MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: - Hiểu được diễn biến tâm lí của các nhân vật, nhất là chị Hoài và ông Bằng trong buổi cúng tất niên chiều ba mươi tết.. Từ đó thấy được sự quan sát tinh tế và cảm nhậ
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12
ĐỌC THÊM:
MÙA LÁ RỤNG TRONG VƯỜN
(Trích)
Ma Văn Kháng
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
- Hiểu được diễn biến tâm lí của các nhân vật, nhất là chị Hoài và ông Bằng trong buổi cúng tất niên chiều ba mươi tết Từ đó thấy được sự quan sát tinh tế và cảm nhận tinh nhạy của nhà văn về những biến động, đổi thay trong tư tưởng, tâm
tí con người Việt Nam giai đoạn xã hội chuyển mình
- Trân trọng những giá trị của văn hóa truyền thống
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
SGK, giáo án, bài giảng điện tử, tư liệu có liên quan, máy tính, máy chiếu…
III CÁCH THỨC TIẾN HÀNH :
- HS đọc và tóm tắt truyện, trả lời những câu hỏi phần Hướng dẫn học bài (ở nhà)
- GV hướng dẫn HS đi thư viện tìm hiểu thêm về nhà văn Ma Văn Kháng và
tiểu thuyết Mùa lá rụng trong vườn, tổ chức xem phim (nếu có điều kiện).
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị bài mới của HS.
Trang 2Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
* Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm
hiểu khái quát về tác giả, tác
phẩm
- Thao tác 1: Tìm hiểu về tác giả.
+ GV: Yêu cầu HS đọc SGK, tóm
tắt nét chính về tác giả
+ HS: Nêu những nét chính về tác
giả
+ GV: Cung cấp thêm một số kiến
thức về nhà văn
- Thao tác 2: Tìm hiểu về Tiểu
thuyết “Mùa lá rụng trong
vườn”.
I TÌM HIỂU CHUNG
1 Tác giả
- Ma Văn Kháng, tên khai sinh là Đinh Trọng Đoàn, sinh năm 1936
- Quê gốc ở phường Kim Liên, quận Đống Đa,
Hà Nội
- Là người có nhiều đóng góp tích cực cho sự vận động và phát triển nhiều mặt của văn học nghệ thuật
- Ông được tặng giải thưởng văn học ASEAN năm 1998 và giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001
- Tác phẩm chính (SGK)
- Nét đặc sắc trong sáng tác:
+ Vốn sống phong phú, đa dạng + Tạo được nhiều hình tượng độc đáo, giàu cá tính
2 Tác phẩm:
Trang 3Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
+ GV: Nêu những hiểu biết của
em về tác phẩm “Mùa lá rụng
trong vườn”.
+ HS: Nêu những nét chính về tác
phẩm
+ GV: Cung cấp thêm một số kiến
thức về tác phẩm
- Tiểu thuyết được tặng giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam năm 1986
- Thông qua câu chuyện xảy ra trong gia đình ông Bằng, một gia đình nền nếp, luôn giữ gia pháp nay trở nên chao đảo trước những cơn địa chấn tinh thần từ bên ngoài, nhà văn bày tỏ niềm lo lắng sâu sắc cho giá trị truyền thống trước những đổi thay của thời cuộc
- Đoạn trích rút từ chương 2
* Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm
hiểu giá trị của đoạn trích
- Thao tác 1: Tìm hiểu nhân vật
chi Hoài.
+ GV tổ chức cho HS đọc, tóm tắt
tác phẩm
+ GV: Anh (chị) có ấn tượng gì về
nhân vật chị Hoài? Vì sao mọi
người trong gia đình đều yêu quí
chị?
+ HS làm việc cá nhân, trình bày
suy nghĩ của mình trước lớp
+ GV: Chốt lại các ý chính
II Hướng dẫn đọc thêm:
1 Nhân vật chị Hoài:
- Dù hiện tại đã xó gia đình riêng, có một số phận khác, ít còn liên quan đến gia đình người chồng đầu tiên đã hi sinh, nhưng chị vẫn quan tâm đến những biến động của họ
Tình nghĩa, thuỷ chung
- Mọi người trong gia đình đều yêu quý chi Hoài:
+ Chị có một tấm lòng nhân hậu:
đột ngột trở về sum hpọ cùng gia đình người
Trang 4chồng cũ trong buổi chiều cuối năm những món quà quê giản dị của chị chứa đựng những tình cảm chân thành
Quan tâm cụ thể, mộc mạc và nồng hậu tất cả thành viên trong gia đình bố chồng
+ Chị trở kại khi gia đình ấy có những thay đổi không vui, rạn vỡ trong quan hệ do biến động xã hội
Sự có mặt của chị gắn kết mọi người, đánh thức tình cảm thiêng liêng về gia tộc, khiến cho bữa cơm tất niên “sang trọng và hân hoan khác thường” trong thời buổi khó khăn
- Thao tác 2: GV tổ chức cho HS
tìm hiểu cảnh sum họp gia đình
trước giờ cúng tất niên bằng các
câu hỏi
+ GV: Phân tích diễn biến tâm lí
nhân vật ông Bằng trong cảnh gặp
lại trước giờ cúng tất niên
+ HS làm việc cá nhân, trình bày
suy nghĩ của mình trước lớp
+ GV: Chốt lại các ý chính
2 Diễn biến tâm trạng của ông Bằng và chị Hoài trong cảnh gặp lại:
- Ông Bằng:
+ “nghe thấy xôn xao tin chị Hoài lên”, + "ông sững lại khi nhìn thấy Hoài, mặt thoáng một chút ngơ ngẩn Rồi mắt ông chớp liên hồi, môi ông bật bật không thành tiếng, có cảm giác ông sắp khó oà”,
+ “giọng ông bỗng khê đặc, khàn rè: Hoài đấy ư, con? “
Trang 5Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
+ GV: Phân tích diễn biến tâm lí
nhân vật chị Hoài trong cảnh gặp
người bố chồng cũ
+ HS làm việc cá nhân, trình bày
suy nghĩ của mình trước lớp
+ GV: Chốt lại các ý chính
Nỗi vui mừng, xúc động không dấu giếm của ông khi gặp lại người đã từng là con dâu trưởng mà ông rất mực quí mến
- Chị Hoài:
+ “gần như không chủ động được mình, lao về phía ông Bằng, quên cả đôi dép, đôi chân to bản kịp hãm lại khi còn cách ông già hai hàng gạch hoa”
+ Tiếng gọi của chị nghẹn ngào trong tiếng nấc
“ông!”
Cảnh gặp gỡ vui mừng nhiễm một nỗi tiếc thương đau buồn, lo lắng trước những biến động không vui của gia đình
Sự có mặt của chị Hoài khiến nỗi cô đơn của ông Bằng được giải toả, như có thêm niềm tin trong cuộc đấu tranh gìn giữ những gì tốt đẹp trong truyền thống gia đình
- Thao tác 3: Tìm hiểu ý nghĩa
của việc cúng tổ tiên trong ngày
tết.
+ GV: Khung cảnh tết và dòng tâm
tư cùng với lời khấn của ông Bằng
trước bàn thờ gợi cho anh (chị)
cảm xúc và suy nghĩ gì về truyền
3 Ý nghĩa của việc cúng tổ tiên trong ngày tết:
- Gợi nhớ về cội nguồn, về các giá trị truyền thống của dân tộc
- Phải biết giữ gìn và phát huy những giá trị tốt đẹp trong quá khứ “Một dân tộc không có quá khứ là một dân tộc bất hạnh”
Trang 6thống văn hoá riêng của dân tộc
ta?
+ HS: làm việc cá nhân, trình bày
suy nghĩ của mình trước lớp
Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng
kết.
GV hướng dẫn HS tự viết tổng kết
III TỔNG KẾT
1 Giá trị nội dung tư tưởng.
2 Giá trị nghệ thuật.
V CỦNG CỐ - DẶN DÒ:
1 Củng cố:
- Nhân vật chị Hoài để lại cho em những suy nghĩ gì?
- Tâm trạng của ông Bằng và chị Hoài như thế nào trong cảnh gặp lại?
2 Dặn dò:
- Tìm đọc trọn vẹn tác phẩm
- Xem lại các nội dung đã tìm hiểu
- Chuẩn bị bài mới:
Đọc thêm: MỘT NGƯỜI HÀ NỘI - Nguyễn Khải
- Câu hỏi chuẩn bị:
+ Nhân vật cô Hiền được thể hiện với những nét tính cách gì?
+ Vì sao tác giả lại ví cô Hiền như “hạt bụi vàng” của Hà Nội?
+ Nhận xét về giọng kể của tác giả?