Kiến thức : Hiểu được những nét khái quát về sự nghiệp văn học, quan điểm sáng tác, những đặc điểm cơ bản về phong cách nghệ thuật Hồ Chí Minh.. - HCM luôn chú trọng đến tính chân thật v
Trang 1TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP
( Hồ Chí Minh )
Phần 1: Tác giả Hồ Chí Minh
I Mục tiêu cần đạt: Giúp HS
1 Kiến thức : Hiểu được những nét khái quát về sự nghiệp văn học, quan điểm sáng
tác, những đặc điểm cơ bản về phong cách nghệ thuật Hồ Chí Minh
2 Kĩ năng :Thấy được ý nghĩa to lớn, giá trị nhiều mặt của bản Tuyên ngôn độc lập
cùng vẻ đẹp tư tưởng tâm hồn tác giả
II Tiến trình giờ học:
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới:
Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu
những nét chính về tác giả
GV minh họa thêm thơ văn:
“ Có nhớ chăng hỡ gió rét thành Balê
Một viên gạch hồng Bác chống l¹i cả một
mùa băng giá ”
“ Luận cương đến BH và người đã khóc
Lệ BH rơi trên chữ Lê Nin
Bốn bức tường im nghe Bác lật từng trang
sách gấp/Tưởng bên ngoài ĐN đợi mong
tin
I Vài nét về tiểu sử: Hồ Chí Minh
(1890-1969)
- Tên khai sinh Nguyễn Sinh Cung
Nguyễn Tất Thành Nguyễn Ái Quốc
- Quê quán: Làng Kim Liên ( Làng Sen), xã Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An
- Xuất thân: Gia đình nhà nho yêu nước(Cha là cụ phó bảng NSSắc, mẹ là Hòang Thị Loan)
*Qúa trình hoạt động cách mạng.
-Năm 1911: Bác ra đi tìm đường cứu nước
- 1/1919 gửi bản yêu sách của nhân dân An Nam về quyền bình đẳng tự do đến hội nghị Vec xay với tên Ngyễn Ái Quốc
- 1920 tham gia ĐH thành lập ĐCS Pháp, đọc được luận cương của Lê Nin về các vđ
Trang 2Bác reo lên như nói cùng dân tộc
Hạnh phúc là đây! Cơm áo đây rồi…
Phút khóc đầu tiên là phút BH cười”
“ Ôi sang xuân nay xuân 41
Trắng rừng biên giới nở hoa mơ
Bác về …im lặng con chim hót
Thánh thót bờ lau vui ngẩn ngơ”
“ Bác sống như trời đất của ta
Yêu từng ngọn lúa mỗi nhành hoa…
Bác ơi tim Bác mênh mông thế
Ôm cả non song mọi kiếp người”
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu về
sự nghiệp văn chương của HCM
- Nêu câu hỏi 1(SGK )Yêu cầu HS trả lời
- HS trả lời dựa theo mục a,b,c ( SGK)
- Lớp trao đổi , bổ sung
- GV nhận xét bổ sung và khắc sâu kiến
thức, cho hS ghi nội dung ngắn gọn Có thể
phân tích thêm 1 vài dẫn chứng, thuyết
giảng giúp HS khắc sâu kiến thức
VD:“ Nay ở trong thơ nên có thép
dân tộc và thuộc địa xác định được con đường giải phóng dân tộc
- 1925- 1930: tham gia thành lập nhiều tổ chức Cm: VNTNCMĐCH, ĐCSVN…
- 1941 về nước lãnh đạo CM trong nước giành thắng lợi 1945
- Từ 6/1/1946 được bầu làm chủ tịch nước đến khi từ trần 2/9/1969
-Năm 1990: nhân dịp kỉ niệm 100 ngày sinh của Người, tổ chức Giáo dục Khoa học và văn hoá Liên hiệp quốc đã ghi nhận và suy tôn Bác là Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới
II Sự nghiệp văn học:
1 Quan điểm sáng tác:
- HCM coi văn học là vũ khí phục vụ đắc lực cho sự nghiệp CM, nhà văn là chiến sĩ trên mặt trận văn hoá
- HCM luôn chú trọng đến tính chân thật và tính dân tộc của văn học, đề cao sự sáng tạo của người nghệ sĩ
- Khi cầm bút, HCM luôn xuất phát từ mục đích và đối tượng tiếp nhận để quyết định nội dung và hình thức của tác phẩm Người luôn đặt câu hỏi viết cho ai? “ viết đề làm gì?’ rồi mới quyết định “ viết cái gì?” và
“ viết như thế nào?”
Do vậy, tác phẩm của Người thường rất sâu sắc về tư tưởng , thiết thực về nội dung và rất phong phú, sinh động, đa dạng về hình
Trang 3Nhà thơ cũng phải biết xung phong”.
VD: Tác phẩm Vi hành, xuất phát từ mục
đích vạch trần bộ mặt xảo trá của thực dân
pháp và chân dung Khải Định trên chính
đất pháp cho người P biết nên HCM đã
chọn hình thức, bút pháp viết tác phẩm
- Hãy nêu những nét khái quát về di sản
văn học của HCM? Hãy giải thích vì sao di
sản VH của Người rất phong phú đa dạng?
Chứng minh sự phong phú đa dạng ấy?
- Thuyết giảng minh hoạ thêm một số tác
phẩm tiêu biểu giúp HS hiểu rõ giá trị sáng
tác của Người
Cho học sinh nghe đọan đầu trong TNĐL,
một đọan trong “Không có gì quý hơn độc
lập tự do” Y/c các em nhận xét về giọng
văn Cl?
thức nghệ thuật
2 Di sản văn học:
a Văn chính luận: Phong phú, đa dạng
- Tác phẩm tiêu biểu: Bản án chế độ thực dân Pháp (1925), Tuyên ngôn độc lập (1945), Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946), Không có gì quý hơn độc lập tự do (1966)
- Những áng văn chính luận của Người được viết không chỉ bằng lí trí sáng suốt, trí tuệ sắc sảo mà còn bằng cả tấm lòng yêu nước của một trái tim vĩ đại, lời văn chặt chẽ, súc tích, sinh động của một tài năng nghệ thuật bậc thầy
b Truyện và kí:
- Tác phẩm tiêu biểu : SGK
- Đây là những tác phẩm được viết trong thời gian Bác hoạt động ở Pháp, nhằm mục đích tố cáo thực dân, phong kiến đề cao những tấm gương yêu nước- CM; bút pháp linh hoạt sáng tạo, hiện đại, thể hiện trí tưởng tượng phong phú, vốn văn hoá sâu rộng, trí tuệ sắc sảo, tnh thần yêu nước, tự hào dân tộc của HCM
c Thơ ca :
- Tác phẩm tiêu biểu : SGK
- Sáng tác trong nhiều thời gian khác nhau, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn nghệ sĩ tài hoa, tấm gương nghị lực phi thường, nhân cách cao đẹp của HCM Bút pháp vừa đậm màu sắc
cổ điển vừa thể hiện tinh thần CM thời đại
Trang 4Yêu cầu HS thảo luận về những đặc điểm
cơ bản trong phong cách nghệ thuật HCM
HS thảo luận nhóm và trình bày kết quả,
lớp theo dõi SGK nhận xét bổ sung hình
thành kiến thức
Nhắc HS chú ý các nhận định:
-“ Văn tiếng Pháp của NAQ có đặc điểm
nổi bật là dí dỏm, là hài hước Điều đó
không ngăn Người đã viết nên những lời
thắm thiết trữ tình xúc động”
3 Phong cách nghệ thuật: Độc đáo, hấp
dẫn
- Văn chính luận: Ngắn gọn, súc tích, lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, bằng chắng thuyết phục, giàu tính luận chiến, đa dạng
về bút pháp
- Truyện và kí: Bút pháp hiện đại, tính chiến đấu mạnh mẽ, văn phong đa dạng, dí dỏm, hài hước
- Thơ ca:
+ Thơ tuyên truyền: mộc mạc, giản dị, mang màu sắc dân gian hiện đại, dễ thuộc
dễ nhớ
+Thơ nghệ thuật: Có sự hoà hợp độc đáo giữa bút pháp cổ điển và bút pháp hiện đại; giữa chất trữ tình và chất thép; giữa sự trong sáng giản dị và sự hàm súc sâu sắc III/ Kết luận: ( SGK)
4 Củng cố, dặn dò: * Củng cố : Nhấn mạnh trọng tâm bài học cần nắm là: Quan
điểm sáng tác và phong cách nghệ thuật của HCM, chú ý vận dụng những kiến thức
đã học vào việc phân tích những tác phẩm văn học của Người
1 Phân tích bài thơ Chiều tối ( Mộ- NKTT) để làm rõ sự hoà hợp giữa bút pháp cổ điển và bút pháp hiện đại của thơ HCM
Gợi ý :
+ Bút pháp cổ điển: Ngôn ngữ hàm súc uyên thâm, miêu tả chấm phá, gợi hơn là tả, nhân vật trữ tình ung dung tự tại
+ Bút pháp hiện đại: Tư tưởng và hình tượng thơ luôn vận động hướng ra ánh sáng,
sự sống, tương lai Nhân vật trữ tình không phải là ẩn sĩ mà là chiến sĩ, luôn ở tư thế làm chủ thiên nhiên hoàn cảnh Chi tiết hình ảnh gần gũi, tự nhiên, sống động
Trang 52 Những bài học sâu sắc thấm thía rút ra từ tác phẩm NKTT: Tình cảm yêu nước, tình yêu thiên nhiên, cuộc sống, con người; tinh thần lạc quan, ung dung, bản lĩnh nghị lực phi thường