Mục tiêu bài học: + Kiến thức: Nắm được những nét khái quát về sự nghiệp văn học của Hồ Chí Minh.Quan điểm sáng tác và phong cách nghệ thuật của Hồ Chí Minh.. * Bên cạnh sự nghiệp cách
Trang 1Ngữ văn 12
TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP.
(Hồ Chí Minh)
PHẦN MỘT: TÁC GIẢ.
A Mục tiêu bài học:
+ Kiến thức: Nắm được những nét khái quát về sự nghiệp văn học của Hồ Chí
Minh.Quan điểm sáng tác và phong cách nghệ thuật của Hồ Chí Minh Vận dụng những tri thức đó để phân tích văn thơ của Người
+ Kĩ năng: Phân tích tác giả văn học
+ Thái độ : Giáo dục cho các em có thái độ đúng đắn và tinh thần học tập lối sống
của Người
A Chuẩn bị :
- HS chuẩn bị: đọc kĩ SGK và trả lời các câu hỏi trong phần hướng dẫn học bài
- GV : Soạn bài , chuẩn bị tư liệu giảng dạy SGK, SGV, Thiết kế bài học
C Phương pháp: GV hướng dẫn HS trước khi đến lớp đọc kĩ SGK và trả lời câu
hỏi trong phần Hướng dẫn học bài GV nêu câu hỏi, HS trả lời và thảo luận; sau đó,
GV nhấn mạnh, khắc sâu những ý chính
E Tiến trình tổ chức:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
- Đặt vấn đề :
- Nội dung bài :
Chia HS thành 4 nhóm thảo luận 5
phút Sau đó trình bày những nét chính,
GV nhắc lại những mốc thời gian
chính HS tự ghi vào vở
I Vài nét về tiểu sử : Hồ Chí Minh sinh ngày
19-5-1890 tại Kim Liên- Nam Đàn- Nghệ An trong một gia đình nhà nho nghèo yêu nước, cha
là Nguyễn Sinh Sắc, mẹ là Hoàng Thị Loan
Trang 2? Hãy trình bày những nét cơ bản về
tiểu sử HCM.
(An Nam cộng sản Đảng, Đông dương
cộng sản đảng, Đông Dương CS liên
đoàn)
- Năm 1940 Unesco đã ghi nhận và suy
tôn Người “anh hùng giải phóng dân
tộc, danh nhân văn hoá thế giới”.
? Hãy trình bày quan điểm sáng tác
của HCM?
GV chỉ cho HS thấy 3 quan điểm sáng
tác của Hồ Chí Minh trong SGK rồi tự
ghi vào vở, GV phân tích các đặc
điểm,HS theo dõi SGK
Liên hệ thơ Nguyễn Đình Chiểu, Sóng
Hồng
-1911 từ bến Nhà Rồng, Người ra đi tìm đường cứu nước
-1923-1941: Bác họat động cách mạng ở Pháp, Liên Xô, Trung Quốc, Thái Lan…
-2/1941: Bác về nước lãnh đạo phong trào cách mạng tiến tới tổng khởi nghĩa giành chính quyền -8/1942-9/1943: Bác bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam khi Người sang Trung Quốc tranh thủ sự viện trợ quốc tế
-2-9-1945: Bác đọc “Tuyên ngôn Độc lập” khai sinh nước Việt Nam DCCH
-1946-1969: làm Chủ tịch nước, tiếp tục lãnh đạo nhân dân ta đánh thắng giặc Pháp, Mĩ
-2-9-1969: Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời
* Bên cạnh sự nghiệp cách mạng vĩ đại, Hồ Chí Minh còn để lại một di sản văn học quí giá Hồ Chí Minh là một nhà văn, nhà thơ lớn của dân tộc
II Sự nghiệp văn học:
1 Quan điểm sáng tác
a Hồ Chí Minh coi văn học là một vũ khí chiến đấu lợi hại phụng sự cho sự nghiệp cách mạng Nhà văn cũng phải có tinh thần xung phong như người chiến sĩ ngoài mặt trận.
b Hồ Chí Minh luôn chú trọng tính chân thực và tính dân tộc của văn học.
c Khi cầm bút, Hồ Chí Minh bao giờ cũng xuất phát từ mục đích, đối tượng tiếp nhận để quyết địng nội dung và hình thưc của tác phẩm.
2 Di sản văn học: Lớn lao về tầm vóc tư tưởng,
phong phú về thể loại và đa dạng về phong cách
Trang 3? Hãy nêu những nét khái quát nhất về
sự nghiệp văn học của Hồ Chí Minh?
? Sự nghiệp văn học của Người được
chia làm mấy bộ phận?
Chia HS thành 3 nhóm thảo luận 3
nhóm thể loại Sau đó đại diện trình
bày, Gv nhấn mạnh lại những ý cơ bản,
HS theo dõi SGK rồi chép lại vào vở
? Mục đích của việc viết văn chính
luận? Nghệ thuật?
? Hãy kể tên những tác phẩm văn
chính luận?
? Hãy kể tên một số tác phẩm truyện và
kí của HCM? Trình bày những hiểu
biết của em về tác phẩm đó?
nghệ thuật
a Văn chính luận: chiếm khối lượng khá lớn
- Mục đích: đấu tranh chính trị, tiến công trực
diện kẻ thù, thức tỉnh và giác ngộ quần chúng hoặc thể hiện những nhiệm vụ cách mạng của dân tộc qua những chặng đường lịch sử phục vụ trực tiếp công khai cuộc đấu tranh CM
- Các tác phẩm tiêu biểu:
+ Những bài báo với bút danh Ngyễn Ái Quốc
đăng trên báo:Người cùng khổ(Le Pa ria), Nhân đạo (Lhumanite), Đời sống thợ thuyền …
+ Bản án chế độ thực dân Pháp (1925): tố cáo
một cách đanh thép tội ác của thực dân Pháp đối với nhân dân các nước thuộc địa
+ Tuyên ngôn độc lập (1945): khát vọng tự do
của dân tộc, lập trường cách mạng
+ Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (19-12-1946) và Không có gì quí hơn độc lập tự do
(1966): là tiếng gọi của non sông đất nước trong giờ phút thử thách đặc biệt
b Truyện và kí:
- Được viết chủ yếu trong thời gian hoạt động ở Pháp (từ năm 1922)
- Nội dung: một mặt vạch trần bộ mặt tàn ác, xảo trá, bịp bợm của chính quyền thực dân, châm biếm môt cách thâm thuý, sâu cay vua quan phong kiến ôm chân thực dân; mặt khác bộc lộ lòng yêu nước nồng nàn và tinh thần tự hào về truyền thống bất khuất của dân tộc
- Nghệ thuật: Truyện và kí đều ngắn gọn, súc tích, vừa thấm nhuần tư tưởng, tình cảm của
Trang 4? Em có nhận xét gì về thơ ca của
HCM? Hãy kể tên những tập thơ mà
em biết?
? Nêu hoàn cảnh sáng tác NKTT? Nội
dung? Nghệ thuật?
Qua tập thơ ta có thể nhận ra bức chân
dung tự hoạ của Hồ Chí Minh Đó là
một con người có nghị lực phi thường,
tâm hồn luôn khao khát tự do, hướng
vè Tổ quốc; vừa nhạy cảm trước vẻ đẹp
của thiên nhiên, dễ xúc động trước nỗi
đau của con người, vừa có con mắt sắc
sảo, tinh tường phát hiện những mâu
thuẩn hài hước của một xã hội mục nát
để tạo ra tiếng cười đầy trí tuệ
? Hãy đọc một số bài thơ trước và sau
CMT8?
- Viết để tuyên truyền: Dân cày, Công
nhân, Ca binh lính, Ca sợi chỉ,…
-Trước cách mang:Pác Bó hùng vĩ, Tức
cảnh Pác Bó.
- Viết trong kháng chiến: Thướng sơn,
Đối nguyệt, Thu dạ, Rằm tháng giêng,
Cảnh khuya, Tin thắng trận.
? Hãy trình bày vắn tắt phong cách
sáng tác của HCM?
thời đại, vừa thể hiện bút pháp mới, mang màu sắc hiện đại trong lối viết nhẹ nhàng mà đầy tính trào lộng
- Tác phẩm tiêu biểu: (SGK)
c Thơ ca: là một bộ phận có giá trị sáng tạo nổi
bật trong sáng tác của Người
- Nhật kí trong tù :
+ Sáng tác từ mùa thu năm1942 đến mùa thu năm 1943, thời gian bị giam cầm ở nhà tù Quốc dân đảng ở Quảng Tây- Trung Quốc
+ Ghi lại tâm trạng, cảm xúc và suy nghĩ của tác giả, phản ánh tâm hồn, nhân cách cao đẹp, một nghị lực phi thường của người chiến sĩ CM vĩ đại
+ Nhật kí trong tù là một tập thơ sâu sắc về tư
tưởng, độc đáo đa dạng về bút pháp, kết tinh giá trị tư tưởng và nghệ thuật của thơ ca Hồ Chí Minh
- Chùm thơ làm ở Việt Bắc và thời kì kháng chiến chống Pháp: hầu hết là những bài viết
nhằm mục đích tuyên truyền Những bài viết theo cảm hứng nghệ thuật vừa mang màu sắc cổ điển, vừa mang tinh thần hiện đại
3 Phong cách nghệ thuật: độc đáo, đa dạng.
Mỗi thể loại văn học, Hồ Chí Minh đều tạo được những nét phong cách riêng, độc đáo và hấp dẫn
Trang 5- Ngay từ nhỏ Hồ Chí Minh đã được
sống trong không khí của văn chương
cổ điển Trong thời gian hoạt động
cách mạng ở nước ngoài, nhiều năm
sống ở Pari, Luân Đôn, Oa-sinh-tơn,
Ca-li-phoóc-ni-a, Hồng Kông…tiếp
xúc và chịu ảnh hưởng tư tưởng cũng
như nghệ thuật của nhiều nhà văn Âu,
Mĩ và nền văn học phương Tây hiện
đại Những điều đó đã trực tiếp hoặc
gián tiếp tác động tới việc hình thành
phong cách nghệ thuật Hồ Chí Minh
PCNT Hồ Chí Minh còn được hình
thành do quan điểm của Người về sáng
tác văn học
GV có thể phân tích một số tác phẩm
tiêu biểu để làm rõ phong cách nghệ
thuật của từng thể loại
- Văn chính luận:Tuyên ngôn Độc lập,
Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến.
- Truyện và kí: Lời than vãn của bà
Trưng Trắc, Vi hành, Những trò lố hay
là Va-ren và Phan Bội Châu…thể hiện
trí tưởng tượng phong phú, những sáng
tạo độc đáo về tình huống truyện, kết
hợp hài hoà giữa văn hoá phương Đông
và phương Tây trong nghệ thuật trào
phúng, giọng điệu và lời văn linh hoạt,
hấp dẫn…
- Thơ ca tuyên truyền cách mạng: Dân
cày, Công nhân, Ca binh lính,…Những
bài thơ nghệ thuật: Chiều tối, Giải đi
sớm, Ngắm trăng, Rằm tháng giêng,
Cảnh khuya…
a Văn chính luận:
- Ngắn gọn, tư duy sắc sảo
- Lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, bằng chứng đầy sức thuyết phục
- Giàu tính luận chiến và đa dạng về bút pháp
b Truyện và kí:
- Vẻ đẹp rất hiện đại
- Tính chiến đấu mạnh mẽ
- Nghệ thuật trào phúng vừa sắc bén, thâm thuý của phương Đông; vừa hài hước, hóm hỉnh của phương Tây
c Thơ ca:
- Thơ tuyên truyền cách mạng lời lẽ giản dị, mộc mạc, mang màu sắc dân gian hiện đại, vừa dễ nhớ, dễ thuộc, vừa có sức tác động trực tiếp vào tình cảm người đọc, người nghe
- Những bài thơ nghệ thuật viết theo hình thức cổ thi hàm súc, mang vẻ đẹp hàm súc, có sự hài hoà độc đáo giữa bút pháp cổ điển và hiện đại, giữa chất trữ tình (“tình”) và tính chiến đấu (“thép”)
III Kết luận
- Thơ văn Hồ Chí Minh là một bộ phận gắn bó với sự nghiệp cách mạng của Người; không thể hiểu thấu hết thơ văn của Người nếu tách rời sự
Trang 6? Hãy rút ra nhận xét chung về con
người và sự nghiệp sáng tác của HCM?
nghiệp cách mạng của Người
- Qua sự nghiệp CM và di sản văn chương vô giá, HCM xứng đáng là ‘một tâm hồn vĩ đại của bậc trí đại nhân, đại dũng”
IV Luyện tập:
1 Bài tập 1: Biểu hiện của sự hài hoà độc đáo giữa bút pháp cổ điển và hiện đại trong
bài Chiều tối:
- Bút pháp cổ điển:
+ Trước hết thể hiện qua cách miêu tả khung cảnh thiên nhiên Thiên nhiên được nhìn
từ xa, được khắc hoạ bằng những nét chấm phá, không nhằm ghi lại hình xác mà chỉ cốt truyền lại linh hồn của tạo vật
+ Thể hiện ở phong thái ung dung của nhân vật trữ tình
- Bút pháp hiện đại:
+ Thiên nhiên trong bài không tĩnh lặng mà vận động một cách khoẻ khoắn, hướng tới
sự sống, ánh sáng, tương lai
+ Nhân vật trữ tình không phải ẩn sĩ mà là chiến sĩ, luôn ở trong tư thế làm chủ hoàn cảnh, không bị chìm đi mà nổi bật hẳn lên giữa bức tranh thiên nhiên,…
Nhiều chi tiết và hình ảnh thuộc về sinh hoạt đời thường được đưa vào bài thơ một cách tự nhiên nên sống động và làm cho thi phẩm toát lên màu sắc hiện đại
2 Bài tập 2: Qua tập thơ Nhật kí trong tù, người đọc có thể thấy nhiều bài học thấm thía
và sâu sắc
Dặn dò: Trả lời câu hỏi phần Hướng dẫn học bài trong SGK.
Chuẩn bị bài mới: Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.
F Đánh giá - Rút kinh nghiệm: