GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 PHÁT BIỂU TỰ DO A- MỤC TIÊU BÀI HỌC - Có những hiểu biết đầu tiên về phát biểu tự do khái niệm, những điểm giống nhau và khác nhau so với phát biểu theo chủ đề.. -
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 PHÁT BIỂU TỰ DO A- MỤC TIÊU BÀI HỌC
- Có những hiểu biết đầu tiên về phát biểu tự do (khái niệm, những điểm giống
nhau và khác nhau so với phát biểu theo chủ đề)
- Nắm được một số nguyên tắc và yêu cầu của phát biểu tự do
- Bước đầu vận dụng những kiến thức và kĩ năng đó vào công việc phát biểu tự do
về một chủ đề mà các em thấy hứng thú và có mong muốn được trao đổi ý kiến với
người nghe
B- PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
1 Phương pháp dạy học:
Bài học kết hợp lí thuyết và thực hành Cần khai thác tính tích cực, chủ động của
học sinh Có thể cho học sinh thảo luận, gợi cho học sinh tưởng tượng và luyện tập
cách phát biểu tự do
2 Phương tiện dạy học
SGK, GA, phiếu học tập
C- NỘI DUNG, TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
Hoạt động 1: Tìm hiểu những
tình huống nảy sinh phát biểu
tự do.
1- GV nêu yêu cầu:
I Tìm hiểu về phát biểu tự do
1 Những trường hợp được coi là phát biểu tự do.
+ Trong buổi giao lưu: "chát với 8X" của đài truyền hình kĩ thuật số, khi được người dẫn chương trình gợi ý:
Trang 2Hãy tìm một vài ví dụ ở đời
sống quanh mình để chứng tỏ
rằng: trong thực tế, không phải
lúc nào con người cũng chỉ
phát biểu những ý kiến mà
mình đã chuẩn bị kĩ càng, theo
những chủ đề định sắn
- HS dựa vào phần gợi ý trong
SGK để tìm ví dụ.
- GV nhận xét và nêu thêm một
số ví dụ khác.
"trong chuyến đi châu Âu, kỉ niệm nào anh nhớ nhất?", một khách mời (nhạc sĩ) đã phát biểu: "Có rất nhiều kỉ niệm đáng nhớ trong chuyến đi ấy: chụp ảnh lưu niệm với bạn bè; những buổi biểu diễn; gặp gỡ bà con Việt Kiều;… Nhưng có lẽ kỉ niệm đáng nhớ nhất trong chuyến
đi ấy, vâng, tôi nhớ ra rồi, đó là đêm biểu diễn cho bà con Việt kiều ta ở Pa-ri… " Và cứ thế, vị khách mời đã phát biểu rất say sưa những cảm nhận của mình về đêm biểu diễn ấy: nhạc sĩ biểu diễn ra sao, bà con cảm động thế nào, những người nước ngoài có mặt hôm ấy đã phát biểu những gì,…
+ Một bạn học sinh khi được cô giáo nêu vấn đề: "Hãy phát biểu những hiểu biết của em về thơ mới Việt Nam giai đoạn 30- 45" đã giơ tay xin ý kiến: "Thưa cô, em chỉ xin phát biểu về mảng thơ tình thôi được không ạ" Được
sự đồng ý của cô giáo, bạn học sinh ấy đã phát biểu một cách say sưa, hào hứng (tuy có phần hơi lan man) về mảng thơ tình trong phong trào thơ mới: những nhà thơ
có nhiều thơ tình, những bài thơ tình tiêu biểu, những cảm nhận về thơ tình,…
+ Trong buổi Đại hội chi đoàn, mặc dù không được phân công tham luận nhưng ngay sau khi nghe bạn A phát biểu về phong trào "học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh", bạn B đã xin phát biểu và bạn đóng góp nhiều ý kiến rất hay, rất bổ ích, thậm chí còn hơn cả bài phát biểu chuẩn bị sẵn của bạn A
Trang 3Trên đây là những ví dụ về phát biểu tự do.
2- GV nêu vấn đề:
Từ những ví dụ nêu trên, anh
(chị) hãy trả lời câu hỏi: Vì sao
con người luôn có nhu cầu
được (hay phải) phát biểu tự
do?
- HS dựa vào ví dụ và tình
huống nêu ra trong SGK để
phát biểu.
2 Nhu cầu được (hay phải) phát biểu tự do.
+ Trong quá trình sống, học tập và làm việc, con người
có rất nhiều điều say mê (hay buộc phải tìm hiểu) Tri thức thì vô cùng mà hiểu biết của mỗi người có hạn nên chia sẻ và được chia sẻ là điều vẫn thường gặp
+ "Con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội" Vì vậy, phát biểu tự do là một nhu cầu (muốn người khác nghe mình nói) đồng thời là một yêu cầu (người khác muốn được nghe mình nói) Qua phát biểu tự do, con người sẽ hiểu người, hiểu mình và hiểu đời hơn
3- GV nêu câu hỏi trắc nghiệm:
Làm thế nào để phát biểu tự do
thành công?
a) Không được phát biểu về
những gì mình không hiểu biết
và thích thú
b) Phải bám chắc chủ đề, không
để bị xa đề hoặc lạc đề
c) Phải tự rèn luyện để có thể
nhanh chónh tìm ý và sắp xếp
ý
d) Nên xây dựng lời phát biểu
thành một bài hoàn chỉnh
3 Cách phát biểu tự do
+ Phát biểu tự do là dạng phát biểu trong đó người phát biểu trình bày với mọi người về một điều bất chợt nảy sinh do mình thích thú, say mê hoặc do mọi người yêu cầu
+ Vì bất ngờ, ngẫu nhiên, ngoài dự tính nên người phát biểu không thể tức thời xây dựng lời phát biểu thành một bài hoàn chỉnh có sự chuẩn bị công phu
+ Người phát biểu sẽ không thành công nếu phát biểu
về một đề tài mà mình không hiểu biết và thích thú Vì có hiểu biết mới nói đúng, có thích thú mới nói hay Nhưng hứng thú không dễ đến, hiểu biết thì có hạn, càng không thể đến một cách bất ngờ Muốn tạo hứng thú và có vốn hiểu biết, không có cách gì hơn là say mê học tập, tìm
Trang 4e) Chỉ nên tập trung vào những
nội dung có khả năng làm cho
người nghe cảm thấy mới mẻ
và thú vị
g) Luôn luôn quan sát nét mặt,
cử chỉ của người nghe để có sự
điều chỉnh kịp thời
- HS dựa vào kinh nghiệm bản
thân và những điều tìm hiểu
trên đây để có những lựa chọn
thích hợp.
hiểu, sống nhiệt tình và say mê với cuộc đời
+ Phát biểu dù là tự do cũng phải có người nghe Phát biểu chỉ thực sự thành công khi thực sự hướng tới người nghe Người phát biểu phải chọn đề tài phù hợp, có cách nói phù hợp với người nghe Trong quá trình phát biểu cần quan sát nét mặt, cử chỉ,… của người nghe để có sự điều chỉnh kịp thời Thành công của phát biểu tự do chỉ thực sự có được khi hứng thú của người nói bắt gặp và cộng hưởng với hứng thú của người nghe Dĩ nhiên, không người nghe nào hứng thú với những gì đã làm họ nhàm chán trừ khi điều không mới được phát biểu bằng cách nói mới
Như vậy, trong tất cả các phương án trên, chỉ có phương án (d) là không lựa chọn còn lại đều là những cách khiến phát biểu tự do thành công
Lưu ý: đọc kĩ phần ghi nhớ.
Hoạt động 2: Luyện tập II Luyện tập
1- GV có thể đưa mục (4) trong
SGK vào phần luyện tập để
khắc sâu những điều cần ghi
nhớ ở mục (3)
- Trên cơ sở mục (3), HS cụ thể
hóa những điều đặt ra ở mục
(4)
1 Luyện tập tình huống phát biểu tự do (mục
4-SGK)
Bước 1: Chọn chủ đề cụ thể.
Bước 2: Kiểm tra nhanh xem vì sao mình chọn chủ đề
ấy (tâm đắc? được nhiều người tán thành? chủ đề mới mẻ? hay là tất cả những lí do đó?)
Bước 3: Phác nhanh trong óc những ý chính của lời
Trang 5phát biểu và sắp xếp chúng theo thứ tự hợp lí.
Bước 4: Nghĩ cách thu hút sự chú ý của người nghe
(nhấn mạnh những chỗ có ý nghĩa quan trọng; đưa ra những thông tin mới, bất ngờ, có sức gây ấn tượng; lồng nội dung phát biểu vào những câu chuyện kể lí thú, hấp dẫn; tìm cách diễn đạt dễ tiếp nhận và trong hoàn cảnh thích hợp có thêm sự gợi cảm hay hài hước; thể iện sự hào hứng của bản thân qua ánh mắt, giọng nói, điệu bộ; tạo cảm giác gần gũi, có sự giao lưu giữa người nói và người nghe)
2 GV hướng dẫn HS thực hiện
các bài luyện tập trong SGK
2 Phần luyện tập trong SGK
+ Tiếp tục sưu tầm những lời phát biểu tự do đặc sắc (Bài tập 1)
+ Ghi lại lời phát biểu tự do về một cuốn sách đang được giới trẻ quan tâm, yêu thích và phân tích:
- Đó đã thật sự là phát biểu tự do hay vẫn là phát biểu theo chủ đề định sẵn?
- So với những yêu cầu đặt ra cho những ý kiến phát biểu tự do thì lời phát biểu của bản thân có những ưu điểm và hạn chế gì?
Lưu ý: cần bán sát khái niệm, những yêu cầu và cách
phát biểu tự do để phân tích
3 GV có thể chọn một chủ đề
bất ngờ và khuyến khích những
học sinh có hứng thú và hiểu
3 Thực hành phát biểu tự do
Có thể chọn một trong các đề tài sau:
Trang 6biết thực hành- cả lớp nghe và
nhận xét, góp ý
+ Dòng nhạc nào đang được giới trẻ ưa thích? + Quan niệm thế nào về "văn hóa game"?
+ Tình yêu tuổi học đường- nên hay không nên? + Chương trình truyền hình mà bạn yêu thích?
v v…