Giáo án Ngữ văn 12 tuần 23 bài: Những đứa con trong gia đình Nguyễn Thi

Mục tiêu cần đạt: - Kiến thức: + Hiểu được nguồn gốc tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn và những chiến thắng của dân tộc Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước.. Kiể

GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12

NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐÌNH

- Nguyễn Thi -

TIẾT THỨ HAI:

I Mục tiêu cần đạt:

- Kiến thức:

+ Hiểu được nguồn gốc tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn và những chiến thắng của dân tộc Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

+ Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật : Nghệ thuật trần thuật đặc sắc; khắc hoạ tính cách và miêu tả tâm lí sắc sảo; ngôn ngữ phong phú, góc cạnh, giàu giá trị tạo hình và đậm chất Nam Bộ

- Kĩ năng: Đọc - hiểu truyện ngắn hiện đại theo đặc trưng thể loại

- Thái độ: Biết trân trọng, yêu thương và cảm phục những con người bình thường

mà giàu lòng trung hậu, vô cùng dũng cảm đã đem xương máu để giữ gìn, bảo vệ đất nước

II Chuẩn bị của thầy và trò:

GV: SGK, SGV, chuẩn kiến thức kĩ năng, bài soạn

HS: SGK, vở soạn, vở ghi,

III Tiến trình bài giảng:

1 Kiểm tra bài cũ: Tác phẩm kể chuyện một gia đình nông dân Nam Bộ, truyền

thống nào đã gắn bó những con người trong gia đình với nhau?

2 Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản

HĐI Hướng dẫn HS phân tích và

so sánh tính cách các nhân vật để

làm rõ sự tiếp nối truyền thống gia

đình của những người con

- Chiến có những nét nào giống

người mẹ của mình?

- Nét khác biệt của Chiến so với

* Nhân vật Chiến:

- Chiến có những nét giống mẹ:

+ Mang vóc dáng của má: "hai bắp tay tròn vo sạm

đỏ màu cháy nắng… thân người to và chắc nịch"

+ Đặc biệt giống má ở cái đêm sắp xa nhà đi bộ đội:

Biết lo liệu, toan tính mọi việc nhà (“nói nghe in như má vậy”), đảm đang, tháo vát

Hình ảnh người mẹ như bao bọc lấy Chiến, từ cái lối nằm với thằng út em trên giường ở trong buồng

nói với ra đến lối hứ một cái "cóc" rồi trở mình

 Chính Chiến cũng thấy mình trong đêm ấy đang

hòa vào trong mẹ: "Tao cũng đã lựa ý nếu má còn sống chắc má tính vậy, nên tao cũng tính vậy"

- Có tính cách đa dạng:

+ là một cô gái vừa mới lớn nên tính khí còn rất

“trẻ con”

+ là một người chị biết nhường nhịn em, biết lo toan, đảm đang, tháo vát

- Nét khác biệt so với người mẹ:

+ Trẻ trung, thích làm duyên làm dáng

người mẹ là gì?

- Chiến có những nét nào của cậu

con trai mới lớn?

- Đêm trước ngày lên đường, thái

độ của Việt khác với chị như thế

nào?

+ Đươc trực tiếp cầm súng đánh giặc để trả thù nhà, thực hiện lời thề như dao chém: “Đã là thân con gái

ra đi thì tao chỉ có một câu: Nếu giặc còn thì tao mất”

* Nhân vật Việt:

- Có nét riêng của cậu con trai mới lớn, tính tình còn trẻ con, ngây thơ, hiếu động:

+ Chiến hay nhường nhịn bao nhiêu thì Việt tranh giành phần hơn với chị bấy nhiêu: đi bắt ếch, giết giặc, đi bộ đội …

+ Thích đi câu cá, bắn chim, đến khi đi bộ đội vẫn còn đem theo ná thun trong túi

+ Đêm trước ngày lên đường: Trong khi chị đang

toan tính, thu xếp chu đáo mọi việc (từ út em, nhà cửa, ruộng nương đến nơi gởi bàn thờ má), bàn bạc trang nghiêm thì Việt vo lo vô nghĩ:

 Vô tư “lăn kềnh ra ván cười khì khì”

 vừa nghe vừa “chụp một con đom đóm úp trong lòng tay”

 ngủ quên lúc nào không biết + Cách thương chị của Việt cũng rất trẻ con: “giấu chị như giấu của riêng” vì sợ mất chị trước những lời đùa của anh em

+ Bị thương nằm lại chiến trường: sợ ma cụt đầu,

- Cách thương chị của Việt có gì

đặc biệt?

khi gặp lại anh em thì như thằng Út ở nhà “khóc đó rồi cười đó”

- Vừa là một chiến sĩ dũng cảm, kiên cường:

+ Còn bé tí: dám xông thẳng vào đá thằng giặc đã giết hại cha mình

+ Lớn lên: nhất quyết đòi đi tòng quân để trả thù cho

ba má + Khi xông trận: chiến đấu rất dũng cảm, dùng pháo tiêu diệt được một xe bọc thép của giặc

+ Khi bị trọng thương: một mình giữa chiến trường, mặt không nhìn thấy gì, toàn thân rã ròi, rõ máu nhưng vẫn trong tư thế quyết chiến tiêu diệt giặc

“Tao sẽ chờ mày … Mày có bắn tao thi tao cũng bắn được mày … Mày chỉ giỏi giết gia đình tao, còn đối với tao thì mày là thằng chạy”

=> Kế tục truyền thống gia đình nhưng Việt và Chiến còn tiến xa hơn, lập nhiều chiến công mới hiển hách

HĐII Hướng dẫn HS tìm hiểu về

hình ảnh chị em, Việt và Chiến

khiêng bàn thờ ba má sang gởi chú

Năm

HS phát biểu cảm nhận về hình

ảnh chị em, Việt và Chiến khiêng

bàn thờ ba má sang gởi chú Năm

C Hình ảnh chị em Việt khiêng bàn thờ ba má sang gởi chú Năm.

- Đoạn văn là không khí thiêng liêng, nó hoán cải cả cảnh vật lẫn con người

- Không khí thiêng liêng đã biến Việt thành người lớn Lần đầu tiên Việt thấy rõ lòng mình (thương chị

lạ, mối thù thằng Mĩ thì có thể rờ thấy vì nó đang đè

(thảo luận và phát biểu, bổ sung)

GV định hướng và nhận xét.

nặng trên vai)

- Hình ảnh có ý nghĩa tượng trưng thể hiện sự trưởng thành của hai chị em có thể gánh vác việc gia đình và viết tiếp khúc sông của mình trong dòng sông truyền thống gia đình Hơn thế nữa, thế hệ sau cứng cáp, trưởng thành và có thể đi xa hơn

=> Hình ảnh chất chứa nhiều ý nghĩa:vừa có yếu tố tâm linh, vừa trĩu nặng lòng căm thù, vừa chan chứa tình yêu thương

HĐIII Hướng dẫn HS tổng kết

Nhận xét tổng quát về nội dung và

đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm.

- HS bao quát toàn bài để phát

biểu

- GV định hướng, nhận xét và

khắc sâu những ý cơ bản

IV Tổng kết

- Truyện kể về những đứa con trong một gia đình nông dân Nam Bộ có truyền thống yêu nước, căm thù giặc và khao khát chiến đấu, son sắt với cách mạng

Sự gắn bó sâu nặng giữa tình cảm gia đình với tình yêu nước, giữa truyền thống gia đình với truyền thống dân tộc đã làm nên sức mạnh tinh thần to lớn của con người Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

- Bút pháp nghệ thuật già dặn, điêu luyện được thể hiện qua giọng trần thuật, trần thuật qua hồi tưởng của nhân vật, miêu tả tâm lí và tính cách sắc sảo, ngôn ngữ phong phú, góc cạnh và đậm chất Nam Bộ

3 Củng cố:

Chất sử thi của thiên truyện

- Chất sử thi của thiên truyện được thể hiện qua cuốn sổ của gia đình với truyền thống yêu ước, căm thù giặc, thủy chung son sắt với quê hương

- Cuốn sổ là lịch sử gia đình mà qua đó thấy lịch sử của một đất nước, một dân tộc trong cuộc chiến chống Mĩ

- Số phận của những đứa con, những thành viên trong gia đình cũng là số phận của nhân dân miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ khốc liệt

- Truyện của một gia đình dài như dòng sông còn nối tiếp "Trăm dòng sông đổ vào một biển, con sông của gia đình ta cũng chảy về biển, mà biển thì rộng lắm…, rộng bằng cả nước ta và ra ngoài cả nước ta…" Truyện kể về một dòng sông nhưng nhà văn muốn ta nghĩ đến biển cả Truyện về mọt gia đình nhưng ta lại cảm nhận được cả một Tổ quốc đang hào hùng chiến đấu bằng sức mạnh sinh ra từ những đau thương

- Mỗi nhân vật trong truyện đều tiêu biểu cho truyền thống, đều gánh vác trên vai trách nhiệm với gia đình, với Tổ quốc trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại

4 Hướng dẫn tự học:

- Tìm đọc trọn vẹn tác phẩm "Những đứa con trong gia đình"

- So sánh hai nhân vật Việt và Chiến