Sáng kiến kinh nghiệm(4)

Năm nay bản thân tôi đứng lớp 2, tôi đã tìm cách vận dụng tốt các phơng pháp dạy – học nhằm nâng cao chất lợng luyện tập – thực hành thủ công cho các em.. Một số kinh nghiệm đề cập đến c

I Đặt vấn đề :

1 Cơ sở lí luận.

Đất nớc ta càng ngày càng đổi mới Để tiến tới họi nhập kinh

tế, Quốc tế Nghị quyết 9của Trung ơng Đảng đã vạch rõ nhiệm

vụ của giáo dục Nhằm tạo ra những con ngời có văn hoá, có đức,

có tài Những con ngời phát triển toàn diện để đa đất nớc bớc vào hội nhập Quấc tế, sánh vai với các cờng quốc nam châu

Muốn vậy đòi hỏi nề giáo dục làm cho mỗi trẻ em, khi đến tuổi nhất định, đều biết kết hợp trí dục, thể dục với lao động sản xuất, lao động có quy trình kĩ thuật

Do vậy đối với học sinh tiểu học giờ đây đang ngồi trên ghế nhà trờnglà phải học tốt, yêu thích lao động trong bất kì hoàn cảnh nào? Rõ ràng phân môn thủ công đã trở thành môn học rất quan trọng trong chơng trình tiểu học Bởi lẽ nó góp phần giáo dục học sinh phát triển toàn diện về mọi mặt Bộ giáo dục đào tạo soạn chơng trình thủ công cho tiểu học nói chung và cho học sinh lớp 2 nói riêng Thấy rõ tầm quan trọng đó, tôi đã tâm đúc rút “một số kinh nghiệm về việc sử dụng phơng pháp dạy – học thủ công lớp 2” đạt kết quả tốt

2 Cơ sở thực tiển:

Nh chúng ta đã biết chơng trình tiểu học đợc xây dựng theo nguyên tắc đồng tâm và có tính tích hợp cao Điều đó cho ta thấy rõ qua lớp 1 học sinh chỉ học nội dung xé, dán giấy nhằm củng cố, hoàn chỉnh kĩ năng xe giấy trớc khi học các nội dung có

sử dụng dụng cụ học tập Nội dung gấp hình và phối hợp gấp cắt dán hình là hai nội dung chủ yếu của chơng trình, đợc dạy

xuyên suốt cả ba lớp ở lớp 2, nội dung gấp hình và phối hợp gấp, cắt, dán hình giúp cho học sinh biết vận dụng những quy ớc về

gấp hình để gấp đợc tên lửa, máy bay, thuyền và gấp cắt, dán

đợc hình tròn, biển báo giao thông đơn giản, thiếp chúc mừng, phong bì, vận dụng kĩ năng gấp, cắt dán để làm thành đồ chơi Cụ thể 1 tiết/ 1 tuần

Chơng trình đợc biên soạn sách giáo viên là phơng tiện dạy – thiết yếu của giáo viên và học sinh Vì vậy sách thủ công lớp 2 bao gồm cả nội dung sách giáo khoa và hớng dẫn giáo viên Giáo viên cần dựa vào sách để nghiên cứu mục tiêu, nội dung, phơng pháp, trình độ chuẩn và soạn kế hoạch bài học Chuẩn bị đồ dùng dạy – học và tổ chức giờ học Kế hoạch bài học cần phải bám sát những nội dung cơ bản và khia thác đợc những thông tin đợc thể hiện trên kênh hình và kênh chữ trong sách giáo viên lớp 2 Làm sao để học sinh thể hiện các thao tác đúng thứ tự, đúng quy trình kĩ thuật hoàn thành sản phẩm đúng đẹp Năm nay bản thân tôi đứng lớp 2, tôi đã tìm cách vận dụng tốt các phơng pháp dạy – học nhằm nâng cao chất lợng luyện tập – thực hành thủ công cho các em

3 Đối tợng phạm vi:

Dựa vào phơng pháp dạy – học của môn thủ công

Một số kinh nghiệm đề cập đến các vận dụng phơng pháp,

ph-ơng pháp quan sát, phph-ơng pháp trình bày trực quan, phph-ơng pháp làm mẫu, phơng pháp huấn luyện – minh hoạ…Để học sinh làm

đợc sản phẩm thực hành ngay tại lớp đạt kết quả tốt

4 Thực trạng:

Song một thực tế của môn thủ công hiện nay cha đợc bố mẹ quan tâm mua đúng, đủ đồ dùng và dụng cụ để học thủ công cho các em, một số học sinh thiếu giấy màu, thiếu kéo, thiếu hồ dán…Mọi ngời còn cha coi trọng môn học này, học sinh còn làm việc tuỳ tiện, cha theo đúng thứ tự quy trình Khảo sát 1 tiết

học thủ công: Làm đồng hồ đeo tay (tiết 1) năm học 2003 –

2004 thay sách lớp 2 năm thứ nhất nh sau:

Lớp : 29 em

Chuẩn bị đồ dùng đầy đủ: 14 em

Chuẩn bị nhng cha đủ: 7 em.

Không chuẩn bị : 8 em.

Giáo viên phải cung cấp đồ dùng cho các học sinh cha đủ

và cha có Kết quả là:

Hoàn thành xuất sắc: 6 em.

Hoàn thành: 10 em (trong đó có 4 em cha theo quy

trình)

Cha hoàn thành: 13 em

Đứng trớc thực trạng nh vậy

Cô giáo viên thì sao? đây là yếu tố quyết định ngời hớng dẫn cho các em kĩ thuật làm việc có kế hoạch, ngăn nắp, trật tự,

an toàn, vệ sinh Giáo dục cho các em yêu thích lao động thủ công và yêu quý sản phẩm lao động

Nh vậy làm sao phát triển kĩ năng đơn giản nh gấp, cắt, dángiấy và sử dụng, dụng cụ học tập thông thờng nh bút chì, thớc

kẻ, kéo, hồ dán

Rèn luyện sự khéo léo của đôi bàn tay mà chơng trình mà Bộ giáo dục và đào tạo quy định học sinh lớp 2 phải hoàn thành nội dung thủ công 2 bao gồm: 3 chơng:

- Kỹ thuật gấp hình: 11 tiết

- Phối hợp gấp, cắt dán hình: 13 tiết

- Làm đồ chơi: 11 tiết

Vậy là giáo viên phải làm gì đây? Để lựa chọn những phơng pháp tôi u và cơ bản nhất phục vụ cho bài học đạt hiệu quả cao Theo tôi điều này đòi hỏi ngời giáo viên phải tâm huyết với

nghề, phải chịu khó đào sâu suy nghĩ mới tìm đợc phơng pháp tối u

Từ thực tế này Trong quá trình trực tiếp giảng dạy tôi đã tìm

đợc phơng pháp cơ bản cho môn học

Phơng pháp dạy học thực hành kĩ thuật bao gồm phơng pháp làm mẫu và phơng pháp huấn luyện – luyện tập, kết hợp với

ph-ơng pháp trực quan, và phph-ơng pháp dùng ngôn ngữ

II Giải quyết vấn đề :

Đặc trng của bài dạy thủ công là các hoạt động thực hành, học sinh tiếp thu tri thức , rèn luyện kĩ năng, hình thành thói quen lao động theo quy trình Vì vậy, khi dạy thủ công 2, giáo viên cần chú trọng đổi mới phơng pháp giảng dạy

Việc nắm vững nội dung chơng trình, sách tài liệu liên quan

là những điều kiện để những giáo viên đổi mới phơng pháp dạy học Trong quá trình giảng dạy, giáo viên không chỉ làm mẫu cho học sinh bắt chớc mà trớc khi thực hành giáo viên phải hớng dẫn học sinh quan sát mẫu, nguyên vật liệu, dụng cụ, quy trình

kĩ thuật để phát huy năng lực làm việc độc lập, sáng tạo của học sinh Đồng thời định hớng chú ý cho học sinh vào bài giảng

và khuyến khích các em tham gia xây dựng bài bằng những câu hỏi ngắn gọn, rõ ràng để học sinh suy nghĩ và trả lời Dạy – học phải nhẹ nhàng, sinh động, tránh những áp đặt nặng nề

Mà giáo viên hớng dẫn lôi cuốn học sinh tự tòm ra các bớc của mỗi sản phẩm

Nên tổ chức cho học sinh thực hành theo nhóm, để từ đó học sinh mỗi bạn một việc hỗ trợ lẫn nhau, đoàn kết và hoàn thành sản phẩm

Đối với các bài học thủ công Tôi luôn thấy thực hành làm trọng tâm Trong thực hành, tôi yêu cầu học sinh phải thực hiện đúng quy trình kĩ thuật, làm việc theo kế hoạch Đó là nguyên tắc quan trọng trong quá trình lao động Đồng thời, tôi yêu cầu học sinh đã thực hành phải có sản phẩm và phải hoàn thành ngay tại lớp, mặc dù những sản phẩm đó chỉ là đồ chơi Từ đó giúp học sinh tự tìm, làm việc với tinh thần trách nhiệm

Trong mỗi bài học tôi tăng cờng việc sử dụng đồ dùng dạy học trực quan, có kích thớc đủ lớn, màu sắc hài hoà, các chi tiết rõ ràng và đảm bảo các yêu cầu kĩ thuật

Trong quá trình học sinh thực hành, học sinh có những dụng

cụ nhọn, sắc nh kéo, bút chì…Vì vậy tôi luôn luôn lu ý nhắc nhỡ học sinh đảm bảo an toàn và giữ gìn dụng cụ học tập

Theo tinh thần đổi mới phơng pháp dạy – học với hớng dẫn của giáo viên học sinh hiểu cặn kẽ từ mô hình trực quan cụ thể và dựa vào các phơng pháp dạy – học đan xen kẽ nhau một cách hợp

lí Mỗi giáo viên có mỗi cách dạy riêng, song đối với tôi thì tôi kết hợp hài hoà các phơng pháp dạy – học phù hợp nội dung và phù hợp với đối tợng học sinh của lớp mình Sau đây tôi xin liệt kê một số phơng pháp mà tôi đã vận dụng trong một số bài học nhất định

1 Đối với phơng pháp quan sát:

Phơng pháp quan sát đợc dùng để dạy học cách sử dụng các giác quan để trí giác trực tiếp các đối tợng sờ, mó, ngửi…mà không có sự can thiệp vào các quá trình diễn biến của sự vật

đó Bởi vậy tôi xem phơng pgáp quan sát là phơng pháp học sinh nhận biết hình dáng, đặc điểm của vật mẫu Song tuy từng bài học mà giáo viên cho học sinh quan sát và đặt câu hỏi khác nhau

Ví dụ dạy bài 1: Gấp tên lửa trang 191 sách giáo viên.

- Giáo viên cho học sinh quan sát mẫu gấp tên lửa (đủ to) và

đặt các câu hỏi về hình dáng, màu sắc, các phần của tên lửa

- Đây là cái gì? – Cái tên lửa

- Gấp bằng gì? – Gấp bằng giấy màu (hoặc giấy thủ công)

- Tên lửa có mấy phần? đó là phần nào? (có 2 phần đó là thân và mũi tên lửa)

- Màu sắc nh thế nào?màu sắc rất đẹp, đa dạng

Qua trực quan nhìn, sờ, mó học sinh hiểu cặn kẽ về vật mẫu hơn tạo điều kiện cho phần thực hành tốt

1 Phơng pháp làm mẫu:

Để phát huy tình tích cực của học sinh Giáo viên nên sử dụng

ph-ơng pháp làm mẫu trong dạy thủ công 2

Khi làm mẫu tôi thực hiện với tốc độ chận vừa phải tng thao tác mẫu theo quy trình kỹ thuật Tôi có thể đứng ở bục giảng, bàn giáo viên, hoặc ở giữa lớp để cho học sinh quan sát ở nhiều góc độ khác nhau Tôi kết hợp khéo léo giữa hớng dẫn thao tác mẫu với sử dụng quy trình thông qua các câu hỏi ngắn gọn, rõ ràng, đơn giản, dễ trả lời

2 Sử dụng phơng pháp huấn luyện – Thực hành.

Trớc khi tổ chức cho học sinh luyện tập các thao tác thực hành Tôi cần kiểm tra mức độ hiểu bài và khả năng thực hiện các thao tác kĩ thuật của học sinh Nếu cần tôi có thể cũng cố, nhắc lại thực hiện một số thao tác khó hoặc đòi hỏi yêu cầu kĩ thuật cao trong quy trình kĩ thuật Sau đó cần kiểm tra sự chuẩn bị thực hành của học sinh nhằm đảm bảo cho mọi học sinh đều có đủ dụng cụ, vật liệu để tham gia vào hoạt động luyện tập

Tôi cần nêu yêu cầu kĩ thuật, nhiệm vụ, quy định thời gian thực hành để học sinh theo đó luyện tập

Có thể tổ chức cho học sinh thực hành luyện tập dới nhiều hình thức nh thực hành cá nhân, thực hành theo cặp, (nhóm nhỏ) theo nhóm

Chú ý: Bố trí học sinh ngồi vị trí đủ ánh sáng và thuận lợi cho

hoạt động thực hành của các em

Trong khi học sinh luyện tập các thao tác thực hành Giáo viên

đến từng bàn, từng nhóm ngay từ khi học sinh bắt đầu thực hành để vừa kiểm tra, vừa giám sát tốc độ thực hành của học sinh vừa trả lời, giải đáp hoặc hớng dẫn các nhóm giúp đỡ lẫn nhau khi có thành viên trong nhóm gặp khó khăn Nếu cần có thể giải thích hoặc hớng dẫn thêm để các em hiểu rõ căn

nguyên của khó khăn và cách khắc phục Nếu thấy nhiều học sinh cha biết cách làm hoặc cùng mắc một sai sót Tôi có thể cho tạm dừng thực hành để hớng dẫn lại

Tôi thờng xuyên cổ vũ, khen ngợi hoặc động viên học sinh trong quá trình học sinh thực hành Tránh những lời nói hoặc hành động làm học sinh xấu hổ nếu nh các em mắc lỗi hoặc lúng túng

Tôi gợi ý cho học sinh trang trí sản phẩm để những học sinh làm nhanh Sau đó tôi tổ chức cho học sinh trng bày sản phẩm thực hành Tôi có thể chỉ định các cá nhân hoặc nhóm làm xong trớc đợc trng bày sản phẩm Hoạt động này không chỉ có tác dụng tích cực hoá hoạt động của học sinh mà còn tạo không khí thi đua học tập, tăng sự yêu thích của học sinh đối với môn học

Tôi kết hợp cho học sinh tự đánh giá sản phẩm theo các tiêu chí (theo 2 mức):Hoàn thành và cha hoàn thành

Đối với học sinh có kết quả thực hành tốt, thể hiện đợc tính tích cực, sáng tạo trong giờ học Giáo viên đánh giá ở mức hoàn

thành tốt và biểu dơng, khen ngợi kịp thời để động viên khuyến khích học sinh học tập

Sau đây là một ví dụ khi dạy bài: Làm đồng hồ đeo tay tiết

1 lớp 2

Bài 15 trang 242 sách giáo viên lớp 2 (tiết 1)Tôi tiến hành một tiết dạy nh sau:

1, ổn định lớp

2, Kiểm tra đồ dùng của học sinh

- Yêu cầu HS để đồ dùng, dụng cụ học tập lên bàn GV kiểm tra và nhận xét

- Yêu cầu HS cất tất cả đồ dùng, dụng cụ học tập vào gầm bàn (tránh tò mò mất tập trung)

3 Giới thiệu bài:

Cho HS quan sát chiếc đồng hồ đeo tay thật

- Đây là cái gì? dùng để

làm gì?

- GV: Đồng hồ có nhiều loại,

đều để xem giờ Chiếc đồng

hồ đeo tay có rất nhiều thuận

lợi, có thể xem giờ, ở mọi lúc mọi

nơi Mặt khác, nó là món đồ

trang sức đẹp

- Vậy các em có muốn làm

đồng hồ đeo tay bằng giấy làm

đồ chơi không?

- Vậy hôm nay cô cùng các em

- HS quan sát và trả lời câu hỏi

- Cái đồng hồ đeo tay Dùng để xem giờ

- Lớp đồng thanh: “Có ạ!”

sẽ tìm hiểu cách làm một chiếc

đồng hồ đeo tay bằng giấy

- GV ghi mục bài

- Gọi:

4 Quan sát và nhận xét:

- GV cho học sinh quan sát

chiếc đồng hồ đeo tay làm

bằng giấy và hỏi

- Đây là cái gì?

- GV cho học sinh quan sát,

sờ, mó, vào đồng hồ

- Đồng hồ đeo tay làm bằng

gì ?

Làm đồng hồ đeo tay (Tiết 1)

- 3 học sinh nhắc lại mục bài

- Quan sát và nhận xét

- Đồng hồ đeo tay (2 học sinh trả lời)

- Bằng giấy màu

- Có mấy mẫu?

Giáo viên à, Đúng rồi đồng hồ

đeo tay đợc làm bằng giấy

màu, ba màu sắc khác nhau

GV: Chỉ vào đồng hồ mẫu cầm

ở tay để hỏi học sinh

- Chỉ vào mặt đồng hồ?

Hỏi: Đây là bộ phận gì của

đồng hồ?

? Đây là bộ phận gì của đồng

- 3 màu khác nhau

- Học sinh quan sát mẫu và trả lời

- Mặt đồng hồ(3 học sinh

đại diện)

- 1 học sinh lên bảng chỉ mặt đồng hồ

- Chỉ vào đáy treo đồng

hồ

? Đây là bộ phận gì của đồng

hồ?

GV: Đai đồng hồ dùng để cài

dây đeo đồng hồ cho chặt

? Vậy đồng hồ đeo tay này gồ

có mấy bộ phận đó là những bộ

phận nào?

- Gọi 1 học sinh đại diện lên

bảng

- Giáo viên cùng cả lớp tuyên

dơng

Giáo viên làm mẫu, thao tác

chậm, để học sinh theo dõi,

xong đính ở bảng

? Vậy muốn là một chiếc đồng

hồ đeo tay ta phải cắt tất cả

bao nhiêu băng giấy

? Những băng giấy đó có độ

dài nh thế nào? Thì cô mời các

em đọc quy trình bớc 1 ở bảng

- Dây đeo đồng hồ

- Đai đồng hồ (2 học sinh trả lời, 1 học sinh nhận xét)

- 3 bộ phận (3 học sinh trả lời)

- 2 học sinh nêu:Mặt đồng

hồ, dây đeo đồng hồ, đai

đồng hồ

- Chỉ 3 bộ phận đồng hồ

- (Đồng hồ gồm 3 bộ phận

đó là mặt đồng hồ, dây

đồng hồ, đai đồng hồ

Học sinh quan sát

- 2 –3 học sinh trả lời, 1 học sinh nhận xét (cắt 3 băng giấy)

- 2 học sinh đọc bớc 1 ở quy trình treo ở bảng

Bớc 1: cắt các băng giấy

Băng thứ nhất làm mặt đồng

hồ rộng 3 ô dài 24 ô

Băng thứ hai làm dây đeo

- GV: Nhắc lại đồng thời vừa

nói vừa chỉ chiều rộng, chiều

dài của từng bộ phân

- Khi cắt đợc các băng giấy

rồi tiếp theo ta phải làm gì?

Đó chính là bớc 2

- 1 – 2 học sinh đọc lại

- GV: Yêu cầu học sinh đọc

bớc 2

Bớc 2: Ta làm mặt đồng hồ

(giáo viên lấy băng giấy làm mặt

đồng hồ và nói:

Ta gấp một đầu băng giấy vào

phía mặt trong (tức là mặt trái

khoảng hơn 3 ô Giáo viên thao

tác gấp

Lu ý: miết các nếp gấp kĩ,

phẳng giáo viên đính mặt

đồng hồ ở bảng

- Yêu cầu 2 học sinh nêu lại

cách làm mặt đồng hồ

- Bớc tiếp theo ta phải làm

gì? cô mời các em đọc bớc 3

- Giáo viên chỉ vào bớc 3

- Cách gài giây đeo đồng hồ

nh thế nào? GV chỉ vào hình

cho học

đồng hồ rộng 3 ô dài 35 ô Băng thứ ba làm đai đồng hồ rộng 1 ô dài 8 ô

- Lắng nghe rồi đọc thầm,

2 HS khá đọc Bớc 2: làm mặt đồng hồ:

- Học sinh quan sát

- 2 học sinh đọc lại

Bớc 3: gài dây đeo và làm đai

đồng hồ

- 2 học sinh đọc

- Một học sinh đọc, lớp đọc thầm, luồn băng giấy giây

đeo đồng hồ…

- Học sinh quan sát mẫu

sinh đọc.

- Giáo viên làm mẫu chậm,

đứng ở dới lớp cho học sinh qua

sát dễ và nói lại:

- Luồn một đầu gyây đeo

vào khe giữa của mặt đồng hồ

làm chậm và cho học sinh quan

sát kĩ, gài đầu giây lên nếp

gấp cuối cùng của mặt đồng hồ,

luồn đầu kia lên nếp gấp phía

trên của nếp gấp vừa gài, rồi

kéo đầu nam cho nếp gấp khít

chặt mặt đồng hồ

- Giáo viên đứng ở bảng

? Chúng ta đã gài giây đeo

đồng hồ vậy ta phải làm gì

nữa?

- Giáo viên chỉ vào hình

làm đai đồng hồ bạn nào nêu

cách làm đai?

? Dán nh thế nào?

- Giáo viên vừa làm mẫu và

nói: Dán hai đầu giây

trồng khít hai đầu giây

hơn một ô (khoảng một ô

rỡi)

- 1 – 2 học sinh nhắc lại cách gài giây đeo đồng hồ

- làm đai đồng hồ

- 2 Học sinh nêu

- Dán nh làm vòng xúc xích

- Dán 2 đầu nam trồng khít lên nhau một ô

- Học sinh quan sát mẫu

- 1 học sinh nhắc lại cách làm

- Luồn đai vào giây đeo

đồng hồ

- Học sinh quan sát mẫu