Giáo án Ngữ văn 12 tuần 3: Tuyên ngôn độc lập (tt)

Mục tiêu bài học : - Giúp học sinh nắm được nội dung chính của Tuyên ngôn độc lập : môt bản tổng kết về lịch sử dân tộc dưới ách thống trị thực dân Pháp – một thời kỳ lịch sử đầy đau thư

Phần 2: Tác phẩm

A Mục tiêu bài học :

- Giúp học sinh nắm được nội dung chính của Tuyên ngôn độc lập : môt

bản tổng kết về lịch sử dân tộc dưới ách thống trị thực dân Pháp – một thời kỳ lịch sử đầy đau thương nhưng vô cùng anh dũng trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc và khẳng định mạnh mẽ quyền độc lập dân tộc , tự do của nước Việt Nam trước toàn thế giới

- Hiểu được giá trị của áng văn nghị luận chính trị bất hủ : lập luận chặt chẽ lí lẽ đanh thép , bằng chứng hùng hồn , tạo nên sức thuyết phục to lớn

- Kỹ năng : Phân tích một bản tuyên ngôn

- Về thái độ tư tưởng: Giáo dục cho học sinh lònng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc , lòng căm thù bọn thực dân xâm lược

B Trọng tâm và phương pháp :

1.Trọng tâm :Cơ sở pháp lý chính nghĩa, cơ sở thực tế của bản Tuyên

ngôn độc lập

2.Phương pháp : Nêu vấn đề , trả lời câu hỏi , thảo luận , diễn giảng C.Tiếntrình tổ chức dạy học:

I Ổn định lớp –kiểm diện học sinh:

II Kiểm tra bài cũ :Những cơ sở thực tế của bản Tuyên ngôn độc lập ?

III Bài mới : Giáo viên giới thiệu bài mới

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Tiết 1

Tìm hiểu hoàn cảnh sáng tác ,vị

trí lịch sử và văn học của bản

tuyên ngôn

GV cho Học sinh đọc tiểu dẫn

I Giới thiệu chung :

1 Hoàn cảnh sáng tác :

- 19 -8 1945 cơ quan trung ương chính phủ dời về Hà Nội , cách mạng thành công

- 26 - 8- 1945 tại số nhà 48 phố hàng Ngang , Bác cùng

Hồ Chí Minh

Tuyên ngôn độc lập ra đời trong

hòa cảnh có gì đặc biệt ?

HS trả lời

Hs nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

Nêu vị trí lịch sử và văn học của

bản tuyên ngôn ?

HS trả lời

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

Đọc hiểu văn bản

với một số các đồng chí khác soạn thảo bản tuyên ngôn

- 2 -9 - 1945 Bác đọc bản tuyên ngôn độc lập tại quảng trường Ba Đình

- Vào mùa thu 1945 , ở miền Nam , thực dân pháp được

sự giúp sức của quân đội Anh đang tiến vào Đông Dương Ở miền Bắc , bọn Tàu , Tưởng , tay sai của đế quốc Mỹ cũng đang ngấp nghé ngoài biên giới Hồ Chủ Tịch biết rất rõ hơn ai hết , do mâu thuẫn giữa Anh , Mỹ , Pháp với Liên Xô Anh Mỹ có nhiều khả năng sẽ nhân nhượng choPháp trở lại Đông Dương Để chuẩn bị cho cuộc xâm lược này , Pháp đã tung ra luận điệu : Đông Dương vốn là thuộc điạ của Pháp , Pháp đã có công khai hóa đất nước này bởi thế khi phát xít Nhật đã bị đồng minh đánh bại , việc Pháp trở lại là một lẽû đương nhiên

- Bản tuyên ngôn độc lập đã bác bỏ dứt khoát bác bỏ những luận điểm đó

2 Vị trí lịch sử và văn học của bản tuyên ngôn

- Tuyên ngôn độc lập : văn kiện lịch sử vĩ đại kết tinh nguyện vọng tha thiết của dân tộc , khí phách hào hùng , kết qủa của sự hy sinh gắng sức tin tưởng của nhân dân

- Văn học : phát huy xuất sắc thể loại tuyên ngôn của các bậc anh hùng xưa

II Đọc hiểu văn bản :

1 Đọc và tìm hiểu từ khó :

2 Thể loại chính luận :

- Thuyết phục người đọc bằng lý lẽ đanh thép , lập luận chặt chẽ , những bằng chứng hùng hồn , có dùng hình ảnh chỉ để phụ giúp thêm cho sự thuyết phục bằng lý lẽ

GV cho HS đọc văn bản

GV nhận xét

Cho Hs tìm hiểu từ khó Sgk

Trình bày hiểu biết của em về

thể loại văn chính luận ?

HS trả lời

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

Phát biểu chủ đề của bản tuyên

ngôn ?

HStrả lời

GV bổ sung chốt lại ý chính

Căn cứ vào cách lập luận của tác

giả có thể chiaa bản Tuyên ngôn

độc lập ra làm mấy đoạn ? Hãy

tóm tắt nội dung mỗi đoạn ?

HS trả lời

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

Đối tượng mục đích của bản

tuyên ngôn là gì ?

HS trả lời

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

Trọng tâm

3 Chủ đề : Tuyên bố trước quân dân thế giới sự thành lập nước vIệt Nam dân chủ cộng hòa ,khẳng định quyền độc lập dân tộc ,ý chí bảo vệ độc lập dân tộc

4 Bố cục : Bốn đoạn

a Đoạn 1: Từ đầu …chối cãi được :

b Tiếp theo …cho họ :

c Tiếp theo … độc lập :

d Còn lại :

4 Tìm hiểu văn bản :

a Đối tượng mục đích của bản tuyên ngôn :

- Đồng bào cả nước , nhân dân thế giới , Mỹ và Anh , Pháp

- Mục đích : viết để tuyên ngôn độc lập, khẳng định độc lập dân tộc , bác bỏ những lý lẽ của bọn xâm lược , tranh luận ngầm với bọn xâm lược

b.Cơ sở pháp lý và chính nghĩa của bản tuyên ngôn :

- Tuyên ngôn độc lập củaMỹ : 1776

- Tuyên ngôn độc lập của Pháp : 1789

- Hai bản tuyên ngôn độc lập là những danh ngôn , chân

lí lớn của nhân loại , không ai có thể bác bỏ được + Tư tưởng của của chính tổ tiên người Pháp , Mỹ -> không có lý gì mà người Pháp, Mỹ dù là thực dân , đế

Căn cứ vào đối tượng của bản

Tuyên ngôn độc lập , em hãy

cho biết vì sao tác giả lại mở đầu

tác phẩm bằng việc trích dẫn

bản Tuyên ngôn độc lập của Mỹ

và bản Tuyên ngôn nhân quyền

của Pháp và dân quyền của

Pháp Ý nghĩa của việc trích dẫn

này đối với sức thuyết phục của

bản Tuyên ngôn lập là gì?

GV cho HS thảo luận

Cử người trình bày

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

Hết tiết 1.

Giáo viên củng cố tiết 1: Hoàn

cảnh ra đời , đối tượng mục đích

, cơ sở pháp lý và chính nghĩa

của bản Tuyên ngôn độc lập

Tiết 2

Trọng tâm

Trước khi theo chân quân đội

Anh vào giải giáp quan đội Nhật

ở Đông Dương , thực dân Pháp

đã tung ra trong dư luận quốc tế

những luận điệu xảo trá sau

nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc

quốc đi nữa lại dám phản bác lại tổ tiên của mình

-> Trích dẫn vừa tỏ ra kiên quyết vừa khôn khéo

=> Chiến thuật “gậy ông đập lưng ông “: khóa miệng , chặn tan âm mưu đen tối của bọn thực dân , đế quốc -> ý nghĩa sâu sắc

- Trích dẫn hai bản tuyên ngôn có nghĩa đặt ba cuộc cách mạng của nhân loại ngang bằng nhau -> cách mạng Việt Nam cùng một lúc thực hiện nhiệm vụ hai cuộc cách mạng Pháp và Mỹ

+ Bản tuyên ngôn nêu rõ “ Dân ta đã đánh đổ ….độc lập”( nhiệm vụ cách mạng Mỹ)

+ “ Dân ta đánh …cộng hoà” ( nhiệm vụ cách mạng Pháp)

- TừØ vấn đề nhân quyền , quyền cánhân đặt ra trong bản tuyên ngôn độc lập , Hồ Chí Minh đã suy rộng ra vế quyền dân tộc “ Tất cả các ân tộc …tự do” -> đóng góp lớn về tư tưởng của Bác đối với phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới sẽ phát triển mạnh mẽ vào nửa sau thế kỷ XX

c Cuộc tranh luận ngầm với luận điệu của thực dân Pháp :

- Luận điệu của thực dân Pháp nhằm chuẩn bị chiếm lại Việt Nam và bản uyên ngôn đã bác bỏ lại những luận điệu ấy :

+ Chúng kể công khai hoá – bản tuyên ngôn kể tội chúng tội nặng nhất là gây ra nạn đói giết chết hơn hai triệu đồng bào đồng bào từ Bắc kỳ đến Quảng Trị

+ Chúng kể công bảo hộ – bản tuyên ngôn lên án chúng trong năm năm bán nước ta hai lần cho Nhật

+ Chúng khẳng định Đông Dương là thuộc địa của chúng – bản tuyên ngôn nói rõ , Đông Dương đã trở

chiếm nước ta :

- Việt Nam là thuộc địa của

Pháp

-Việt Nam đã được Pháp mở

mang khai hoá và bảo hộ

- Pháp thuộc phe đồng minh

chống phát xít , nay Nhật đã bị

Đồng minh đánh bại đầu hàng ,

vậy Pháp trở lại Việt Nam là

đương nhiên ?

Emhãy phân tích đoạn 2 của bản

Tuyên ngôn độc lập để làm rõ

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã bác bỏ

những luận điệu nêu trên của

thực dân Pháp một cách hùng

hồn như thế nào ?

GV cho HS thảo luận

Cử người trình bày

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

Trọng tâm

Em có nhận xét gì về văn phong

Hồ Chí Minh trong bản Tuyên

ngôn độc lập ?

HS trả lời

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

thành thuộc địa của Nhật và nhân dân ta đã đứng lên giành lại quyền độc lập từ tay Nhật chứ không phải từ Pháp

+ Chúng nhân danh Đồng minh tuyên bố Đồng minh đã thắng Nhật -> có quyền lấy lại Đông Dương – bản tuy6en ngôn vạch rõ chính chúng là kẻ phản bội , đã hai lần dâng Đông Dương cho Nhật Chỉ có Việt Minh mới thực sự thuộc phe Đồng minh vì đứng lên đánh Nhật giải phóng Đông Dương

+ Bản tuyên ngôn còn lên án tội ác dã man , tư cách đê tiện của thực dân Pháp : khi trốn chạy còn tànsa1t các chiến sĩ trong tù >< Còn Việt Nam đã tỏ rõ lòng nhân đạo của mình khi giúp đỡ chúng chạy qua biên giới

-> Tất cả những lý 1ẽtrên -> kết luận không ai phủ định :

“ Nước Việt Nam có quyền … độc lập “

d Văn phong của Hồ Chí Minh :

- Tuyên ngôn độc lập là một văn kiện kiện chính trị lớn , tổng kết cả một thời kì lịch sử dân tộc , chứa đựng nhiều chân lí lớn , sức thuyếtt phục cao mà lời lẽ ngắn gọn , hàm súc , trong sáng giản dị , lập luận chặt chẽ luận cứ xác thực , lý lẽ đanh thép

III.Tổng kết:

Tuyên ngôn độc lập là một văn kiện lịch sử , đánh dấu truyền thống vẻ vang dân tộc trong đấu tranh giành độc dân tộc ; là một áng văn chính luận , mẫu mực bất hủ của

GV hướng dẫn học sinh tổng kết

lại bài học HS

* Bài tập nâng cao :

Người ta thường coi bài Bình

Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi và

bản Tuyên ngôn độc lập của Hồ

Chí Minh là hai áng “thiên cổ

hùng văn “

Em hãy nhận xét những điểm

giống nhau và khác nhau của hai

tác phẩm trên về nội dung và

hình thức thể loại , ý nghĩa lịch

sử ?

GV cho HS thảo luận

Cử người trình bày

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

nền văn học dân tộc , phát huy kế thừa thể loại tuyên ngôn , nâng cao lòng tự hào dân tộc Ta học tập nới người lối viết văn nghị luận chính trị mẫu mực

* Bài tập nâng cao :

- Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi và tuyên ngôn độc lập của Hồ ChíMinh đều là những bản tổng kết chiến thắng , khẳng định quyền độc lập dân tộc bằng những lý

lẽ đanh thép , những bằng chứng hùng hồn , thể hiện tư thế của một dân tộc anh hùng

- Khác nhau : Đại cáo bình Ngô ra đời trong hoàn cảnh văn học gọi là “ văn – sử bất phân” nên bên cạnh yếu tố chính luận còn sáng tạo hình tượng có sức truyền cảm mạnh mẽ

Tuyên ngôn đôc lập thuộc thời hiện đại nên văn chính luận là văn chính luận -> nhiệt tình của tác giả thể hiện ở

sự mài sắc lý lẽ – sức mạnh của văn chính luận

IV.Củng cố : GV và HS chốt lại ý chính bài học

-Nội dung và nghệ thuật của bản Tuyên ngôn độc lập

V.Dặn dò:Học bài , chú ý nội dung và nghệ thuật của bản Tuyên ngôn độc lập, đọc thêm tác gia Hồ Chí Minh, tìm hiểu thêm trên mạng về bản tuyên ngôn

- Soạn bài: Đọc kỹ văn bản Nguyễn Ái Quốc – Hồ CHí Minh , soạn bài theo câu hỏi Sgk, đọc thêm các tập thơ của Hồ Chí Minh, ôn lại kiến thức cũ lớp 11về Bác

D.Rút kinh nghiệm :