Giáo án Ngữ văn 12 tuần 28 bài: Ông già và biển cả Hê Minh Uê

Kiến thức: giúp hs - Cảm nhận được vẻ đẹp không những của lão ngư phủ đơn độc và dũng cảm mà cả vẻ đẹp của “nhân vật” cá kiếm – kì phùng địch thủ của ông.. - Làm quen với với một nét độ

GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: giúp hs

- Cảm nhận được vẻ đẹp không những của lão ngư phủ đơn độc và dũng cảm mà

cả vẻ đẹp của “nhân vật” cá kiếm – kì phùng địch thủ của ông

- Làm quen với với một nét độc đáo trong nghệ thuật văn xuôi của Hê-minh-uê:

từ những chi tiết giản dị, chân thực của một cuộc săn bắt cá, gợi mở những tầng ý nghĩa rộng lớn, khiến cho hai “nhân vật” chính mang một ý nghĩa biểu tượng Từ

đó, có thể rút ra một bài học về lối viết: chống lối viết hoa mĩ mà rỗng tuếch, vốn thường được một số HS hiện nay ưa thích

2 Kĩ năng: ptích tp tự sự

3 Thái độ : ý thức vươn lên & trân trọng những kvọng đẹp.

B Phương pháp, phương tiện:

- Phương pháp: fân tích, vấn đáp, giảng bình, thảo luận

- Phương tiện:sgk, sgv, bài soạn

C Tiến trình bài dạy:

I Ổn định lớp(1p)

II Kiểm tra bài cũ (5p)

Câu hỏi: Fân tích hình ảnh nvật Xô-cô-lốp trong "số fận con người"- Sô-lô-khốp?

III Bài mới:

Nền vhọc Mỹ tuy sinh sau đẻ muộn nhưng nhanh chóng ptriển & đạt đc nhiều thành tựu với nhiều trào lưu với hơn 10 giải Nôbel cùng nhiều tgiả nổi tiếng như: O.HERRY, MARK TWAIN, JACK LONĐON, MAGARET, HÊMINGWÊ… Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu 1 vbản của Hê-minh-uê -1 tgiả đã từng đạt được giải Noben với tp"Ông già và biển cả" Hoạt động của Gv H/ động của

hs

? Nêu những hiểu

biết của em về tgiả

Hê-minh-uê?

GV uốn nắn, sửa

chữa, bổ sung: có

những đam mê như

cha ông

Ông tham gia ctr

TGI khi 18 tuổi,

lúc này ông đã thôi

học mặc dù ông

học xuất sắc ở

trường trung học &

làm fóng viên cho

1 tờ báo Sau khi bị

thương, ông trở về

Mỹ với vết thương

Trả lời

Bổ sung

A/ Vài nét về tgiả:

I Tsử:

- Hêminguê (1899-1961) là nvăn nổi tiếng của Mỹ & TG

- Ông sinh ra trong 1 gđình trí thức ở ngoại ô Chicagô

- Ông thích thiên nhiên hoang dại, thích fiêu lưu mạo hiểm

- Năm 18 tuổi ông bước vào nghề phóng viên Trong đại chiến thế giới thứ nhất, ông tình nguyện nhập ngũ trên đấtÝ Bị thương trở về Mỹ được đón tiếp như 1 vị anh hùng nhưng bị fết thương tinh thần khiến ông không thể hòa nhập vào cuộc sông của nước Mỹ

Ông cùng với 1 số nghệ sĩ trẻ tự nhận

14p

tinh thần khá trầm

trọng- ông nhận

thấy những vinh

quang giống như

những thứ fù hoa

“ Thế hệ vứt đi”

chỉ 1 bộ phận trí

thức châu âu trở về

từ đại chiến I,

mang tâm trạng

chán chường, mệt

mỏi không thể chia

xẻ với tâm lí chiến

thắng của nước

Mỹ Bởi vết

thương chiến tranh

hằn in trên da thịt

lẫn tinh thần họ->

cuộc sống vô

nghĩa

Những năm cuối

đời vết thương cũ

tái phát, bệnh tật

giày vò khiến nhà

văn suy sụp sức

khỏe, tinh thần

là “thế hê vứt đi”( thế hệ mất mát)

- Từ 1930 trở đi tư tưởng ông chuyển biến, ông đứng hẳn về phía nhân dân, hăng hái làm phóng viên trên mặt trận

- Đại chiến II, ông đứng về phía đồng minh chống phát xít

- Cuối đời tự sát vì cảm thấy không còn

đủ sức tiếp tục công việc mà ông theo đuổi, bệnh cũ tái phát

=>Một cuộc đời bão táp, tham gia hầu hết các cuộc chiến tranh lớn của thế kỉ

Từ thái độ phủ nhận thực tại đã can đảm nhập cuộc sống trở thành nhà văn viết

và sống mãnh liệt

Ngày 2.7.1961

người ta thấy ông

chết với 1 viên đạn

từ khẩu súng quen

thuộc của ông chĩa

vào đầu

? Khi bàn đến sự

nghiệp stác của

Hê-minh-uê ta

không thể không

nhắc đến 1 điểm

nổi bậc là gì?

sửa chữa

? Cho biết đóng

góp của ông đvới

vhọc Mỹ, vhọc

TG?

Trả lời

Ý kiến

Trả lời

2 Quan niệm sáng tác:

- Hêminguê đề sướng văn chương thì

phải theo nguyên lý “tảng băng trôi” (1

fần nổi, 7 fần chìm) Nvăn chủ trương không công khai trực tiếp fát ngôn cho ý tưởng của mình mà xdựng những hình tượng giàu sức gợi để người đọc tự rút

ra ẩn ý

- Để thực hiện nguyên lý trên nhà văn dùng biện pháp kĩ thuật chủ yếu cho nvật hành động bằng ngôn ngữ đối thoại

và độc thọai nội tâm kết hợp với nghệ thuật ẩn dụ, biểu tượng

- Bút pháp nhiều giọng điệu: trữ tình và mỉa mai, tả thực và biểu tượng

3 Sự nghiệp văn học: Mặt trời vẫn

mọc, Giã từ vũ khí, Chuông nguyện hồn

ai, Ông già & biển cả (đạt giải Nôbel 1954), trên 50 truyện ngắn

? Như vậy trong tp

của ông thể hiện

những ndung gì?

sửa chữa

? Đặc sắc thuật

của tgiả ?

Nhận xét, sửa chữa

? Tóm tắt toàn bộ

tp" Ông già và biển

cả" ?

Nhận xét, sửa chữa

? Qua fần tóm tắt

em có nxét gì về

tp?

Ý kiến

Trả lời

Trả lời

* Nội dung:

- Thể hiện đời sống và tâm trạng chán chường của lớp thanh niên và trí thức thời kì sau chiến tranh thế giới lần I

- Phản ánh sinh động thiên nhiên hoang

dã ở những vùng ông đã đi qua

- Viết về cuộc chiến đấu bảo vệ nền cộng hòa Tây Ban Nha

- Ca ngợi con người

* Nghệ thuật:

- Bút pháp nhiều giọng điệu : trữ tình và mỉa mai, tả thực và biểu tượng

- Biện pháp biểu tượng và ẩn dụ

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật : dùng độc thoại nội tâm

B Đọc-hiểu vbản;

I Đọc-hiểu khái quát:

1 Tóm tắt: sgk

2 Hoàn cảnh stác:Tác giả viết những

năm cuối đời

3 Đánh giá:

- Là tp hay nhất trong toàn bộ sự nghiệp stác của Hê-minh-uê

Nhận xét, sửa chữa

? Em chỉ ra fần

nổi và fần chìm

thể hiện n/lí " tảng

băng trôi" của tgiả?

Nhận xét, sửa chữa

? Đoạn trích nằm

ở vị trí nào của tp?

Nhận xét, sửa chữa

? Nêu bố cục của

đoạn trích?

Nhận xét, sửa chữa

? Nhân vật chính

trong truyện là ai?

Trả lời

Ý kiến

Trả lời

Bổ sung

Trả lời

Ý kiến

- Tp thể hiện rõ nét nhất nguyên lí tảng băng trôi:

+ Fần nổi: nói về cuộc hành trình săn đuổi con cá kiếm khổng lồ của ông lão trên biển cả mênh mông

+ Fần chìm (thể hiện qua fép ẩn dụ, biểu tượng) nói về hình tượng con người đeo đuổi 1 khát vọng lớn

- Tp là 1 bản hùng ca ca ngợi con người

và sức lao động của con người Tp cũng toát lên sự cảm thông và yêu thương vô

bờ của nvăn đvới những con người nghèo khổ

3 Đoạn trích:

a Vị trí: nằm ở cuối truyện, kể lại việc

ông lão Xan-chi-a-gô đuổi theo và bắt được con cá kiếm

b Bố cục: 2 fần:

- Fần 1: Từ đầu đến "bồng bềnh theo sóng": cuộc chinh fục cá kiếm của ông lão Xan-ti-a-gô

- Fần 2: Còn lại: Miêu tả hành trình trở

về của ông lão

II Đọc- hiểu chi tiết (đoạn trích)

10p

sửa chữa

? Con cá kiếm là 1

con cá như thế

nào?

sửa chữa

? Sức mạnh của

con cá được thể

hiện qua những

chi tiết nào?

sửa chữa

? Lão Xan-ti-a-gô

có thái độ như thế

nào với con cá?Vì

sao lão lại có thái

Trả lời

Ý kiến

Trả lời

Ý kiến

Trả lời

Ý kiến

1 Cuộc chinh fục cá kiếm của ông lão Xan-ti-a-gô.

a Hình ảnh con cá kiếm:

- Đó là 1 con cá lớn:

+ Đuôi lớn hơn chiếc lưỡi hái lớn, màu hồng dựng lên trên mặt đại dương xanh thẫm( T129)

+ Dài hơn thân hình lão 4 tấc, thân hình

đồ sộ, bộ vay to sụ, nặng hơn nửa tấn ( )

- Nó có 1 sức mạnh ghê gớm: Thể hiện

qua hình ảnh những vòng lượn của nó :

“vòng tròn rất lớn”,”Bây giờ nó đang lượn đến chỗ xa nhất của vòng tròn rồi đấy”, “bắt đầu lại lượn vòng chầm chậm” “đến vòng thứ ba,lão lần đầu tiên thấy con cá”.

b Ông lão Xan-ti-a-gô:

* Thái độ của ông lão đối với con cá kiếm: Đã hơn 84 ngày đêm lão thất

bại.Với lão vừa yêu quý nó vừa muốn giết nó Vì:

- Nó là hiện thân của thành quả lao động; xóa bỏ đi những vận rủi, thất bại

15p

độ như vậy?

sửa chữa

? Cuộc chiến giữa

lão Xan-ti-a-gô và

con cá kiếm diễn

ra như thế nào?

sửa chữa

TIẾT 2

liên tiếp, nó chứng minh lão không bao giừo đánh bại

- Bộc lộ fẩm chất cao quý; không lồng lên làm đắm thuyền, không lặn sâu làm đứt dây câu mà chấp nhận cuộc đấu sức) tao chưa bao giờ thấy ai hùng dũng, duyên dáng, bình tĩnh, cao thượng hơn mày người anh em ạ)

* Diễn biến của cuộc chiến:

- Cuộc chiến này vô cùng gay cấn Để

giành được chiến thắng, Xan-ti-a-gô tiến hành lần lượt các bước sau:

+ Thu dây khiến con cá quay vòng

+ Cầu cho con cá đừng nhảy bởi sợ mất

nó:" Đừng nhảy, cá".Lão nói "Đừng nhảy"

+ Cầu chúa giúp bằng cách hứa đọc

kinh"Chúa giúp ta chịu đựng Đức Mẹ"

+ Tự fân tích tình hình: " Mình fải giữ cho nó đừng đau quá cuồng lên".

+ Di chuyển được con cá:"Ta đã di chuyển được nó".

+ Động viên bản thân:"Kéo đi, tay ơi, lão thầm giục Hãy đứng vững , đôi chân kia Tỉnh táo vì tao, đầu à".

20p

? Trong quá trình

chiến đấu với con

cá lão đã nghĩ gì

và nói gì? Điều đó

cho đặc sắc gì về

nghệ thuật của tác

giả?

Nhận xét, sửa

chữa, giảng bsung:

cuộc chiến tập

trung vào 2 đối thủ

đã rã rời thân xác

Cả 2 đã đấu sức

với nhau ròng rã 2

ngày đêm Kẻ nào

không trụ được, kẻ

đó không tồn tại

Do vậy ta thấy thái

độ căng thẳng của

cuộc chiến được

tăng dần theo sự

kiệt sức của 2 đối

thủ.Lúc cá ngoi

dần lên, ông lão

suýt ngã nhưng ông

vẫn gượng dậy,

Trả lời

Ý kiến

Trả lời

Ý kiến

+ Tập trung sức lực:"Dồn hết mọi đau đớn và những gì còn lại của sưc slực

và lòng kiêu hãnh đã rời bỏ từ lâu, lão mang ra đương đầu với cơn hấp hối của con cá."

+ Phóng lao giết chết con cá

- Song song với diễn biến trên là quá trình suy kiệt sức lực của ông lão:

+ Khi cá bắt đầu lượn vòng, lão còn đủ sức để kéo:"Lão chỉ cảm nhận áp lực của sợi dây thừng kéo nhẹ nhàng"

(T127) + Nhưng khi ra sức níu sợi dây để buộc con cá fải quay vòng lão kiệt sức"2 giờ sau mồ hôi ướt đẫm, hoa mắt ( cuối T127)

+ Đỉnh điểm của kiệt sức là sự "lú lẫn đầu óc".Nhưng lão cũng đã kịp an ủi kịp

thời "Đầu ơi, hãy tỉnh táo"( Đầu Tr 131)

 Từng fút giây, lão trở nên mạnh hơn

cuối cùng con cá là

kẻ bại trận

? Qua chiến thắng

của ông lão cho ta

thấy điều gì?

Nhận xét, sửa chữa

Bsung:Cụm từ "lão

nghĩ" xuất hiện khá

nhiều lần trong

đoạn trích: Trước

khi giết cá(5lần);

sau khi giết được

( 9lần)  Biêt

sftích tình hình, ý

thức rõ công việc

nhọc nhằn của

mình, tâm trạng

khopong chỉ vui

mừng mà còn tiếp

tục lo lắng bất trắc

có thể sẽ đến

Trả lời

Bổ sung

con cá

 Qua sự chiến thắng của ông lão cho thấy: Ông lão là người đầy vẻ đẹp:

- Người ngư phủ lành nghề : cảm nhận

rõ áp lực của sợi dây để kéo vào, nói ra, thư thả làm con cá kiệt sức, cảm nhận được những vòng lựợn của cá, dù kiệt sức nhưng chỉ cần 1 cái fóng lao đã giết được nó

- Trên hết là niềm tin, ý chí, nghị lực kiên cường:

+ Luôn vững tin sẽ giết được con cá."ta

sẽ có nó", "ta đã tóm được mày ở đường lượn", "ta đã di chuyển được nó"

+ Quyết tâm bắt được con cá

=> Tiêu biểu cho ý chí và niềm tin của lão"Hãy giữ đầu óc tỉnh táo tỉnh táo và biết cách chịu đựng như 1 con người"

? Cuộc hành trình

trở về của ông lão

có gì khác so với

lúc đọ sức với con

cá khổng lồ?

? Con cá kiếm

biểu tương cho

điều gì?(gọi nhiều

HS)

? Chiến thắng của

ông già là biểu

tương chiến thắng

gì của con người?

?Theo em,cái gì

Trả lời

Ý kiến

2 Hành trình trở về của lão Xan-ti-a-gô:

- Lão chuẩn bị dây thòng lọng để buộc con cá vào mạn thuyền nhưng con cá

"nằm ườn" mình trên biển, nó lại quá nặng

- Lão đã bắt đầu khỏe ra, nhưng vẫn đói khát (ăn tôm sống) Lão vui sướng nhưng không tin đó là sự thật Đến khi lão tin chắc chắn nó là thực thì 1 tiếng đồng hồ sau con cá mập đầu tiên tấn công

3 Ý nghĩa biểu tượng của cuộc chiến giữa ông già và con cá kiếm giữa biển

* Ý nghĩa Hình tượng con cá kiếm

- Khát vọng, lí tưởng của con người

- Hành trình thực hiện ước mơ của con người

+ Hình ảnh cá kiếm khi chết,và bộ xương của nó:kết thúc chinh phục một khát vọng của con ngườimột khát vọng mới của con người,một hành trình mới lại bắt đầu

5p

đã làm nên chiến

thắng của ông

lão?

?Bộ xương của

con cá kiếm ở kết

thúc tác phẩm

hàm ý điều gì?

GV sửa chữa, liên

hệ đến các tác

phẩm của

Sếcxpia,Số phận

con người(Sô lô

khốp)

? Nêu gtrị ndung

và nthuật của

đtrích?

Nhận xét, sửa

chữa, nmạnh

Trả lời

Trả lời

Ý kiến

* Ý nghĩa Hình tượng lão già đánh cá Xan ti a gô: Chiến thắng con cá kiếm đã

thực hiện được khát vọng lớn

 sức mạnh của con người có được

từ những khát vọng, trí tuệ, và lòng cao thượngkhát vọng của con người là vô cùng,không có giới hạn

"con người có thể bị huy diệt chứ

không bị đánh bại."

III.Tổng kết:

a Nội dung: Hình ảnh ông lão đánh cá

đơn độc dũng cảm săn đuổi con cá kiếm lớn nhất đời là một biểu tượng về vẻ đẹp của ước mơ và hành trình gian khổ của con người để biến ước mơ thành hiện thực

b.Nghệ thuật

- Cách viết chân thực,đơn giản nhưng mang nghĩa hàm ẩn rộng lớn và sâu sắc-Tác phẩm như một “Tảng băng trôi”

7p

Yêu cầu hs đọc và

thực hiện btập 1

Nhận xét, sửa

chữa, nmạnh

Trả lời

Thực hiện

- Dùng độc thoại nội tâm, sáng tạo hình ảnh có ý nghĩa biểu tượng

IV.Luyện tập

1 Ngoài ngôn ngữ của người kể chuyện còn có loại ngôn ngữ của nvật Đó là, ngôn ngữ độc thoại nội tâm của ông lão đánh cá:

- Ông lão tự nói với chính mình để tìm nguồn động viên vượt qua mọi gian nan thử thách

- Ông lão nói với con cá kiếm để cảm thông chia sẻ

4p

5p

Trả lời

Bổ sung

IV Củng cố: ( 1p) Nắm được

- Những nét tiêu biểu về tác giả Hêminhuê

- Đặc sắc về nghệ thuật :nguyên lí tảng băng trôi

- Cách thể hiện nguyên lí tảng băng trôi trong "Ông già và biển cả" (trích)

V Dặn dò: ( 1p)

- Học bài, đọc kĩ văn bản

- Chuẩn bị :Diễn đạt trong văn nghị luận

VI Rút kinh nghiệm, bổ sung