* Kết bài : - Đánh giá khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ.. Mục đích yêu cầu củabài văn nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ?. Cách triển khai bài văn nghị luận về một
Trang 1NGHỊ LUẬN VỀ MỘT BÀI THƠ, ĐOẠN THƠ
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT :
o Nắm được cách viết bài văn nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ
II CHẨN BỊ :
1 Giáo viên : SGK, SGV, chuẩn KT-KN, tài liệu tham khảo.
2. Học sinh : SGK, bài soạn.
3. Phương pháp : phát vấn, thảo luận nhóm, gợi dẫn, gợi tìm, diễn giảng
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
1 Ổn định lớp : KTSS
2 Kiểm tra bài cũ :
- Câu hỏi 1 : em hiểu như thế nào là một hiện tượng đời sống ? Nêu cách làm bài
nghị luận về một hiện tượng đời sống ?
- Câu hỏi 2 : em hãy cho biết nội dung của bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ
?
3 Bài mới : ( lời vào bài )
HOẠT ĐỘNG CỦA
THẦY
HỌAT ĐỘNG CỦA
TRÒ
NỘI DUNG CẦN ĐẠT
- GV gọi HS đọc ngữ
liệu 1-SGKT84,85.
- GV gợi ý cho HS phần
tìm hiểu đề và lập dàn ý
cho từng đề.
- GV tổ chức cho HS
thảo luận nhóm đề 1,2.
HS đọc ngữ liệu theo yêu cầu của GV
HS thảo luận theo
4 nhóm ( 8’ ), nội
I TÌM HIỂU CHUNG :
1 Tìm hiểu đề và lập dàn ý :
a Tìm hiểu đề :
Trang 2- GV quan sát, định
hướng, giải đáp những
thắc mắc nếu có.
dung trình bày trên giấy A0
- Nhóm 1,3 đề 1
- Nhóm 2,4 đề 2
Đề 1 :
- Kiểu bài : nghị luận phân tích một
đoạn thơ
- Nội dung luận đề : cảnh đẹp thiên
nhiên ở chiến khu Việt Bắc ; tâm trạng
lo lắng cho vận mệnh quê hương, đất nước của người chiến sĩ cách mạng
Hồ Chí Minh
- Thao tác lập luận : phân tích, giải
thích, chứng minh, so sánh, bình luận,
- Phạm vi dẫn chứng : “Cảnh khuya”
và một vài bài thơ khác của Hồ Chí Minh
Đề 2 :
- Kiểu bài : nghị luận phân tích một
đoạn thơ
- Nội dung luận đề : khí thế của cuộc
kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Bắc và các chiến trường khác bằng nghệ thuật sử dụng
hình ảnh và ngôn từ tài tình
- Thao tác lập luận : phân tích, giải
thích, chứng minh, so sánh, bình luận,
- Phạm vị dẫn chứng : chủ yếu là
đoạn thơ trong đề bài
b Lập dàn ý :
Trang 3- GV lưu ý HS khai thác
kĩ hình ảnh, âm thanh,
nhịp thơ,
- GV diễn giảng : tính cổ
điển và hiện đại.
- GV nhận xét, chốt lại
nội dung của phần tìm
hiểu đề và lập dàn ý.
HS đại diện nhóm trình bày nhận xét,
bổ sung nội dung cho hoàn chỉnh
HS nghe giảng và ghi nhận kiến thức
* Mở bài :
- Giới thiệu vài nét về tác giả Hồ Chí Minh
- Hoàn cảnh ra đời bài thơ : những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp
- Nêu luận đề và trích dẫn bài thơ
* Thân bài :
- Vẻ đẹp thiên nhiên nơi chiến khu Việt Bắc ( cảnh đêm trăng )
+ Hình ảnh : “Trăng hoa”
+ Âm thanh : tiếng suối
+ Nhịp thơ :
- Tâm trạng lo lắng cho vận mệnh quê hương đất nước của người chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh
+ “người chưa ngủ”
+ “lo nỗi nước nhà”
- Tính cổ điển và hiện đại : + Tính cổ điển : thể thơ luật Đường cùng với hình ảnh thiên nhiên làm cho bài thơ có màu sắc cổ điển
+ Tính hiện đại : hình ảnh nhân vật trữ tình “lo nỗi nước nhà” cùng với sự phá cách trong hai câu thơ cuối đã làm cho bài thơ mang tính hiện đại
* Kết bài :
- Đánh giá khái quát giá trị nội dung
Trang 4- GV tương tự trên, gọi
nhóm 2,4 trình bày
- GV giảng thêm về từ
ngữ, hình ảnh, biện pháp
tu từ, nhịp thơ,
- GV nhận xét, diễn
giảng và chốt lại vấn đề.
HS : nhóm 2, 4 trình bày, các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung cho hoàn chỉnh nội dung
HS theo dõi và ghi
và nghệ thuật của bài thơ
- Cảm nhận riêng của bản thân
Sự hài hòa giữa tâm hồn nghệ sĩ và
ý chí chiến sĩ trong bài thơ
* Mở bài :
- Giới thiệu vài nét về tác giả Tố Hữu
- Hoàn cảnh ra đời “Việt Bắc” và vị trí đoạn trích
- Nêu luận đề và trích dẫn đoạn thơ
* Thân bài :
- Khí thế dũng mảnh của cuộc kháng chiến ( 8 câu đầu )
+ Từ ngữ, hình ảnh
+ Biện pháp tu từ
+ Nhịp thơ
- Tin vui chiến thắng ( 4 câu sau ) + Nghệ thuật : trùng điệp, so sánh, cường điệu, liệt kê,
+ Giọng thơ : hào hùng, sôi nổi
* Kết bài :
- Đánh giá khái quát giá trị nội dung
và nghệ thuật của bài thơ
- Cảm nhận riêng của bản thân
Cảm hứng ngợi ca cuộc kháng
Trang 5Mục đích yêu cầu của
bài văn nghị luận về
một bài thơ, đoạn thơ ?
Cách triển khai bài
văn nghị luận về một
tác phẩm thơ ?
- GV nhận xét, nhấn
mạnh lại hai nội dung cơ
bản đối với nghị luận về
một bài thơ, đoạn thơ.
- GV gọi HS đọc ngữ
liệu phần luyện tập
SGKT86.
- GV tổ chức cho HS
thảo luận nhóm theo 2
dãy bàn.
nhận kiến thức
HS nội dung trả lời câu hỏi được rút
ra từ việc thực hành tìm hiểu đề và lập dàn ý của hai đề trên
HS đọc ngữ liệu theo yêu cầu của GV
chiến chống Pháp của nhân ta
2 Mục đích yêu cầu của bài văn nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ :
Là nhằm tìm hiểu, phân tích từ ngữ, hình ảnh, âm thanh, nhiệp điệu, cấu
tứ, qua đó thấy được những đặc sắc
về nội dung và nghệ thuật của bài thơ, đoạn thơ đó
3 Cách triển khai bài văn nghị luận
về một tác phẩm thơ :
Gồm các bước :
- Giới thiệu khái quát về bài thơ, đoạn thơ
- Bàn về những giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ, đoạn thơ
- Đánh giá chung về bài thơ, đoạn thơ đó
II LUYỆN TẬP :
Phân tích đoạn thơ cuối bài “Tràng giang” – Huy Cận.
* Mở bài :
- Giới thiệu vài nét về tác giả Huy Cận
- Hoàn cảnh ra đời “Tràng giang” và
Trang 6- GV nhận xét, diễn
giảng : nghệ thuật đối về
hình ảnh, từ láy”dợn
dợn”,
- GV giảng chỉ ra cái
hay, độc đáo của tác giả
trong việc mượn tứ thơ
xưa để giãi bày tâm sự
nhưng có sự sáng tạo
- GV chốt lại vấn đề
HS thảo luận nhóm theo sự phân công của GV ( 5’ ), nội dung trình bày trên giấy A0
HS đại diện nhóm trình bày, nhận xét,
bổ sung
HS nghe giảng và ghi nhận kiến thức
vị trí đoạn trích
- Nêu luận đề : bức tranh thiên nhiên hoành tráng và lòng yêu nước thầm kín
- Trích dẫn đoạn thơ
* Thân bài :
- Bức tranh thiên nhiên hoành tráng ( 2 câu đầu )
- Lòng yêu nước thầm kín nhưng mãnh liệt, sâu sắc
- Đặc sắc nghệ thuật : hình ảnh, từ ngữ, âm
hưởng Đường thi
* Kết bài :
- Đánh giá khái quát giá trị nội dung
và nghệ thuật của đoạn thơ
- Cảm nhận riêng của bản thân
4 Củng cố :
- Mục đích yêu cầu của bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ ?
- Cách triển khai bài văn nghị luận về một tác phẩm thơ ?
5 Dặn dò :
- Về nhà học bài và tiếp tục hoàn chỉnh các dàn ý đã lập
- Đọc và soạn bài “Tây Tiến” của Quang Dũng.