MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp HS : 1- Hiểu rõ hai khái niệm: Ngôn ngữ khoa học và phong cách ngôn ngữ khoa học.. 2- Rèn luyện kĩ năng diễn đạt trong các bài tập, và kĩ năng nhận diện phân tích
Trang 1BÀI: PHONG CÁCH NGÔN NGỮ KHOA HỌC
I MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp HS :
1- Hiểu rõ hai khái niệm: Ngôn ngữ khoa học và phong cách ngôn ngữ khoa học
2- Rèn luyện kĩ năng diễn đạt trong các bài tập, và kĩ năng nhận diện phân tích đặc điểm của văn bản khoa học
3 Viết đúng phong cách ngôn ngữ
II CHUẨN BỊ:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Đọc SGK, SGV, TLTK, soạn giáo án
- Phương án tổ chức lớp học, nhóm học: phát vấn, đàm thoại với cá nhân, tập thể, thảo luận nhóm…
2 Chuẩn bị của học sinh:
Đọc SGK, TLTK để củng cố kiến thức cũ và chuẩn bị cho bài mới theo HDHB
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Ổn định tình hình lớp: 1 phút
Ổn định trật tự, điểm danh học sinh trong lớp
2 Kiểm tra bài cũ (4ph): Hãy cho biết để giữ gìn sự trong sáng của
tiếng Việt, chúng ta phải làm gì?
3 Giảng bài mới: 83 phút
- Tạo tâm thế tiếp thu bài mới
- Giới thiệu bài:
TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY
TL HOẠT ĐỘNG CỦAGIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNGCỦA
HỌC SINH NỘI DUNG 15’ *Hoạt động 1:
- Yêu cầu HS đọc VB a
và cho biết đây là loại văn
bản khoa học gì
- Tương tự với VB b
Phân loại ?
- Tương tự với VB c
Phân loại ?
-Nhận xét, đánh giá phần
trả lời của học sinh
? Căn cứ vào SGK, hãy
trình bày khái niệm Ngôn
ngữ khoa học ?
- HS thực hiện theo yêu cầu của GV
- HS trả lời:
a-Văn bản khoa học chuyên sâu.
b-Văn bản khoa học giáo khoa c- Văn bản khoa học phổ cập
-Trả lời
I.Văn bản khoa học và ngôn ngữ khoa học :
1/Văn bản khoa học:
Gồm 3 loại:
- Các văn bản khoa học chuyên sâu : mang tính chuyên ngành
dùng để giao tiếp giữa những người làm công tác nghiên cứu trong các ngành khoa học
- Các văn bản khoa học giáo khoa : cần có thêm tính sư phạm
- Các văn bản khoa học phổ cập,
viết dễ hiểu nhằm phổ biến rộng rãi kiến thức khoa học
2/ Ngôn ngữ khoa học :
Là ngôn ngữ được dùng trong giao tiếp thuộc lĩnh vực khoa học, tiêu biểu là trong các văn bản khoa học
+ Dạng viết : sử dụng từ ngữ
Trang 238’
? Căn cứ vào SGK, hãy
trình bày khái niệm
Phong cách ngôn ngữ
khoa học
*Hoạt động 2:
?PCNN khoa học có
những đặc trưng cơ bản
nào?
-Tính khái quát, trừu
tượng biểu hiện ở những
phương diện chủ yếu
nào ?
-Tính lí trí, lôgic biểu
hiện ở phương diện chủ
yếu nào ?
-Tính khách quan, phi cá
thể biểu hiện ở những
phương diện chủ yếu
nào ?
* Cho HS đọc và tự chép
phần ghi nhớ ở SGK
*Hoạt động 3:
* Hướng dẫn HS tìm
hiểu bài tập 1:
? Văn bản trình bày nội
dung khoa học gì ? Thuộc
loại VBKH gì?
-Trả lời
- Học sinh tổ chức thảo luận nhóm dưới sự điều hành của GV ( 3 phút )
- Một HS đọc
- Học sinh thực hiện chía nhóm theo sự phân công của GV và thảo luận 2 bài tập trong thời gian 10 phút
khoa học và các kí hiệu, công thức, sơ đồ…
+ Dạng nói : yêu cầu cao về phát
âm chuẩn, diễn đạt mạch lạc chặt chẽ trên cơ sở một đề cương
3/ Phong cách ngôn ngữ khoa học: Là phong cách ngôn ngữ có
3 đặc trưng cơ bản: tính khái quát, trữu tượng; tính lí trí, lô gíc và tính khách quan, phi cá thể
II Đặc trưng của phong cách ngôn ngữ khoa học :
1 Tính khái quát, trừu
tượng :
Thể hiện ở:
- Nội dung (một vấn đề khoa học)
- Các phương tiện ngôn ngữ, nhất
là thuật ngữ khoa học và kết cấu
của văn bản
+ Thuật ngữ khoa học: từ ngữ chứa đựng các khái niệm của chuyên ngành khoa học
+ Kết cấu: phục vụ cho các luận điểm khoa học
2 Tính lí trí, lôgic : Thể hiện ở
- Nội dung
- Các phương tiện ngôn ngữ như
từ ngữ, câu văn, đoạn văn, văn bản
+ Từ ngữ đơn nghĩa + Câu văn chính xác, chặt chẽ, lô gíc; không dùng các phép tu từ cú pháp
+ Các câu các đoạn trong văn bản phải được liên kết chặt chẽ và mạch lạc
3 Tính khách quan, phi cá thể :
- - - Từ ngữ, câu văn có màu sắc trung hoà
- Hạn chế sử dụng những cách biểu đạt có tính chất cá nhân
GHI NHỚ :( SGK)
III Luyện tập : Bài tập 1 :
- Những kiến thức khoa Lịch sử văn học Thuộc loại văn bản khoa
học giáo khoa
- Thuộc ngành khoa học xã
Trang 3hội Nội dung đó thuộc
ngành KH nào ?
? Tìm các thuật ngữ khoa
học được sử dụng trong
văn bản ?
? Hệ thống đề mục triển
khai như thế nào?
* Hướng dẫn HS tìm
hiểu bài tập 2:
- Gv cho ví dụ về đoạn
thẳng
- Chia nhóm, thảo luận
các từ còn lại, trình bày
trước lớp
- GV nhận xét, đánh giá
- GV hướng dẫn HS làm
bài tập 3 :
- Đoạn văn đã dùng các
thuật ngữ khoa học nào ?
- Lập luận của đoạn văn
như thế nào ? Diễn dịch
hay quy nạp ?
* HS làm bài tập 3
ở nhà theo những gợi ý của GV
nhân văn
- Các thuật ngữ: Chủ đề, hình ảnh, tác phẩm, phản ánh hiện thực, đại chúng hoá, chất suy tưởng, nguồn cảm hứng sáng tạo.
- Các đề mục theo trình tự từ lớn
đến nhỏ
Bài tập 2 :
- Đoạn thẳng : đoạn không cong queo, gãy khúc, không lệch về một bên / đoạn ngắn nhất nối hai điểm với nhau
Bài tập 3 – 4: (Về nhà)
4 Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: 2 phút
- Cho HS đọc lại Ghi nhớ (SGK)
- Ttiết sau: trả bài làm văn số 1, viết bài làm văn số 2 (Nghị luận về một hiện tượng đời sống)
IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………