng tạo, kết cấu độc đáo, mang màu sắc hiện đại nhẹ nhàng

- Em hiểu biết gì về tập thơ NKTT

cuả HCM? Nêu những nội dung

chính của tập thơ?

GV: NKTT phơi bày những xấu

xa , tàn bạo của nhà tù Quãng Tây

dưới thời Tưởng Giới Thạch :

Giam cầm những người vô tội ,

công khai làm những điều phi

pháp , hạn chế những nhu cầu bức

thiết của con người ( Tiền đèn ,

tiền nhà giam , Chia nước , cơm

tù , Cờ bạc

NKTT phản ánh ca ngợi vẻ đẹp

tâm hồn và nhân cách cao đẹp của

Hồ Chí Minh ( Bức chân dung tự

hoạ tinh thần con người HCM):

Nghị lực phi thường, tâm hồn

khao khát tự do, hướng về tổ quốc,

nhạy cảm trước vẻ đẹp thiên

nhiên, tâm hồn yêu thương con

người vừa có con mắt sắc sảo tâm

hồn hài hước tạo ra tiếng cười đầy

trí tuệ

Em có nhận xét gì về thơ HCM

trước và sau CMT8

trào lộng của văn thông tấn, vừa sâu sắc đầy tính chiến đấu vừa tươi tắn hóm hỉnh

3 Thơ ca:

Được in trong các tập :

- Tập thơ NKTT bằng chữ Hán sáng tác từ tháng

1942 đến tháng 1943 xuất bản năm 1960

- Thơ Hồ Chí Minh ( xb 1967 )

- Thơ chữ Hán Hồ Chí Minh (xb 1990 )

- Hoàn cảnh sáng tác: Tập nhật kí bằng thơ được viết trong thời gian Bác bị giam cầm trong nhà tù Quốc dân đảng tại Quảng Tây Trung Quốc từ mùa thu năm 1942- mùa thu 1943 Bác đã ghi lại những gì xảy ra trong nhà tù và trên đường áp giải từ nhà lao này đến nhà lao khác

- Nội dung : Tác phẩm thể hiện bức chân dung tt tự hoạ và tái hiện một cách chân thực và chi tiết bộ mặt tàn bạo của nhà

tù Quốc dân đảng và một phần nào tình hình xã hội Trung Quốc những năm 1942-1943 Tác phẩm mang một giá trị phê phán sắc sảo , thâm thúy

 Tập thơ sâu sắc về tư tưởng , độc đáo đa dạng

về bút pháp kết tin giá trị tư tưởng và nghệ thuật thơ ca của HCM

Trước CM tháng 8 : Sáng tác nhiều bài thơ mộc mạc , giản dị để tuyên truyền đường lối

- Sau CM tháng 8 : Bộc lộ nội niềm lo lắng về vận

mệnh non sông, động viên sức mạnh nd

=> Vừa mang màu sắc cổ điển , vừa mang tinh thần hiện đại , hình ảnh nhân vật trữ tình yêu nước , phong thái ung dung tự

HĐIV Hướng dẫn HS tổng kết về

phong cách nghệ thuật của tác giả

HCM

HS thảo luận nhóm:

- Tại sao có thể nói phong cách

vh của HCM vừa độc đáo vừa

đa dạng?

 GV: Độc đáo mà đa dạng :

Ngay từ nhỏ, HCM đã được sống trong

không khí của văn chương cổ điển VN và

TQ, của thơ Đường, thơ Tống… Trong thời

gian hoạt động CM ở nước ngoài, sống ở

Pa-ri, Luân Đôn, Oa-sinh-tơn,

Ca-li-phoóc-ni-a, Hồng Kông… tiếp xúc và chịu ảnh

hưởng tư tưởng nghệ thuật của nhiều nhà

văn Âu Mĩ và nền văn học phương Tây

hiện đại.

+ GV: Giải thích thêm:

- Khi sáng tác, Người xem văn học là vũ

khí phụng sự CM, xem trọng tính chân

thực và dân tộc, xuất phát từ mục đích,

đối tượng để chọn nội dung và hình

thức tác phẩm  Tác phẩm đa dạng,

độc đáo.

IV Phong cách nghệ thuật

Sáng tác nhiều thể loại Văn học, mỗi thể loại có

những nét phong cách riêng độc đáo và hấp dẫn

- Văn chính luận :Ngắn gọn , tư duy sắc sảo , lập luận chặt chẽ , lý lẽ đanh thép , bằng chứng đầy sức thuyết phục , giàu tính luận chiến , đa dạng về bút pháp

- Truyện và ký :Trí tưởng tượng phong phú , sáng tạo độc đáo về tình huống truyện, sự kết hợp hài hòa văn hóa phương Đông và phương Tây trong nghệ thuật trào phúng, giọng điệu lời văn linh hoạt hấp dẫn Chất trí tuệ và tính hiện đại là nét đặc sắc trong truyện ngắn của Người

- Thơ ca :Phong cách thơ đa dạng: Những bài thơ với mục đích tuyên truyền CM : Giản dị , mộc mạc, mang màu sắc dân gian vừa hiện đại Nhiều bài thơ nghệ thuật : Viết theo hình thức cổ thi hàm súc, có sự kết hợp độc đáo giữa bút pháp cổ điển và bút pháp hiện đại, giữa trữ tình và chiến đấu

3 Củng cố: Những bài học thấm thía và sâu sắc mà anh (chị) tiếp thu

được khi học và đọc những bài thơ trong tập “Nhật kí trong tù” cùa HCM?

- Tình thương yêu con người là lớn lao và cao

cả, lòng nhân đạo là đức tính cao đẹp nhất của Bác Hồ Tình cảm này vừa

cụ thể vừa bao la vừa ở nhận thức, vừa ở hành động

- Thơ Bác là sự kết hợp hài hoà giữa hai yếu tố: cổ điển và hiện đại

Một tâm hồn nhạy cảm và dễ rung động trước tạo vật và lòng người

4 Hướng dẫn học bài:

- Quan điểm sáng tác

- Phong cách nghệ thuật đối với từng thể loại