Mục tiêu bài học: Giúp HS: Nắm được cách làm bài nghị luận về một hiện tượng đời sống.. PP: Phát vấn, dẫn dắt để phát huy trí tuệ, thảo luận, rút ra bài học về nội dung và kĩ năng nghị
Trang 1NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG
A Mục tiêu bài học:
Giúp HS: Nắm được cách làm bài nghị luận về một hiện tượng đời sống
Có nhận thức, tư tưởng, thái độ và hành động đúng trước những hiện tượng đời sống hàng ngày
B Chuẩn bị:
GV: SGK, giáo án
HS: SGK, vở ghi, bài soạn
PP: Phát vấn, dẫn dắt để phát huy trí tuệ, thảo luận, rút ra bài học về nội dung và
kĩ năng nghị luận
C Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định
2 KTBC:
Thế nào là nghị luận về một tư tưởng, đạo lí?Một bài văn nghị luận về một tư tưởng, đạo
lí cần đảm bảo những yêu cầu gì?
Nhiệm vụ từng phần trong bố cục ba phần của một bài văn nghị luận về một tư tưởng đạo lí?
3 Bài mới:
GV hướng dẫn HS thảo
luận để biết cách làm một
bài nghị luận về một hiện
tượng đời sống
HS theo dõi, nắm lại kiến
thức đã học ở lớp 9(SGK
Muốn làm tốt bài văn nghị luận về một hiện tượng đời sống phải tìm hiểu kĩ
đề bài, phân tích sự việc, hiện tượng
đó để tìm ý, lập dàn bài, viết bài và sửa chữa sau khi viết
Trang 2trang 24/T2).
HS đọc đề văn (sgk trang
66), bước đầu hiểu được:
+ Tên văn bản
+ Nội dung, ý nghĩa khái
quát (Một câu chuyện lạ
lùng)
Để hiểu cụ thể câu chuyện
lạ lùng GV yêu cầu HS đọc
tư liệu tham khảo phần đọc
thêm trong sgk : Chuyện cổ
tích mang tên Nguyễn Hữu
Ân
GV: hướng dẫn HS thực
hiện các yêu cầu trong
SGK
a Tìm hiểu đề:
- Đề bài yêu cầu bàn về
hiện tượng gì?
Dàn bài:
MB: Giới thiệu sự việc, hiện tượng có
vấn đề
TB: Liên hệ thực tế, phân tích các
mặt, đánh giá, nhận định
KB: Kết luận, khẳng định, phủ định,
lời khuyên
* Bài làm cần lựa chọn góc độ riêng
để phân tích, nhận định, đưa ra ý kiến,
có suy nghĩ và cảm thụ riêng của người viết
1 Tìm hiểu đề và lập dàn ý:
a Tìm hiểu đề:
Trang 3GV cho HS thực hiện yêu
cầu của câu hỏi 2 và trình
bày
Bài viết cần có những ý
nào? Sắp xếp các ý đó ra
sao?
GV: Nên chọn những dẫn
chứng nào?
- Đề bài yêu cầu bày tỏ ý kiến đối với việc làm của anh Nguyễn Hữu Ân- vì
tình thương “dành hết chiếc bánh thời
gian của mình” chăm sóc cho 2 người
mẹ bị bệnh hiểm nghèo
- Một số ý chính:
+ Nguyễn Hữu Ân đã nêu một tấm gương về lòng hiếu thảo, vị tha, đức hi sinh của thanh niên
+ Thế hệ trẻ ngày nay có nhiều tấm gương như Nguyễn Hữu Ân
+ Nhưng bên cạnh đó, vẫn còn một số người có lối sống ích kỉ, vô tâm đáng phê phán
+ Tuổi trẻ cần dành thời gian tu dưỡng, lập nghiệp, sống vị tha để cuộc đời ngày một đẹp hơn
- Dẫn chứng minh hoạ cho lí lẽ:
+ Dẫn chứng trong văn bản “Chuyện
cổ tích mang tên Nguyễn Hữu Ân”.
+ Dẫn chứng khác trong thực tế đời sống:
những thanh niên làm việc tốt trong
xã hội để biểu dương
những thanh niên lãng phí thời gian vào những trò chơi vô bổ mà các phương tiện thông tin đại chúng đã nêu để phê phán
- Các thao tác lập luận chủ yếu:
phân tích, chứng minh, bác bỏ, bình
Trang 4GV: cần vận dụng những
thao tác lập luận nào?
GV: hướng dẫn HS lập dàn
ý theo dẫn dắt của sgk và
phần tìm hiểu ở trên
Chia lớp ra 4 nhóm để thảo
luận rồi trình bày dàn ý
theo ba phần
GV: Hướng dẫn HS trả lời
câu hỏi 2 và ghi nhớ nội
dung bài học qua phần Ghi
nhớ trong SGK.
GV nhấn mạnh 2 nội dung
cơ bản
luận
b Lập dàn ý:
- Mở bài:
+ Giới thiệu hiện tượng Nguyễn Hữu Ân
+ Dẫn đề văn, nêu vấn đề nghị luận:
“Chia chiếc bánh của mình cho ai?”.
- Thân bài: Lần lượt triển khai 4 ý chính như ở phần tìm hiểu đề
- Kết bài: Đánh giá chung và nêu cảm nghĩ của người viết
2 Những điểm cần ghi nhớ:
- Nghị luận về một hiện tượng đời sống không chỉ có ý nghĩa xã hội mà còn có tác dụng giáo dục tư tưởng, đạo
lí, cách sống đúng đắn, tích cực đối với thanh niên, học sinh
- Cách làm bài nghị luận về một hiện tượng đời sống (phần ghi nhớ trong sgk)
* GHI NHỚ (SGK trang 67)
Luyện tập:
Bài tập 1:
a Trong văn bản trên, bàn về hiện tượng nhiều thanh niên, sinh viên Việt Nam du học
nước ngoài dành quá nhiều thời gian cho việc chơi bời, giải trí mà chưa chăm chỉ học tập, rèn luyện để khi trở về góp phần xây dựng đất nước
Hiện tượng ấy diễn ra vào những năm đầu của thế kỉ XX
b Tác giả đã sử dụng các thao tác lập luận:
Trang 5+ Phân tích: Thanh niên du học mãi chơi bời, thanh niên trong nước “không làm gì cả”,
họ sống “già cỗi”, thiếu tổ chức, rất nguy hại cho tương lai đất nước
+ So sánh: nêu hiện tượng thanh niên, sinh viên Trung Hoa du học chăm chỉ, cần cù.
+ Bác bỏ: “Thế thì thanh niên của ta đang làm gì? Nói ra thì buồn, buồn lắm: Họ không
làm gì cả”.
c Nghệ thuật diễn đạt của văn bản:
- Dùng từ, nêu dẫn chứng xác đáng, cụ thể,
- Kết hợp nhuần nhuyễn các kiểu câu trần thuật, câu hỏi, câu cảm thán
d Rút ra bài học cho bản thân: Xác định lí tưởng, cách sống; mục đích, thái độ học tập
đúng đắn
Bài tập 2: HS tự làm ở nhà.
4 Kiểm tra đánh giá:
GV kiểm tra đánh giá cả hai mặt: nhận thức, tư tưởng và kĩ năng nghị luận của HS
5 Dặn dò:
Xem lại bài, làm bài tập 2
Chuẩn bị trước bài : Phong cách ngôn ngữ khoa học.
+ Giải các bài tập trong sgk để xác định: VBKH gồm có mấy loại? Ngôn ngữ khoa
học được dùng trong lĩnh vực nào?
+ Những đặc trưng cơ bản của phong cách ngôn ngữ khoa học.
+ Giải các bài tập trong phần luyện tập.