Mục tiêu: Giúp HS: - Nắm được các khái niệm văn bản khoa học, phong cách ngôn ngữ khoa học và các đặc trưng của phong cách này.. Bài mới: HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI HỌC GHI C
Trang 1PHONG CÁCH NGÔN NGỮ KHOA
HỌC
A Mục tiêu:
Giúp HS: - Nắm được các khái niệm văn bản khoa học, phong cách ngôn ngữ khoa học và các đặc trưng của phong cách này
- Có kĩ năng phân biệt phong cách ngôn ngữ khoa học với các phong cách ngôn ngữ khác và biết sử dụng ngôn ngữ khoa học trong các trường hợp cần thiết
B Phương pháp - phương tiện:
1.Phương pháp:
Quy nạp, lấy ví dụ để hình thành khái niệm
2 Phương tiện:
GV: Giáo án
HS: Phần chuẩn bị bài, sgk, sbt
C Tiến trình bài dạy :
Bài cũ: Muốn giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt chúng ta cần nổ lực
như thế nào?
Bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI HỌC GHI CHÚ HĐ1: HdHS tìm hiểu các loại vb
khoa học và ngôn ngữ khoa học
TT1: GV yêu cầu HS đọc 3 vb vd
ở sgk
HS tiến hành đọc
I Văn bản khoa học và ngôn ngữ khoa học
1 Văn bản khoa học
Gồm ba loại chính:
Trang 2TT2: GV yêu cầu HS rút ra
phạm vi giao tiếp của mỗi loại vb
trên
HS: Dựa vào sgk, nhận xét
GV: Nhận xét, chốt lại:
TT3: GV yêu cầu: Từ các vb trên
em hãy rút ra khái niệm về ngôn
ngữ khoa học?
HS: Suy nghĩ, phát biểu
GV: Nhận xét, chốt:
TT4: GV hỏi: Ngôn ngữ khoa
học tồn tại ở mấy dạng? Đó là
những dạng nào?
HS: Tham khảo sgk, phát biểu
GV: Nhận xét, chốt:
HĐ2: Hướng dẫn tìm hiểu các
đặc trưng của phong cách
NNKH?
TT1: GV yêu cầu HS: Dựa vào
sgk cho biết PCNNKH có mấy
- Văn bản khoa học chuyên sâu
- Văn bản khoa học giáo khoa
- Văn bản khoa học phổ cập
2 Ngôn ngữ khoa học
Ngôn ngữ khoa học là ngôn ngữ được dùng trong giao tiếp thuộc lĩnh vực khoa học, tiêu biêu là trong các văn bản khoa học (KHTN, KHXH, KHCN…)
- Gồm hai dạng:
+ Dạng viết ( Báo cáo khoa học, sgk, sách phổ biến khoa học…) Bên cạnh việc sử dụng từ ngữ, ngôn ngữ khoa học còn dùng các
kí hiệu, công thức, sơ đồ, bảng
biểu…
+ Dạng nói (nói chuyện khoa học, thảo luận, tranh luận khoa học…) Dạng nói yêu cầu cao về phát âm chuẩn, diễn đạt chặt chẽ, mạch lạc
II Đặc trưng của phong cách ngôn ngữ khoa học
Trang 3đặc trưng cơ bản?
HS dựa vào sgk, trả lời
GV nhận xét, định hướng lại:
TT2: GV yêu cầu : Hãy cho biết
thế nào là tính khái quát, trừu
tượng của PCNNKH?
HS thực hiện yêu cầu
GV nhận xét, định hướng lại:
TT3: GV hỏi: Thế nào là tính lí
trí, logic của PCNNKH?
HS: Dựa vào sgk, trả lời
GV: Nhận xét, định hướng lại nội
dung:
TT4: GV yêu cầu HS: Dựa vào
sgk trình bày tính khách quan,
1 Tính khái quát, tính trừu tượng.
Biểu hiện:
- Dùng các thuật ngữ khoa học Thuật ngữ khoa học luôn mang tính khái quát, trừu tượng vì nó
là kết quả của quá trình khái quát hóa từ những biểu hiện cụ thể
- Kết cấu của văn bản (chương, mục, đoạn)
2 Tính lí trí logic
- Từ ngữ chỉ mang một nghĩa, không dùng từ đa nghĩa, không mang sắc thái biểu cảm, sắc thái
tu từ
- Câu văn trong VBKH đòi hỏi tính chính xác, logic Câu dựa trên cú pháp chuẩn, không dùng câu đặc biệt, câu có sắc thái tu từ
- Các câu, đoạn phải được liên kết chặt chẽ và mạch lạc về nội dung và hình thức
3 Tính khách quan, phi cá thể.
- Ngôn ngữ trong VBKH có tính khách quan cao nên ít có những biểu đạt mang tính chất cá nhân
- Câu văn trong VBKH có sắc
Trang 4phi cá thể của PCNNKH?
HS: Thực hiện
GV: Nhận xét chung, định
hướng lại:
HĐ3: Củng cố
GV yêu cầu HS đọc ghi nhớ sgk
để củng cố bài học
HĐ4: Hd luyện tập
TT1: GV yêu cầu HS đọc bt1 –
sgk và làm theo những yêu cầu
của bt
HS: Thực hiện, trình bày
GV: Nhận xét, định hướng lại:
thái trung hòa, ít cảm xúc
* Luyện tập:
Bài tập 1 –sgk
a Những nội dung khoa học được trình bày:
- Những tiền đề phát triển của vh VN
- Các giai đoạn phát triển và thành tựu qua mỗi giai đoạn
- Những đặc điểm chung về nội dung và nghệ thuật
b Văn bản đó thuộc ngành khoa học nghiên cứu văn học
c Những nét riêng của văn bản giáo khoa:
- Hệ thống đề mục hợp lí Đảm bảo tính sư phạm (có phần kiến thức, câu hỏi, phần luyện tập, mục tiêu cần đạt, gợi mở hướng dẫn học bài…)
- Sử dụng các thuật ngữ khoa hoc xã hội nhân văn
Bài tập 3 – sgk
- Dùng nhiều thuật ngữ khoa
học: khảo cổ, người vượn, hạch
Trang 5TT2: GV yêu cầu HS đọc bt3 –
sgk và tiến hành làm bt
HS: trình bày trước lớp bài làm
của mình
GV: Yêu cầu nhận xét, bổ sung,
sau đó nhận xét chung, định
hướng:
đá, di chỉ, công cụ đá…
- Tính lí trí, logic thể hiện rõ nhất
ở lập luận: câu đầu nêu luận điểm, khái quát, các câu sau nêu luận cứ Luận cứ là các cứ liệu thực tế Liên kết chặt chẽ cả hình thức lẫn nội dung
Dặn dò:
- Bài cũ : + Nắm khái niệm vb khoa học và PCNNKH.
+ Các đặc trưng của phong cách khoa học
+ Làm tiếp bt 2, 4 – sgk
- Bài mới : “Trả bài số 1”, viết bài số 2.
+ Nhớ lại đề bài số 1
+ Đọc nd bài mới
+ Xem lại bài “Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí”
+ Lưu ý phần “Hướng dẫn chung” của bài viết số 2
PHẦN BỔ SUNG
………
………
………