GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 RÈN LUYỆN KĨ NĂNG MỞ BÀI, KẾT BÀI TRONG VĂN NGHỊ LUẬN I.MỤC TIÊU : 1 Kiến thức: Hiểu và vận dụng linh hoạt, sáng tạo các kiểu mở bài và kết bài thông dụng trong bà
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 RÈN LUYỆN KĨ NĂNG MỞ BÀI, KẾT BÀI TRONG VĂN NGHỊ LUẬN I.MỤC TIÊU :
1 Kiến thức: Hiểu và vận dụng linh hoạt, sáng tạo các kiểu mở bài và kết bài thông dụng
trong bài văn nghị luận
2 Kĩ năng: có kĩ năng vận dụng linh hoạt, sáng tạo các kiểu mở bài và kết bài thông
dụng trong bài văn nghị luận
3 Thái độ: - Có ý thức vận dụng một cách linh hoạt các kiểu mở bài và kết bài trong khi
viết văn nghị luận
- Biết nhận diện những lỗi thường mắc trong khi viết mở bài, kết bài và có ý thức tránh những lỗi này
II TRỌNG TÂM:
1 Kiến thức:
- Vị trí, tầm quan trọng của mở bài, kết bài trong bài văn nghị luận
- Các cách mở bài, kết bài thông dụng trong bài văn nghị luận
2 Kĩ năng:
- Nhận diện và phân tích các cách mở bài, kết bài trong các văn bản nghị luận
có kĩ năng vận dụng linh hoạt, sáng tạo các kiểu mở bài và kết bài thông dụng trong khi viết bài văn nghị luận
III CHUẨN BỊ :
1 GV: Giáo án, SGK,SGV, hướng dẫn chuẩn kiến thức kĩ năng
2 HS: Đọc sgk và nắm nội dung cơ bản, định hướng tìm hiểu các câu hỏi theo các câu hỏi của giáo viên
Trang 2IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ :
*Thế nào là mở bài?Mở bài là giới thiệu vấn đề sẽ được bàn luận trong bài văn, đồng thời khêu gợi, lôi cuốn sự chú ý của người đọc đối với vấn đề đó
-Nguyên tắc: Cần nêu đúng vấn đề đặt ra trong đề bài; chỉ được phép nêu những ý khái quát
*Thế nào là kết bài? Nhiệm vụ của kết bài là kết thúc vấn đề đã đặt ra ở phần mở bài và
đã giải quyết ở phần thân bài
-Nguyên tắc:Thể hiện đúng quan điểm đã trình bày ở thân bài; chỉ nêu những ý khái quát.Phần kết bài thiên về tổng kết đánh giá
3 Bài mới:
Vào bài: Để làm tốt một bài văn nghị luận, mở bài và kết bài có vị trí quan trọng Nó có vai trò như thế nào? Ta có các cách mở bài, kết bài nào? Hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu qua bài rèn luyện kĩ năng mở bài, kết bài trong bài văn nghị luận
Hoạt động 1: GV tổ chức cho
HS tìm hiểu các cách mở bài
-GV:Cho đề bài:
Phân tích giá trị nghệ thuật của
tình huống truyện trong tác
phẩm Vợ nhặt (Kim Lân)
HS đọc kĩ các mở bài (SGK)
I VIẾT PHẦN MỞ BÀI
1 Tìm hiểu cách mở bài
- Đề bài được trình bày: giá trị nghệ thuật của tình
huống truyện trong Vợ nhặt của Kim Lân.
- Cách mở bài thứ 3: mở bài gián tiếp, dẫn dắt tự nhiên, tạo ra sự hấp dẫn, chú ý và phù hợp hơn cả với yêu cầu trình bày đề bài
Trang 3phát biểu ý kiến
-GV lần lượt cho HS phân tích
các cách mở bài (SGK):
a) Vấn đề được triển khai trong
văn bản
b) Phân tích tính tự nhiên, hấp
dẫn của các mở bài
-GV:Từ hai bài tập trên, HS
cho biết phần mở bài cần đáp
ứng yêu cầu gì trong quá trình
tạo lập văn bản?
HS làm việc cá nhân, phát biểu
trước lớp
Hoạt động 2: GV tổ chức cho
HS tìm hiểu các cách kết bµi
2 Phân tích cách mở bài
- Vấn đề được triển khai trong văn bản:
+ MB1: quyền tự do, độc lập của dân tộc Việt Nam + MB2: Nét đặc sắc của tư tưởng, nghệ thuật bài thơ
Tống biệt hành của Thâm Tâm.
+ MB3: Những khám phá độc đáo, sâu sắc của Nam Cao về đề tài người nông dân trong tác phẩm Chí Phèo
- Cả 3 mở bài đều theo cách gián tiếp, dẫn đắt tự nhiên, tạo được ấn tượng, hấp dẫn sự chú ý của người đọc hướng tới đề tài
3 Yêu cầu phần mở bài
- Mở bài trong bài văn nghị luận nhằm giới thiệu vấn
đề cần nghị luận + Có cách mở bài trực tiếp ( đi thẳng vào vấn đề) + Có cách mở bài gián tiếp ( dẫn dắt để đi vào vấn đề)
- Thân bài nhằm triển khai các ý nêu ra ở mở bài ( ý lớn, ý nhỏ) Các ý trong phần thân bài cần được sắp xếp một cách hợp lí, mạch lạc, tập trung làm nổi bật vấn đề được nêu ra ở mở bài
II VIẾT PHẦN KẾT BÀI
1 Tìm hiểu các kết bài
- Đề bài: Suy nghĩ của anh (chị) về nhân vật ông lái
đò trong tuỳ bút Người lái đò sông Đà (Nguyễn Tuân)
Trang 4- Cách kết bài 2 phù hợp hơn với yêu cầu trình bày
đề bài: Đánh giá khái quát về ý nghĩa của hình tượng nhân vật ông lái đò, đồng thời gợi suy nghĩ, liên tưởng sâu sắc cho người đọc
2 Phân tích các kết bài
- Kết bài 1: Tuyên bố độc lập và khẳng định quyết tâm của toàn dân tộc Việt Nam đem tinh thần, lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững độc lập
- Kết bài 2: ấn tượng đẹp đẽ, không bao giờ phai nhoà về hình ảnh một phố huyện nghèo trong câu
chuyện Hai đứa trẻ của Thạch Lam.
- Cả hai kết bài đều tác động mạnh mẽ đến nhận thức
và tình cảm của người đọc
3 Yêu cầu của phần kết bài
4 Củng cố, luyện tập:
Luyện tập:
-Bài1 trang 116:Giống nhau của 2 cách mở đề là: đều giới thiệu được nội dung cần trình bày một cách tự nhiên
+Khác: Cách 1 là mở đề trực tiếp Cách 2 là mở đề gián tiếp; cách1 diễn đạt bình thường tự nhiên Cách 2 bằng câu hỏi và từ ngữ cầu kì
- Bài 2-116:
+ Phần mở bài chưa đạt yêu cầu vì không nhất thiết phải giới thiệu tác giả dài và lan man như vậy
Trang 5+ Phần kết bài: mới đảm bảo phần tóm lược, chưa có phần gợi ra, liên tưởng rộng lớn, sâu sắc
+Viết lại cho phù hợp:
*Mở bài:Có những con người bộc lộ phẩm chất của mình qua lời nói và hành động Nhưng cũng có con người lặng lẽ, dồn nén, tích tụ để rồi bất ngờ làm nên chuyện
Mị , nhân vật trong Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài là người như thế
*Kết bài:Gấp trang cuối cùng của truyện Vợ chồng A Phủ, người đọc vẫn thấy một
cô Mị lặng lẽ, lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa Một cô Mị bị tê liệt cả tinh thần chỉ còn biết giam mình trong căn phòng tăm tối Một cô Mị bỗng dưng phắt dậy, cầm dao, cắt dây mây cởi trói cho A Phủ và cởi trói luôn cả cuộc đời mình Từ bóng tối, Mị tuôn ra, tuôn ra để đón nhận ánh sáng
5 Hướng dẫn tự học:
- Đối với bài học ở tiết này: Các cách mở bài, kết bài?
- Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
Chuẩn bị bài: “ Số phận con người”
+Nêu vài nét về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Sô lô khôp, tóm tắt tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác, chủ đề, số phận bất hạnh của con người
12B4: tự chọn : Truyện ngắn Thuốc
Ý nghĩa chi tiết vòng hoa trên mộ Hạ Du? Vài nét về nghệ thuật, ý nghĩa văn bản? Oân kiến thức:Sóng của Xuân Quỳnh; Dàn ý phân tích bài thơ
V Rút kinh nghiệm: