III/ Phương tiện : SGK, SGV, Thiết kế bài dạy IV/ Tiến trình lên lớp: - Ổn định lớp - Kiểm tra bài cũ: Trình bày hiểu biết của em về đặc điểm con người và phong cách nghệ thuật của nhà v
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 PHONG CÁCH VĂN HỌC
I/ Mục tiêu cần đạt: Giúp Hs
- Nắm được phạm vi bao trùm của khái niệm phong cách văn học, đặc biệt là khái niệm phong cách của nhà văn
- Bước đầu biết nhận diện và phân tích phong cách văn học
II/ Phương pháp: Nêu vấn đề , vấn đáp, diễn giảng, minh họa
III/ Phương tiện : SGK, SGV, Thiết kế bài dạy
IV/ Tiến trình lên lớp:
- Ổn định lớp
- Kiểm tra bài cũ: Trình bày hiểu biết của em về đặc điểm con người và phong cách nghệ thuật của nhà văn Nguyễn Tuân?
- Bài mới:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: Hướng
dẫn HS tìm hiểu khái
niệm và những biểu
hiện của PCVH
- Yêu cầu Hs theo dõi
SGK và trả lời những
câu hỏi trong bài luyện
tập 1
HS theo dõi bài học
và câu hỏi , trả lời
- PCVH là gì?
- PCNT của nhà văn
là gì?
- PCVH được biểu hiện ở những
I Khái niệm:
1/ PCVH là khái niệm dùng để chỉ tính độc đáo có ý nghĩa thẩm mĩ của một hiện tượng văn học, bao gồm:
- Nền VH của một dân tộc, một thời đại
- Một trào lưu, một trường phái
Trang 2- Gọi HS trả lời, GV
theo dõi , định hướng
nắm kiến thức cơ bản,
nhấn mạnh đến mối
quan hệ qua lại gữa
các PC
- GV dựa vào
những ví dụ nêu
trong SGK,
phân tích một số
phương diện chính nào?
- VD: SGK
VH
- Toàn bộ sáng tác của một nhà văn
- Một tác phẩm văn học
PCVH của một thời đại, PCVH của một dân tộc, PCNT của một nhà văn, PCNT của một tác phẩm cụ thể
Giữa các hiện tượng văn học
có PC nói trên thường có mối liên hệ qua lại
+ PCVH được tạo nên nhờ sự thống nhất mang tính ổn định của các yếu tố cấu thành hiện tượng Vh với tư cách
là một chỉnh thể NT bao gồm: Hệ thống hình tượng, Các phương thức biểu hiện nghệ thuật PCVH Thể hiện một cách khám phá, cảm thụ, chiếm lĩnh nghệ thuật độc đáo đối với đời sống con người
=> Giá trị nhận thức và thẩm mĩ của hiện tượng VH trở nên bền vững 2/ PC nghệ thuật của nhà văn: Biểu hiện tài nghệ của người nghệ sĩ ngôn
từ trong việc đem đến cho người đọc
Trang 3biểu hiện cụ thể
minh họa cho
nết độc đáo
trong PC của
mỗi nhà văn
- Từ những tác phẩm
đã được đọc hiểu của
tác giả Nguyễn Tuân,
GV yêu cầu HS nêu và
phân tích một số biểu
hiện của PCNT
HS theo dõi, ghi chép
VD: PCNV Nguyễn Công Hoan, Nguyễn Tuân, Xuân Diệu,
Vũ Trọng Phụng
HS dựa vào các bài đọc hiểu trước nêu
một cái nhìn mới mẻ chưa từng có về cuộc sống, con người, thông qua những hình tượng nghệ thuật độc đáo
và những phương thức, phương tiện thể hiện đặc thù, in đậm dấu ấn cá nhân chủ thể sáng tạo
+ PCNT của nhà văn có cội nguồn từ
cá tính sáng tạo của tác giả, gồm các yếu tố hợp thành như: Thế giới quan, tâm lí, khí chất, cá tính sinh hoạt + PCNT của nhà văn cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc PCVH của một dân tộc, một thời đại, một trào lưu, một kiểu sáng tác
+ PCNT của nhà văn còn thể hiện ở
sự đa dạng, phong phú và có thể thay đổi qua từng thời kì sáng tác, từng thời đại, ở từng thể loại khác nhau
II Những biểu hiện của PCVH:
- PCVH biểu hiện trước hết ở cái nhìn, cách cảm thụ giàu tính khám phá nghệ thuật đối với cuộc đời ( yếu tố cốt tử)
- Giọng điệu gắn với cảm hứng sáng tác
Trang 4Nguyễn Tuân ( Có thể
liên hệ thêm một số tác
giả khác )
GV theo dõi, định
hướng nắm vững kiến
thức
Hoạt động 2 : Hướng
dẫn Hs luyện tập các
bài tập trong SGK:
- Yêu cầu HS
theo dõi yêu cầu
của các bài tập
trong SGK, thực
hành luyện tập
theo nhóm 2
( Thời gian 15
phút)
- Gọi 1 số HS
trình bày, theo
dõi thảo luận,
và phân tích các biểu hiện
- HS thực hành luyện tập theo nhóm
2, ghi kết quả, trình bày theo yêu cầu
- Nét riêng trong lựa chọn, xử lí
đề tài; xác định chủ đề; xác định đối tượng miêu tả
- Tính thống nhất ổn định trong cách sử dụng các phương thức
và phương tiện nghệ thuật
=> Những biểu hiện trên thuộc nhiều cấp độ, bao hàm nhau tạo thành một nguyên tắc xuyên suootstrong việc xây dựng hình thức nghệ thuật, đem lại cho hiện tượng VH tính chỉnh thể toàn vẹn
II/ Luyện tập:
+Baì tập 2: Tìm nét chung trong
phong cách thơ của những nhà thơ mới được thể hiện qua các bài thơ : Vội vàng ( Xuân Diệu), Tràng Giang ( Huy Cận), Đây thôn Vĩ Dạ ( Hàn Mặc Tử), Tương tư ( Nguyễn Bính), Tống biệt hành ( Thâm Tâm):
- Đều quan tâm thể hiện cái tôi cá nhân với dòng cảm xúc sống động của con người cá nhân trước thế giới.
- Đều có những cảm nhận mang màu sắc bi kịch về cuộc đời và đều nhạy
Trang 5định hướng, cho
điểm
- Thu thêm một
số nhóm, cho
điểm miệng
- Lớp theo dõi phần trình bày của các nhóm tham gia góp
ý trao đổi, hoàn thiện bài tập
cảm với những gì buồn đau mất mát.
- Đều thích dùng ẩn dụ có tính chất
cá biệt để biểu thị những tâm trạng cũng có tính cá biệt.
- Đều quan tâm xây dựng câu thơ, giọng điệu, biến nó thành một khí cụ đắc lực cho việc biểu đạt tiếng nói cá nhân, cá thể.
+ Bài 3: Qua tìm hiểu truyện ngắn Hai
đứa trẻ và đoạntrích Hạnh phúc của một tang gia, hãy nêu những nhận xét bước đầu về phong cách cá nhân của hai tác giả Thạch Lam và Vũ Trọng Phụng:
- Thạch Lam nghiêng về phíá trữ tình,
đi sâu miêu tả những trạng thái tâm hồn, những cảm giác tinh tế của nhân vật Cốt truyên j rất đơn giản, dành chỗ cho sự lan tỏa của những nỗi niềm, những khám phá về chất thơ của đời sống Truyện tuy có đề cập đến tình trạng tù đọng mỏi mòn của hiện thực mà vẫn gieo vào lòng người đọc tình cảm trìu mến yêu thương.
- Vũ Trọng Phụng hết sức nhạy cảm
Trang 6với những sự giả dối bao trùm đời sống xã hội và đã vạch ra chân tướng của các sự kiện, các hạng người một cách sắc sảo Không có một hành động cử chỉ nào của lũ người vô lương thoát khỏi tiếng cười chế nhạo
đả kích cay độc của ông.Ngôn ngữ tác phẩm đậm đà chất tiểu thuyết, có tính đa thanh, phản ánh được sự phức tạp của các mối quan hệ và sự đối chọi của những ý thức khác nhau trong cuộc đời.
+Bài tập 4: Sự khác biệt giữa phong
cách nghệ thuật của Tố Hữu và Chế Lan Viên qua Việt Bắc và Tiếng hát con tàu:
- Tố Hữu thích dùng những hình thức dân tộc, đại chúng ( thể thơ, ngôn ngữ, hình ảnh )để biểu đạt những vấn đề lớn của dân tộc và của thời đại.
- Chế Lan Viên thích một lối thơ đậm chất trí tuệ với cấu trúc hình ảnh mới
mẻ, độc đáo, nhiều tầng, nhiều lớp.
Trang 7* Củng cố:
- Các khái niệm phong cách văn học và phong cách nghệ thuật của nhà văn có vai trò rất quan trọng trong thưởng thức và nghiên cứu văn học , do vậy cần hiểu kĩ và nắm vững , từ đó vận dụng vào quá trình đọc- hiểu văn bản văn học
- Tìm hiểu phong cách văn học cần dựa vào những biểu hiện của chính nó trong các hiện tượng văn học
* Dặn dò: Chuẩn bị cho tiết học sau: Bài học về làm văn Nghị luận về một tư
tưởng đạo lí