1.Cảm nhận được tư tưởng nhân đạo của tác phẩm, thấy rõ số phận bi thảm của người nông dân Tây Bắc dưới chế đọ cũ và tinh thần đấu tranh để tự giải phóng của họ.. Thấy được những nét độ
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12
Giảng văn : VỢ CHỒNG A PHỦ -Tô Hoài-A.Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh.
1.Cảm nhận được tư tưởng nhân đạo của tác phẩm, thấy rõ số phận bi thảm của người nông dân Tây Bắc
dưới chế đọ cũ và tinh thần đấu tranh để tự giải phóng của họ
2 Thấy được những nét độc đáo trong nghệ thuật viết truyện của Tô Hoài : Kể chuyện lôi cuốn, miêu tả
tinh tế diễn biến tâm trạng nhân vật, dựng cảnh sinh động gợi cảm, ngôn ngữ giàu chất tạo hình , chất trữ tình thơ mộng
3.Rèn luyện kỹ năng phân tích văn xuôi.
B Các bước lên lớp :
1.Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ : Không
3.Bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC
SINH
NỘI DUNG CẦN ĐẠT
Hoạt động 1:
Trình bày vài nét về cuộc đời và sự nghiệp của nhà
văn Tô Hoài?
Gv: Trước CM ông chỉ viết về thiên nhiên và thế
giới loài vật.
-Trong đó truyện Dế Mèn phiêu lưu kí được đánh
giá là tiêu biểu hơn cả.
Sau Cm:Trong đó truyện “ Tây Bắc” là tiêu biểu
I Giới thiệu chung.
1 Vài nét về tác giả.
-Tên thật : Nguyễn Sen ( 10/08/1920).
-Quê quán : Nghĩa Đô- Từ Liêm – phủ Hoài Đức –
tỉnh Hà Đông
-Tô Hoài gia nhập Hội văn hoá cứu quốc từ năm 1943
-Là nhà văn nổi tiếng từ trước CM và sau CM
Trang 2Hãy nêu những tác phẩm chính của tác giả Tô
Hoài?
Quá trình sáng tác của Tô Hoài được chia làm mấy
giai đoạn ?
Tác phẩm tiêu biểu của các giai đoạn?
Ông được phong tặng danh hiệu gì ?
Nêu xuất xứ?
Tác phẩm này có giá trị gì về nội dung?
Giá trị về nghệ thuật?
- Sáng tác nhiều thể loại : từ truyện ngắn, truyện dài, hồikí -> kịch phim
-Tác phẩm chính :
+ Trước CM :Dế Mèn phiêu lưu kí(1941), O chuột (1942), Nhà nghèo (1944)
+ Sau CM: Truyện Tây Bắc (1953),Miền Tây(1967), Cát bụi chân ai (1992)…
- Được Nhà nước phong tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật ( Đợt 1) năm 1992
2.Tác phẩm “ Vợ chồng A Phủ”.
a.Xuất xứ :
-In trong tập Truyện Tây Bắc ( Cứu đất cứu mường, Mường Giơn và Vợ chồng A Phủ )
-Truyện Tây Bắc là kết quả của chuyến đi dài ngày ( 8 tháng) của nhà văn xâm nhập thực tế cuộc sống của đồng bào dân tộc ít người vùng Tây Bắc, cũng đánh dấu sự chín muồi về tư tưởng và tình cảm của nhà văn
b Giá trị của tác phẩm :
-Tác phẩm đã thể hiện một cách xúc động cuộc sống tủi nhục của đồng bào miền núi Tây Bắc -“ Vợ chồng A Phủ” đã thể hiện phong cách nghệ thuật của Tô Hoài :
+Màu sắc dân tộc đậm đà chất thơ, chất trữ tình thắm đượm
+ Ngôn ngữ và lời văn giàu tính tạo hình
Trang 3Tác phẩm có vị trí như thế nào trong Hội Văn nghệ
Việt Nam 1954-1955?
Tác phẩm gồm mấy phần?
Chủ đề của tác phẩm là gì?
Hoạt động 2:
Mỵ là một cô gái như thế nào?
Tìm một vài chi tiết để thấy được điều đó?
Số phận của Mỵ đã được nhà văn thể hiện ra sao?
Tứ số phận Mỵ , nhà văn muốn khát quát điều gì ?
-Tác phẩm được tặng giải nhất về truyện kí của Hội Văn nghệ Việt Nam (1954-1955)
c Bố cục: 2 phần
-Phần I: Mỵ và A Phủ ở Hồng Ngài
- Phần II: Mỵ và A Phủ ở Phiềng Sa
d Chủ đề :
-Phản ánh số phận đen tối của người dân miền núi , tinh thần khát khao tự do của họ
II Phân tích : 1.Nhân vật Mỵ:
a.Bản chất:
Một cô gái H’ Mông xinh đẹp ,tài hoa, hiếu thảo
->Bản chất tốt đẹp ,hứa hẹn một cuộc đời hạnh phúc
b.Số phận:
-Nhà nghèo -> Mỵ trở thành nạn nhận của món nợ truyền kiếp “con dâu gạt nợ”
-Danh nghĩa là con dâu thực chất là con ở
+ Bị bóc lột sức lao động
+ Bị giam hãm về tinh thần ( hủ tục)
+ Bị A sử đối sử tàn nhẫn
-> Mỵ là nạn nhân của cường quyền, thần quyền->
số phận cay đắng tủi nhục của người phụ nữ nông dân miền núi dưới ách của thực dân phong kiến
c.Tính cách: hai mặt đối lập:
* Tính cách thứ nhất: Cam chịu ,nhẫn nhục,buông
Trang 4Quan toàn bộ đoạn trích em có nhận xét gì về tích
cách của My?
Từ khi về làm dâu nhà thống lí Pá tra , Mỵ đã trở
thành con người như thế nào?
Bên cạnh tính cách thứ nhất : buông xuôi, chán
sống….ở Mỵ còn có tính cách nào nữa? Biểu hiện?
xuôi, bất lực trước số phận -Chân dung dáng vẻ bề ngoài: “ mặt buồn rười rượi” , “ lùi lũi như con rua nuôi trong xó cửa” , “ cúi mặt”
-Vô cảm ,vô thức: “ Tưởng mình cũng là con trâu con ngựa”
+ Lúc nào cũng nhơ đi nhớ lại những việc giống nhau-> Mỵ chỉ nhớ đến những công việ, mất hết ý niệm về thời gian và không gian
-Quen lì với cái khổ: Mất cả sức sống ,làm bạn với những vật vô tri vô giác ( tảng đá, trâu ngựa,ngọn lửa )
=> Buông xuôi chán sống
* Tính cách thứ hai: Tinh thần phản kháng ( sức
sống tiềm tàng)
-Ý định tử tự -> Phản ứng : không chấp nhận hoàn
cảnh sống thực tại
-Khi mùa xuân đến: Sự trỗi dậy mãnh liệt của lòng
ham sống và khát vọng hạnh phúc : +Tiếng sáo rủ bạn đi chơi -> mỵ tha thiết bổi hổi -> nhẩm hát theo Tiếng sáo đầu núi ,gọi bạn đầu làng, bay lơ lửng ngoài đường –gọi bạn yêu, Rập rờn trong đầu My => Đưa Mỵ với nỗi khát khao sống ,khát khao được yêu đương
+ Hơi rượu –uống ừng ực từng bát-> say lịm cả người : cái say ùa về làm quên thực tại ,nhớ về quá khứ : “ Mỵ vẫn là một con người” -> Ý thức về thân
Trang 5Hành động quấn lại tóc lấy váy hoa biểu hiện điều
gi?
Khi bị A sử trói : Mỵ có ý thức là mình đang bị trói
hay không ? vì sao?
Chi tiết “ cựa người …” nói lên điều gì?
Tâm trạng của Mỵ trong hành động cởi trói cho A
phủ?
phận : “ Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này Mỵ
sẽ ăn cho chết ngay” -> Khao khát sống đang trỗi dậy
+ Hành động : Quấn lại tóc ,với tay lấy váy hoa,-> hành động như một kẻ mộng du => sức ám ảnh của tuổi xuân đã chiếm hết tâm hồn Mỵ
+ Khi bị A Sử trói :không biết mình bị trói,vẫn nghe tiếng sáo ,vùng bước đi-> MỴ vẫn trong cơn mộng du
Mỵ cựa người xem mình còn sống hay đã chết-> sợ chết-> khao khát sống
NHư vậy những đêm tình mùa xuân của quê hương bản mường, bè bạn là những tác nhân ,mạnh
mẽ ,hồi sinh sự sống cho MỴ Nó đánh thức ở trong tâm hồn của một con người buông xuôi,cam chịu … trỗi dậy một sức sống mãnh liệt
- Hành động cởi trói cho A phủ :
+ Lúc đầu : Mỵ thản nhiên,dửng dưng -> tê liệt tinh thần
+ Khi nhìn thấy dòng nước mắt : MỴ hồi tưởng ,nhận thức, thương xót-> cắt dây và chạy theo A Phủ
Từ suy nghĩ đến hành động đều phù hợp với tâm
lí nhân vật Hành động cởi trói cho A Phủ dù bột phát tự phát song có ý nghĩa của sự vùng dậy MỴ cắt dây trói cho Aphủ cũng chính là cắt dây cởi trói cho cuộc đời mình
Trang 6Hoàn cảnh của Aphủ?
Nhận xét?
= Với ngục thất và sự đày đoạ của nhà thống Lí
Pá tra ,khát vọng hạnh phúc có thể bị lãng quên dưới đáy sâu của tâm hồn nhưng không thể bị tiêu tan-> giá trị nhân đạo của tác phẩm
2.Nhân vật Aphủ : a.Hoàn cảnh :
-Mồ côi cả cha lẫn mẹ ,được sự cưu mang của dân làng
-Một chàng trai khoẻ mạnh, chăm chỉ lao động “ Đứa nào có được thằng Aphủ cũng bằng có một con trâu tốt trong nhà ,chẳng mấy lúc mà giàu”
-Vì đánh A Sử -> Nô lệ không công cho nhà thống
lí -> bị trói vào cọc chờ chết
A phủ có một hoàn cảnh đáng thương ,cùng với hoàn cảnh của Mỵ
B.Tính cách:
-Mạnh mẽ gan dạ:
+Dám đánh con trai thống lí +Nhai đứt vòng mây
+ Chạy trốn khỏi nhà thống lí-> khát vọng tự do
- Cam phận nô lệ:
+ Tự đào hố chôn cột,rồi lấy dây mây
Hai nét tính cách vừa đối lập vừa thống nhất Sự vận động phát triển nội tại của hình tượng A phủ
== Nhân vạt A phủ cũng mang những nét tiêu
Trang 7Nhân vật A phủ có những nét tính cách nào?
Nhận xét?
Pá tra và A sử là những kẻ thống trị như thế nào?
Cách sử kiện có gì đặc biệt?
biểu cho những thanh niên miền núi Tây Bắc : chất phác, thật thà, khoẻ mạnh, … tuy bị đẩy vào số phận khổ đau nhưng vẫn không nguôi khát vọng tự do
3 Thế lực thống trị miền núi:
a.Pá tra và A sử:
-đại diện cho bọn cường hào ác bá ở Tây bắc kết thân với bọn thực dân để bóc lột nhân dân
+ Cho vay nặng lãi trắng trợn
+Đánh đập bắt người vô lý
b.Cách sử kiện:
-Hút thuốc phiện
-đánh đạp người vô tội
-ăn uống -Cho vay nhưng không đưa tiền
-Lợi dụng mê tín để mê hoặc người dân
=> Vừa kì lạ vừa man rợ
4.Nghệ thuật:
-Nhân vật được khắc hoạ khá sinh động và có cá tính ró nét
-Diễn biến nội tâm nhân vật Mỵ -cách kể chuyện hấp dẫn ,ngôn ngữ giàu giá trị tạo hình
Tác phẩm mang đậm nét màu sắc miền núi: sinh hoạt, tập tục, cảnh thiên nhiên
Trang 8Cho biết những thành công về nghệ thuật?
Giáo viên hướng dẫn học sinh tự tổng kết
Nội dung?
Nghệ thuật?
-Giọng văn trần thuật cũng ăn nhập với tư tưởng ciủa truyện và nội dung từng đoạn
III.Tổng kết:
-Tác giả đã thể hiện tư tưởng nhân đạo tích cực,mang ý nghĩa giai cấp.lên án thế lực thực dân phong kiến tàn bạo Thông cảm với số phận đau khổ của người dân miền núi ,khẳng định những phẩm chất tốt đẹp và những khát vọng của họ, những khả năng tích cực và con đường đi tới cách mạng của người dân miền núi
Hoạt động củng cố: Sức sống tiềm tàng của nhân vật Mỵ?
Những thành công về mặt nghệ thuật?
Hoạt động dặn dò: Chuẩn bị bài Vợ nhặt của Kim Lân.