Mục tiêu cần đạt: - Kiến thức: + Hiểu được tình cảm thê thảm của người nông dân nước ta trong nạn đói khủng khiếp năm 1945 do thực dân Pháp và phát xít Nhật gây ra.. + Hiểu được n
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12
VỢ NHẶT
- Kim Lân - TIẾT THỨ NHẤT:
I Mục tiêu cần đạt:
- Kiến thức:
+ Hiểu được tình cảm thê thảm của người nông dân nước ta trong nạn đói khủng khiếp năm 1945 do thực dân Pháp và phát xít Nhật gây ra
+ Hiểu được niềm khát khao hạnh phúc gia đình, niềm tin bất diệt vào cuộc sống
và tình thương yêu đùm bọc lẫn nhau giữa những con người lao động ngèo khổ ngay trên bờ vực thẳm của cái chết
+ Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật của thiên truyện: sáng tạo tình huống, gợi không khí, miêu tả tâm lí, dựng đối thoại
- Kĩ năng: Củng cố nâng cao kĩ năng đọc - hiểu truyện ngắn hiện đại
- Thái độ: Trân trọng cảm thông trước khát vọng hạnh phúc của con người; biết ơn cách mạng đã đem lại sự đổi đời cho những người nghèo khổ, nạn nhân của chế độ cũ
II Chuẩn bị của thầy và trò:
GV: SGK, SGV, chuẩn kiến thức kĩ năng, bài soạn
HS: SGK, vở soạn, vở ghi,
III Tiến trình bài giảng:
1 Kiểm tra bài cũ:
Trang 2- Diễn biến tâm trạng của Mị trong đêm tình mùa xuân?
- Tâm trạng Mị khi cắt dây cởi trói cho A Phủ?
2 Bài mới:
HĐI Hướng dẫn HS tìm hiểu
chung
HS đọc tiểu dẫn trong sgk và trả
lời câu hỏi:
- Tóm tắt vài nét về tác giả Kim
Lân?
- Hoàn cảnh ra đời của tác
phẩm “Vợ nhặt” ?
- Bối cảnh của câu chuyện?
I Tìm hiểu chung:
- Kim Lân là nhà văn chuyên viết truyện ngắn, thế giới nghệ thuật của ông tập trung ở khung cảnh nông thôn và hình tượng người nông dân
- Ông viết chân thật và xúc động về cuộc sống của người dân quê mà ông hiểu sâu sắc cảnh ngộ và tâm lí của họ - những con người gắn bó tha thiết với quê hương và cách mạng
- “Vợ nhặt” là truyện ngắn xuất sắc nhất của Kim Lân,
có tiền thân là tiểu thuyết “Xóm ngụ cư” viết ngay sau Cách mạng tháng Tám, nhưng bị mất bản thảo Sau khi hoà bình lập lại (1954), tác giả dựa vào một phần cốt truyện cũ và viết truyện ngắn này
- Phát xít Nhật bắt nhân dân ta nhổ lúa trồng đay nên tháng 3 năm 1945, nạn đói khủng khiếp đã diễn ra Chỉ trong vòng vài tháng, từ Quảng trị đến Bắc Kì, hơn hai triệu đồng bào ta bị chết đói
HĐII Hướng dẫn đọc hiểu văn
bản
- Dựa vào nội dung truyện, hãy
II Đọc- hiểu văn bản:
1 Ý nghĩa nhan đề “Vợ nhặt”:
- Nhan đề đã thâu tóm giá trị nội dung tư tưởng tác
Trang 3giải thích nhan đề "Vợ nhặt"? phẩm
- Thứ vợ do nhặt được một cách ngẫu nhiên Người ta hỏi vợ, cưới vợ, còn ở đây Tràng "nhặt" vợ
-> Thân phận con người bị rẻ rúng như cái rơm, cái rác,
có thể "nhặt" ở bất kì đâu, bất kì lúc nào Đó thực chất
là sự khốn cùng của hoàn cảnh
- Gia đình Tràng từ khi có người “vợ nhặt”, mọi người trở nên gắn bó, chăm lo, thu vén cho tổ ấm của mình
=> Nhan đề vừa thể hiện thảm cảnh của người dân trong nạn đói 1945, vừa bộc lộ sự cưu mang, đùm bọc
và khát vọng hướng tới cuộc sống tốt hơn và niềm tin của con người trong cảnh khốn cùng
- Nhà văn đã xây dựng tình
huống truyện như thế nào?
+ Bối cảnh chung của nông thôn
VN
+ Xóm ngụ cư nơi Tràng ở
+ Bản thân Tràng
- Em chỉ ra tình huống đó độc
đáo ở chỗ nào?
2 Tình huống truyện:
- Bức tranh ảm đạm của nạn đói:
+ Những người hành khất: “từ Nam Định, Thái Bình đọi chiếu lũ lượt bồng bế, dắt díu nhau lên xanh xám như những bóng ma và nằm ngổn ngang khắp lều chợ” + Không khí chết chóc bao trùm: “Người chết như ngả rạ Không buổi sáng nào người trong làng đi chợ,
đi làm đồng không gặp ba bốn cái thây năm còng queo bên đường Không khí vẩn lên mùi ẩm thối của rác rưởi
và mùi gây của xác người”
+ Đàn quạ săn xác người cứ lượn từng đàn như những đám mây đen
Trang 4 Sự sống đang bị đặt sát bờ vực cái chết
- Nạn đói còn ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc đời, số phận của mỗi con người:
+ Người đàn bà là vợ Tràng hiện lên như một con ma
đói: “áo quần tả tơi như tổ đỉa, thị gầy sọp hẳn đi, trên cái khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt.”
+ Chuyện tỏ tình của họ chỉ còn trơ trọi là sà vào
miếng ăn: “Có ăn gì thì ăn, chả ăn giầu.”
+ Người đàn bà phải từ bỏ lòng tự trọng và danh dự
chỉ vì cái đói: chỉ có bốn bát bánh đúc mà theo không anh chàng xấu trai, gặp tầm phào ngoài đường
- Tràng nhặt được vợ trong khi sự sống đang đặt bên bờ vực cái chết:
+ Lấy vợ là một trong những việc trọng đại nhất đời người, cần có những nghi lễ trang trọng… thì ở đây
Tràng lại nhặt được vợ ngoài chợ như một mớ rau + Tràng thân mình còn lo không nổi lại còn đèo bòng
trong niềm vui hớn hở, khiến mọi người hết sức ngạc nhiên
+ Bà mẹ chồng đãi nàng dâu mới bằng bữa cơm thê
thảm, bằng món cháo cám mà bà gọi là “chè khoán”
+ Cái đói và cái chết vẫn đeo đuổi, đe doạ hạnh phúc
mong manh của vợ chồng Tràng Không khí chết chóc
Trang 5- Em có nhận xét gì về tình
huống truyện mà tg đặt ra ở
đây?
- Em hãy chỉ ra chỗ hợp lí đó?
(Vì nếu không đói khát thì làm
sao những người như Tràng lấy
nổi vợ)
vẫn bao quanh căn nhà: “Mùi đống rấm ở những nhà có người chết theo gió thoảng vào khét lẹt”
Tình huống truyện được xây dựng bất ngờ, hợp lí Qua đó, thể hiện rõ giá trị hiện thực và nhân đạo
3 Củng cố:
Câu 1: Tình huống độc đáo của truyện"Vợ nhặt" là gì ?
A Tràng không muốn lấy vợ lại bị vợ theo về
B Thời buổi đói khát, Tràng nhà nghèo, xấu xí lại là dân ngụ cư mà được vợ theo
C Tràng gặp một tình yêu bất ngờ lí thú
D Tràng gặp phải một tình yêu éo le oan trái
Câu 2: Tình huống truyện Vợ nhặt là kiểu:
A Tình huống trữ tình
B Tình huống cổ tích
C Tình huống của hiện thực đời sống
D Tình huống sử thi
Trang 6Câu 3: Đề tài nào dưới đây là sở trường của Kim Lân?
A Công nhân và lao động công nghiệp tại các nhà máy công xưởng
B Bộ đội trong cuộc kháng chiến và trong công cuộc xây dựng cuộc sống mới
C Nông thôn việt Nam và cuộc sống của người nông dân
D Mối quan hệ giữa con người với con người trong sự vận động đa chiều của đời sống xã hội
4 Hướng dẫn tự học: Soạn chi tiết câu hỏi 4, 5, 6 trang 33