- Biết cách tránh lỗi về dùng từ, viết câu, sử dụng giọng điệu không phù hợp với chuẩn mực ngôn từ của bài văn nghị luận.. Phương pháp Nội dung bài học Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu “
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 DIỄN ĐẠT TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
A- Mục tiêu: giúp hs.
- Có ý thức một cách đầy đủ về chuẩn mực ngôn từ của bài văn nghị luận
- Biết cách tránh lỗi về dùng từ, viết câu, sử dụng giọng điệu không phù hợp với chuẩn mực ngôn từ của bài văn nghị luận
- Nâng cao kĩ năng vận dụng những cách diễn đạt khác nhau
B- Dự kiến cách thức tiến hành giảng dạy:
- Phương pháp phát vấn - gợi mở
- Phương pháp thảo luận nhóm và cho hs tự làm bài tập
C- Tiến trình dạy học:
1- Ổn định:
- Kiểm tra số hs
- Kiểm tra vệ sinh, nề nếp
2- Kiểm tra bài cũ:
- Vẻ đẹp của hình tượng con cá kiếm?
- Vẻ đẹp của ông lão Xan-ti-agô trong cuộc đấu trí với con cá kiếm?
Phương pháp Nội dung bài học
Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm
hiểu “ Cách sử dụng từ ngữ
trong văn nghị luận”
I- Cách sử dụng từ ngữ trong đoạn văn nghị luận:
1) Phân tích ngữ liệu:
Trang 2Bước 1: Gv cho hs thảo luận
nhóm để phân tích ngữ liệu,
sau đó hướng dẫn hs trả lời
câu hỏi tổng hợp
Bước 2: cho hs thể hiện bài
tập trên lớp:
1) Bài tập 1:
- Yêu cầu: Hs phải so sánh và
lựa chọn cách diễn đạt hợp lí
- Thao tác: + Hs cần định loại
đoạn văn theo phong cách
chức năng
+ Giải thích rõ lí do của sự
lựa chọn
2) Bài tập 2:
- Yêu cầu nhận xét, đánh giá
cách dùng từ ngữ vừa chính
xác với đối tượng lại vừa giàu
sắc thái biểu cảm của thi sĩ
Xuân Diệu
- Hs nên tập trung vào các từ
ngữ in đậm trong sgk
a) Bài tập 1:
- Ví dụ 1: dùng từ ngữ thiếu chính xác, không phù hợp với đối tượng được nói tới Đó là những từ ngữ: nhàn rỗi, chẳng thích làm thơ,vẻ đẹp lung linh
- Ví dụ 2: Cách trình bày chính xác và thận trọng hơn:
+ Dùng phép thế từ ngữ để tránh trùng lặp, làm cho ý tứ thêm phong phú: HCM, Bác, Người, người chiến sĩ cách mạng, người nghệ sĩ,
+ Cách trích lại các từ ngữ được dùng để nói chính xác “cái thần” trong con người Bác và thơ Bác của các nhà nghiên cứu, các nhà thơ khác làm cho văn có hình ảnh, sinh động, giàu sức thuyết phục
b) Bài tập 2:
- Các từ ngữ: linh hồn Huy Cận, nỗi hắt hiu trong cõi trời, hơi gió nhớ thương, mmọt tiếng địch buồn, sáo Thiên Thai, điệu ái tình, lời li tao, một bản ngậm ngụi dài, tiếng đìu hiu của khóm trúc, bông lau, niềm than van của bờ sông, bãi cát, được sử dụng đều thuộc lĩnh vực tinh thần, mang nét nghĩa chung: u sầu, lặng lẽ, rất phù hợp với tâm trạng nhà thơ Huy Cận trong tập “ Lửa Thiêng”
Trang 33) Bài tập3:
- Yêu cầu: Sửa lỗi dùng từ
trong đoạn văn
- Để phát hiện lỗi, gv cần
hướng dẫn hs nhớ lại các tiêu
chí để đối chiếu, tìm ra các từ
ngữ dùng sai và phân tích
Hoạt động 2: Hướng dẫn cách
sử dụng kết hợp các kiểu câu
trong văn nghị luận.
Bước 1: gv cho hs thảo luận
nhóm để phân tích các ngữ
liệu trong sgk
Bước 2: cho hs trình bày bài
làm của mình trước lớp
1) Bài tập 1:
- Yêu cầu: so sánh cách sử
dụng kết hợp các kiểu câu của
hai đoạn văn và chỉ ra hiệu
quả diễn đạt của cách sử dụng
này?
- Vì sao trong một đoạn văn
- Các từ ngữ giàu tính gợi cảm ( đìu hiu, ngậm ngụi dài, than van, cảm thương) với lói xưng hô đặc biệt ( chàng) và hàng loạt các thành phần đồng chức nêu bật sự đồng điệu giữa người viết với nhà thơ Huy Cận
c) Bài tập 3:
- Chú ý các từ ngữ sau dùng sáo rỗng, không phù hợp với đối tượng: kịch tác gia vĩ đại, kiệt tác,
- Dùng từ không phù hợp với đặc điểm phong cách văn bản nghị luận: viết như nói, quá nhiều từ ngữ thuộc phong cách ngôn ngữ sinh hoạt: người
ta ai mà chẳng, chẳng là gì cả, phát bệnh,
2- Kết luận: ( sgk )
II- Cách sử dụng kết hợp các kiểu câu trong văn nghị luận:
1- Phân tích ngữ liệu:
a) Bài tập 1:
- Đoạn (1) sử dụng toàn câu tường thuật, cấu tạo
cơ bản giống nhau: đều là câu chủ động với chủ ngữ là Trọng Thuỷ Cách diễn đạt này không sai nhưng đơn điệu, thiếu sức gợi cảm
- Đoạn (2) sử dụng nhiều kiểu câu: câu tường thuật, câu hỏi tu từ, sử dụng linh hoạt: câu ngắn, câu dài; sử dụng một số phép tu từ về câu: phép
Trang 4nghị luận nên sử dụng kết hợp
nhiều kiểu câu khác nhau?
chêm xen, phép liệt kê
b) Bài tập 2: GV hướng dẫn hs trả lời.
c) Bài tập 3: tương tự.
2- Kết luận:
- Kết hợp một số kiểu câu trong đoạn, trong bài để tạo giọng điệu linh hoạt, biểu hiện cảm xúc
- Sử dụng phép tu từ cú pháp để tạo nhịp điệu, nhấn mạnh rõ hơn thái độ, cảm xúc
D- Củng cố & dặn dò:
- Nắm vững cách sử dụng từ và kết hợp các kiểu câu trong đoạn văn nghị luận
- Ứng dụng tốt vào trong bài viết của mình
- Soạn: “ Hồn Trương Ba, da hàng thịt”