Kiểm tra bài cũ: - Nghị luận về một hiện tượng đời sống thường có những nội dung nào?. HOẠT ĐỘNG THẦY VÀ TRÒ YÊU CẦU CẦN ĐẠT*HĐ 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu phần nghị luận về một bài thơ: -C
Trang 1Ngữ văn 12 NGHỊ LUẬN VỀ MỘT BÀI THƠ,
ĐOẠN THƠ.
A Mục tiêu cần đạt :
+ Kiến thức :Giúp HS có kiến thức làm bài NLXH
+ Kĩ năng : vận dụng các thao tác phân tích, bình luận, chứng minh, so sánh, để làm bài nghị luận văn học Rèn luyện kĩ năng tìm hiểu đề, xác lập yêu cầu, lập dàn ý cho bài viết +Thái độ : Biết cách làm bài văn nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ
B Chuẩn bị :
+GV : Soạn bài , chuẩn bị tư liệu giảng dạy SGK, SGV, Thiết kế bài học
+HS chuẩn bị: đọc kĩ SGK và trả lời các câu hỏi trong phần hướng dẫn học bài
C.Phương tiện: SGK, SGV, Thiết kế bài học.
D Phương pháp: GV nêu câu hỏi, HS trả lời GV chủ trì buổi luyện tập, chỉnh sửa những
phát biểu chưa chính xác, củng cố những kiến thức cần thiết và tổng kết buổi luyện tập để rút
ra những tri thức lí thuyết cần thiết
E Tiến trình tổ chức:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nghị luận về một hiện tượng đời sống thường có những nội dung nào?
- Yêu cầu diễn đạt và sử dụng các biện pháp tu từ như thế nào?
3 Bài mới:
+ Đặt vấn đề:
+ Nội dung bài
Trang 2HOẠT ĐỘNG THẦY VÀ TRÒ YÊU CẦU CẦN ĐẠT
*HĐ 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu
phần nghị luận về một bài thơ:
-Cho học sinh đọc đề 1 trong SGK
?Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh
nào?
?Bức tranh thiên nhiên được miêu
tả như thế nào?
?Nhân vật trữ tình trong bài thơ có
khác gì hình ảnh các ẩn sĩ trong
thơ cổ?
- Nhân vật trữ tình xưa: ẩn sĩ; trong
bài thơ: là một chiến sĩ cách mạng
lo nước, thương dân
?Vì sao nói bài thơ vừa có chất cổ
điển vừa có chất hiện đại?
-Nghệ thuật bài thơ vừa phảng phất
màu sắc cổ điển, vừa đậm chất hiện
đại
I Nghị luận về một bài thơ:
1 Tìm hiểu đề bài:
a.Tìm hiểu đề:
- Yêu cầu về nội dung: bức tranh thiên nhiên và tâm trạng của chủ thể trữ tình
- Yêu cầu thể loại: phân tích bài thơ
- Dẫn chứng: bài thơ Cảnh khuya.
b.Lập dàn ý:
Mở bài:
- Hoàn cảnh ra đời: Bài thơ ra đời vào những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp
- Giá trị nội dung và nghệ thuật bài thơ
Thân bài:
- Bức tranh thiên nhiên:
+ Có tiếng suối trong, ánh trăng, cây cổ thụ, hoa
+ Nghệ thuật: so sánh
=>Cảnh đêm trăng núi rừng về khuya rất đẹp đẽ, thơ mộng mang đậm màu sắc cổ điển
- Hình ảnh chủ thể trữ tình: một chiến sĩ cách mạng nặng
lòng lo nỗi nước nhà.
- Giá trị nghệ thuật: bài thơ vừa đậm chất cổ điển vừa mang tính hiện đại
+Yếu tố cổ điển: thể thơ Đường luật, thi liệu
+Yếu tố hiện đại: Hình ảnh nhân vật trữ tình :Lo nỗi nước
nhà, sự phá cách trong hai câu cuối.
Trang 3?Theo em, để làm một bài nghị
luận về một bài thơ, ta phải thực
hiện các bước nào?
-Giáo viên định hướng, bổ sung,
chốt lại các bước chính
-Dựa vào bài tập đã làm, rút ra các
bước làm bài: 4 bước
Từ việc tìm hiểu ví dụ trên, Giáo
viên dẫn dắt cho học sinh rút ra kết
luận chung về các bước làm bài
HĐ 2:Hướng dẫn HS tìm hiểu
phần nghị luận về một đoạn thơ:
-Cho học sinh đọc đề 2 SGK
-Hướng dẫn học sinh thảo luận theo
? Hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
Xuất xứ đoạn thơ?
?Khí thế cuộc kháng chiến được
miêu tả như thế nào?Chi tiết nào
thể hiện rõ nhất?
?Chỉ ra những thành công về mặt
* Nhận định về giá trị nội dung và nghệ thuật :
Kết bài:
- Bài thơ thể hiện sự hài hoà giữa tâm hồn nghệ sĩ và ý chí chiến sĩ
- Là một trong những thi phẩm xuất sắc của thơ ca thời chống Pháp
2.Các bước làm bài nghị lụân về một bài thơ:
-Bước 1: Đọc kĩ, cảm nhận chung về tác phẩm: bài thơ nói về vấn đề gì? Tình cảm của tác giả như thế nào?
-Bước 2: Tìm hiểu sâu tác phẩm ở 2 phương diện: nội dung
và nghệ thuật ( chú ý phân tích từ ngữ, hình ảnh, chi tiết nghệ thuật tiêu biểu)
-Bước 3: Lập dàn ý theo các luận điểm đã tìm được
-Bước 4: Dựa vào dàn ý, viết thành bài văn
II NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ:
1.Tìm hiểu đề bài:
a.Tìm hiểu đề:
- Hoàn cảnh ra đời bài thơ
- Khí thế chiến đấu hào hùng, sôi động
- Cách sử dụng thể thơ lục bát điêu luyện
b.Lập dàn ý:
Mở bài:
- Giới thiệu chung về bài thơ : hoàn cảnh ra đời
- Giới thiệu đoạn thơ: xuất xứ đoạn thơ, nội dung cơ bản
Thân bài;
- 8 câu đầu:Quang cảnh chiến đấu sôi động ở VBắc
+Nhiều lực lượng tham gia kháng chiến: bộ đội hành quân,
Trang 4nghệ thuật?
? Nhận định chung về đoạn thơ?
-Giáo viên cho học sinh cả lớp tiếp
tục phát biểu nhận xét, bổ sung bài
làm của các nhóm
-Giáo viên nhận xét, bổ sung, định
hướng, hoàn chỉnh dàn ý
-Giáo viên có thể sử dụng bảng phụ
trình bày dàn ý mẫu
-Từ việc tìm hiểu ví dụ 2, cho HS
rút ra kết luận về phương pháp làm
bài nghị luận về một đoạn thơ:
?Theo em, khi làm bài nghị luận về
một đoạn thơ, ta có thể tiến hành
các bước giống hệt bài nghị luận
về một bài thơ hay không?
-Giáo viên chỉ rõ, nhấn mạnh cho
học sinh thấy điểm giống và khác
giữa 2 kiểu bài
*HĐ 3: hướng dẫn HS chốt lại
phần ghi nhớ:
? Đối tượng của một bài văn nghị
luận về thơ?
?Hãy cho biết nội dung của một
bài nghị luận về thơ?
-Giáo viên nhận xét, chốt lại và cho
học sinh lưu ý phần ghi nhớ
*HĐ 4: Hướng dẫn HS làm phần
luyện tập:
dân công tiếp viện, đoàn xe ô tô quân sự…
+Con đường hành quân sôi nổi, náo nức, , khí thế mạnh mẽ, hào hùng
+ Các biện pháp tu từ ,so sánh ,trùng điệp
+Từ láy tượng hình, tượng thanh; Hình ảnh thơ sinh động, gợi cảm
+Giọng thơ hào hùng, sôi nổi
=> Khí thế chiến đấu sôi nổi, hào hùng
- 4 câu sau: Nhớ lại niềm vui khi tin chiến thắng của mọi miền đất nước tiếp nối báo về
-Nghệ thuật: tác giả điêu luyện trong việc sử dụng thể thơ lục bát:
-Nhận định chung:một đoạn thơ hay, nội dung và nghệ thuật đậm chất sử thi
Kết bài: Đoạn thơ thể hiện không khí cuộc kháng chiến
chống Pháp của nhân dân ta một cách cụ thể và sinh động
2.Các bước làm bài nghị luận về một đoạn thơ:
-Các bước tiến hành tương tự như nghị lụân một bài thơ -Lưu ý thêm :
+ Vị trí đoạn thơ
+ Ý nghĩa đoạn thơ ( chú ý đặt đoạn trong chỉnh thể cả tác phẩm )
+ Dạng đề thường gặp:
GHI NHỚ: SGK III.LUYỆN TẬP:
Trang 51.Bài tập trang 86, SGK.
Gợi ý:
+ Vị trí đoạn trích + Nội dung:
.Cảnh chiều đẹp nhưng buồn
.Tâm trạng nhớ quê của tác giả
+ Nghệ thuật: hình ảnh đối lập, gợi cảm, âm điệu, tứ thơ…
CỦNG CỐ:
-Hãy trình bày các bước làm bài văn nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ?
-Hãy cho biết đối tượng và nội dung của một bài văn nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ?
DẶN DÒ:
-Học sinh về nhà xem lại bài giảng, làm bài luyện tập;
-Soạn bài: Tây Tiến.
ĐÁNH GIÁ - R ÚT KINH NGHI ỆM :