GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 Tiết 116 Làm văn : DIỄN ĐẠT TRONG VĂN NGHỊ LUẬN I/ Mục tiêu cần đạt : Giúp Hs - Nắm được những yêu cầu về diễn đạt và một số cách diến đạt hay trong văn nghị luận.
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 Tiết 116 Làm văn : DIỄN ĐẠT TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
I/ Mục tiêu cần đạt : Giúp Hs
- Nắm được những yêu cầu về diễn đạt và một số cách diến đạt hay trong văn
nghị luận
- Nhận biết những đặc sắc trong cách diễn đạt của một đoạn văn nghị luận và
có kĩ năng diễn đạt tốt
II/ Phương pháp : Nêu vấn đề trao đổi, vấn đáp, luyện tập…
III/ Phương tiện : Thiết kế dạy học, SGK, SGV, bài làm Hs…
IV/ Tiến trình bài dạy :
- Ổn định lớp
- Kiểm tra bài cũ
- Bài mới
Hoạt động của Gv Hoạt động của HS Nội dung cần đạt
Hoạt động 1:
Hướng dẫn HS tìm
hiểu lí thuyết bài
học : (Mục 1,2)
- Yêu cầu Hs đọc
và tìm hiểu những
nội dưng được
trình bày trong
SGK và hướng dẫn
HS đọc kí SGK, tóm tắt ý chính
- Tham gia phát biểu
- Theo dõi, bổ sung ý kiến
- Nắm ý chính theo định
I/ Lí thuyết :
1 Yêu cầu về diễn đạt trong văn nghị luận:
- Yêu cầu chung : Dùng từ, đặt câu đúng nghĩa, đúng ngữ pháp, hành văn trong sáng, phù hợp với nội dung biểu đạt, thể hiện trug thành ý nghĩ và tình cảm của bản thân
Trang 2tóm tắt ý chính
- Liên hệ các lỗi Hs
đã mắc phải trong
các bài kiểm tra :
Diễn đạt lủng củng,
tối nghĩa, dài dòng,
rời rạc, khô khan
…
+ Tìm hiểu một số
cách diễn đạt hay:
- Yêu cầu Hs đọc
và tìm hiểu những
nội dung trong
SGK, chỉ ra các
biểu hiện của cách
diễn đạt hay trong
các ví dụ
hướng của GV
HS vận dụng kiến thức đọc hiểu đưa
ra nhận định về số phận các nhân vật:
- Mị có số phận bi đát – nạn nhân của
- Yêu cầu riêng : Cần đảm bảo tính chặt chẽ, chuẩn xác , nhưng cũng cần
có tính biểu cảm ( Câu văn giàu hình ảnh, cảm xúc)
- Lưu ý tránh những lỗi diễn đạt : ( Đã được sửa trong các tiết trả bài ) Dùng
từ thiếu chính xác,dùng không đúng quan hệ từ, quan hệ nghĩa, mạch liên kết đứt đoạn ( Thiếu chuyển ý, chuyển đoạn, liên kết câu trong đoạn…) hoặc trùng lặp…Cũng cần tránh lối dùng từ khuôn sáo (mòn, chung chung ), lối viết khoa trương, khoe chữ, đánh giá cực đoan, dùng hình ảnh, từ cảm thán một cách tràn lan không đúng chỗ…
2 Một số cách diễn đạt hay:
a) Dùng từ chính xác độc đáo: Đây
là một trong những yếu tố quyết dịnhđể có cách diễn đạt hay Yêu cầu :
- Người viết phải có vốn từ ngữ phong phú
- Từ ngữ được sử dụng chính xác, linh hoạt, đúng lúc, đúng chỗ gây ấn tượng mạnh mẽ đối với người đọc
* Ví dụ : Đoạn văn của Hoài
Trang 3Thanh Đưa bài tập : Nêu
cảm nhận của em
về số phận những
nhân vật phụ nữ
qua các tác phẩm
đã học ( Vợ chồng
A Phủ, Vợ nhặt,
Chiếc thuyền ngoài
xa ) yêu cầu HS
tìm từ ngữ chính
xác , phù hợp để
đánh giá
- Hướng dẫn luyện
tập ( Đoạn văn của
Nguyễn Đình Thi –
tr 171)
- GV đọc một số
đoạn văn phê bình
của Hoài Thanh
trong Thi nhân Việt
g/c phong kiến thống trị miền núi
- Người vợ nhặt có
số phận éo le – nạn nhân của nạn đói khủng khiếp1945
- Người đàn bà hàng chài có số
phận tủi nhục- nạn nhân của thói bạo hành gia đình do nghèo đói, thất học
Hoài Chân , các từ dùng chính xác và
ấn tượng phù hợp với các đối tượng
được nói tới: Hồn thơ: Rộng mở ( Thế Lữ) , mơ màng ( Lưu Trọng Lư),hùng tráng ( Huy Thông ), trong sáng ( Nguyễn Nhược Pháp ), ảo não ( Huy Cận ),quê mùa ( Nguyễn Bính), thiết tha, rạo rực băn khoăn( Xuân Diệu)…
b) Viết câu linh hoạt : Là cách để tạo
giọng điệu cho bài văn NL
- Vận dụng tất cả các loại câu một cách linh hoạt
- Sử dụng loại câu dài ngắn khác nhau , hay các kiểu câu…tùy thuộc vào nội dung vấn đề , lí lẽ và cảm xúc của người viết
* Ví dụ : Đoạn văn của HCM : Dùng đoạn ngắn, cách nói phủ định…
c) Viết văn có hình ảnh: Từ ngữ có
hình ảnh làm tăng sức hấp dẫn lôi cuốn của bài văn nghị luận
- Tăng sức thuyết phục, lmf cho chân
lí sáng tỏ, thấm thía
- Vận dụng lối so sánh, liên tưởng, liên hệ, đối chiếu vừa chính xác vừa
Trang 4nam giúp Hs nhận
ra tính hấp dẫn của
cách dùng từ giàu
hình ảnh
- yêu cầu Hs
nêu cách lập
luận , đọc và
nhận ra cách
lập luận của
tác giả Trần
Đình Sử trong
ví dụ Từ đó
có thể nêu
những hạn
chế của bản
thân về kĩ
năng lập luận
( Qua các bài
viết )
HS theo dõi, rút kinh nghiệm
HS thực hiện theo chỉ định của GV
bất ngờ sinh đông tạo cảm hứng cho người đọc
* Ví dụ : Đoạn văn của Nguyễn Tuân
d) Lập luận chặt chẽ, sắc sảo: Là
yếu tố quết định tính thuyết phục của bài văn nghị luận
- Cần vận dụng tốt cách triển khai lập luận : Diễn dịch, quy nap, tổng – phân – hợp, tương phản, loại suy…
- Người viết cũng nên đặt mình vào vị thế người đọc để lập luận cho kín kẽ
-Có thể trình bày bài viết như một nọi dung đối thoại ngầm để soi sáng vấn
đề từ nhiều góc nhìn, nhiều cách tiếp cận
đ) Giọng văn biểu cảm: Nhằm thể
hiện thái độ, tình cảm của người viết đối với vấn đề bàn luận:
- Giọng văn : Sôi nổi, hăm hở ; trang nghiêm đĩnh đạc hay tràn ngập thương cảm …tùy vào thái độ ngợi ca, trân trọng, thương cảm hay phản đối, lên án của người viết
- Cần sử dụng các từ : Xưng hô, từ tình thái, cảm thán; sử dụng ngữ âm ,
Trang 5Hoạt động 2 :
Hướng dẫn Hs
luyện tâp bài tập
trong SGk
- Yêu cầu HS thực
hiện nhanh yêu cầu
của bài tậpvà phát
biểu Hs thực hành theo
yêu cầu, phát biểu kết quả theo chỉ định, trao đổi thống nhất nội dung , rút kinh nghiêm để thực hiện bài tập về nhà
nhịp điệu phù hợp làm cho bài viết sinh động
* Ví dụ ; SGK
II/ Luyện tập :
- Bài tập nhận biết qua 3 đoạn văn (SGK ) –luyện tập nhanh ở lớp ( Có thể kết hợp với phần lí thuyết)
- Ra bài tập luyện tập ở nhà : Bài tập vận dụng : Viết một đoạn văn trình bày cảm nhận cảu em
về 2 câu thơ của Nguyễn Đình Thi trong bài thơ Đất Nước :
“… Ôi những cánh đồng quê chảy máu
Dây thép gai đâm nát trời chiều…”
Củng cố : - Nhắc lại vai trò của diễn đạt và các lỗi diễn đạt thường mắc
phải
Dặn dò : - Về nhà làm bài tập vận dụng , sưu tầm các đoạn văn hay, độc đáo
- Chuẩn bị cho bài học sau : Tiếp nhận văn học