MỤC TIÊU BÀI HỌC Giúp HS thấy được: - Sự gặp gỡ đầy xúc động và thân mật giữa gia đình ông Bằng với chị Hoài – con dâu trưởng giờ đã có một cuộc sống riêng.. PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY - HS đ
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 MÙA LÁ RỤNG TRONG VƯỜN
(Trích)
MA VĂN KHÁNG
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
Giúp HS thấy được:
- Sự gặp gỡ đầy xúc động và thân mật giữa gia đình ông Bằng với chị Hoài – con dâu trưởng giờ đã có một cuộc sống riêng
- Khung cảnh ngày Tết và dòng tâm tư của ông Bằng Từ đó, gợi cho các
em suy nghĩ về truyền thống văn hóa của dân tộc ta
B PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
SGK, SGV, Giáo án
C PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
- HS đọc trước tác phẩm ở nhà, nắm được cốt truyện Mùa lá rụng trong vườn, trả lời câu hỏi trong phần hướng dẫn học bài
- GV dẫn dắt để HS tự phát hiện được sự gặp gỡ đầy xúc động giữa các nhân vật, chủ đề của đoạn trích
D TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN
1/ Kiểm tra bài cũ: CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA
2/ Giới thiệu bài mới:
Trang 23/ Bài mới
HOẠT ĐỘNG CỦA
GV&HS
NỘI DUNG CẦN ĐẠT
I TÌM HIỂU NHỮNG
YẾU TỐ NGOÀI VĂN
BẢN
HS đọc phần Tiểu dẫn, trang
82 – SGK, trình bày hiểu
biết về nhà văn.
GV nhấn mạnh những điểm
chính về sở trường và phong
cách của nhà văn
I.TÌM HIỂU CHUNG 1-Tác giả.
- Ma Văn Kháng sinh năm 1936, tên thật
là Đinh Trọng Đoàn, quê ở Hà Nội
- Tham gia tổ chức thiếu sinh quân năm 14 tuổi, sau đó được cử đi học ở Trung Quốc Năm 1964, tốt nghiệp ĐH SP và lên dạy ở Lào Cai Bút danh Ma Văn Kháng nhằm ghi nhớ những kỉ niệm khi dạy học cũng như thể hiện lòng biết ơn đối với đồng bào các dân tộc vùng cao
- Từ 1976, ông giữ khá nhiều chức vụ quan trọng trong lĩnh vực văn học 1998, ông được nhận giải thưởng Văn học ASEAN và giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật 2001
- Tác phẩm chính:
Trang 3HS giới thiệu những nét
chính về hoàn cảnh sáng tác,
thể loại, xuất xứ của tác
phẩm.
+ tiểu thuyết: Đồng bạc trắng hoa xòe (1979), Mùa là rụng trong vườn (1985),… +truyện ngắn: Ngày đẹp trời (1986), Trăng soi sân nhỏ (1994),…
2-Tác phẩm Mùa lá trong vườn
a) Hoàn cảnh sáng tác:
Mùa lá rụng trong vườn thể hiện sự quan sát và cảm nhận tinh nhạy của nhà văn về những biến động, những đổi thay trong tư tưởng và tâm lí của người Việt Nam trong giai đoạn đổi mới Kéo theo đó là những rạn
vỡ tất yếu theo cả hai hướng tích cực và tiêu cực trong quan niệm sống, cách sống
và cách lựa chọn các giá trị Câu chuyện xoay quanh gia đình ông Bằng – một gia đình luôn được coi là nề nếp, gia phong nay chao đảo trước những cơn địa chấn từ bên ngoài Qua đó, nhà văn bày tỏ niềm lo lắng sâu sắc trước những đổi thay của Đất nước b) Thể loại: tiểu thuyết
c) Xuất xứ: đoạn trích được trích từ
Trang 4GV : Em hãy tóm tắt nội
dung đoạn trích GV và HS
đọc một vài đoạn tiêu biểu
kết hợp với kể tóm tắt, giọng
đọc cần thể hiện sự mừng
vui và xúc động của những
người trong giai đình khi
gặp lại chị Hoài HS giải
thích các từ khó trong khi
đọc, căn cứ vào chú thích ở
SGK.
II TÌM HIỂU VĂN BẢN
GV nhấn mạnh: Toàn bộ
nhân vật của tác phẩm xuất
hiện gần đủ mặt trong
chương II này
GV nêu vấn đề thảo luận:
chương hai của tác phẩm.
d) Tóm tắt tác phẩm
II.ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN 1) Nhân vật chị Hoài
.- hình dáng: phụ nữ nông thôn trạc năm mươi, người thon gọn trong cái áo bông chần hạt lựu,…, khuôn mặt rộng, mắt hai
mí đằm thắm, cái miệng tươi…, hai con mắt đậm nỗi bồi hồi, đôi gót chân nứt nẻ
đẹp, giản dị và hiền hậu, là một phụ nữ nông thôn hay lam hay làm
Trang 5Nhân vật chị Hoài để lại
cho em ấn tượng gì? Vì sao
mọi người trong gia đình
với những tính cách khác
nhau nhưng đều yêu quý
chị Hoài?
HS thảo luận theo các nhóm
nhỏ, cử đại diện trình bày ý
kiến chung
Sự xúc động trong cuộc gặp
gỡ giữa chị Hoài và cụ
- hoàn cảnh xuất hiện: chiều ba mươi tết
- vị trí trong gia đình ông Bằng: con dâu trưởng của Tường – người đã hy sinh- và hiện đã có một cuộc sống mới là người sống tình cảm, có trước có sau
- những món quà quê: gạo tăng sản, giò thủ (nhớ rất rõ ông Bằng thích ăn giò thủ), sắn dây, hạt mướp hương Vẫn liên lạc luôn với ông Bằng qua thư và biết được hết tình hình mọi người trong gia đình, biết Phượng chuyển công tác, nhận ra sự thay đổi của Lí
quan tâm đến mọi người
Chị Hoài là một người đẹp người, đẹp nết
2) Cảnh gặp gỡ giữa chi Hoài với mọi người
- Khi nhận ra chị Hoài: Phượng reo to, Đông, Lí, Luận hấp tấp ùa ra Các tính từ gợi cảm giác được sử dụng rất nhiều, diễn
ta được tình cảm của mọi người trong gia đình dành cho chị “Phượng sôi nổi, nồng hậu; Lí nức nở…
Trang 6Bằng có ý nghĩa gì?
GV hỏi: khung cảnh ngày
tết được miêu tả trong tác
phẩm như thế nào? Trước
khung cảnh đó, ông Bằng
- Ông Bằng khi gặp chị sững lại, mặt thoáng một chút ngẩn ngơ, mắt chớp liên hồi, môi lật bật không thành tiếng, có cảm giác ông sắp khóc òa Chị Hoài thì không chủ động được mình, lao thẳng về phía ông, quên cả đôi dép, thốt lên như một tiếng nấc
Cảnh gặp gỡ đầy xúc động và thân thiết Đặc biệt là sự xúc động sâu sắc giữa chị Hoài và ông Bằng dường như là một sự đồng cảm và thấu hiểu cho những nỗi lo toan trước cuộc sống đang có nhiều thay đổi
3) Khung cảnh Tết và dòng tâm tư của ông Bằng
- cảnh trang trí bàn thờ: hương cháy, uốn cong một đoạn, bánh chưng bọc lá xanh tươi buộc lạt điều, mâm ngũ quả, những chén rượu xinh xắn, ngọn đèn dầu lim dim,
…những bức ảnh của người quá cố,…
- ông Bằng khăn áo chỉnh tề, chỉnh lại cà vạt,…
không khí thiêng liêng và thành kính,
Trang 7HS phân tích, dẫn chứng,
phát biểu.
HS đọc lại đoạn văn, trang
88 – SGK.
thống
- dòng tâm tư của ông Bằng: quên hết mọi thứ xung quanh, tâm trí lãng đãng như gần như xa, lâng lâng trong những hoài niệm hư
ảo, thoát trần,…ông nhớ về quá khứ với những người thân yêu, rồi trở lại hiện tại với đôi mắt cay sè, lòng ngồn ngộn
Sự liên kết giữa những người đã khuất
và những người đang sống Trong cái không khí sum họp trang nghiêm, hân hoan
và đầy đủ đó, vẫn có cái gì đó man mác buồn
III.TỔNG KẾT
Đoạn trích từ chương II Mùa lá rụng trong
vườn gợi lên sự xúc động của cuộc gặp gỡ
giữa chị Hoài và gia đình chồng trước đây vào tối ba mươi tết Nó còn dựng lên khung cảnh ngày tết cũng như dự đoán được hơi hướng của sự biến đổi sau này
Trang 8Kí tên Kí tên Trần Thị Ngọc Diệp Trần Thị Thanh Vàng