MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: - Cảm nhận lối sống, bản lĩnh văn hoá của một người Hà Nội, từ đó thấy rõ vẻ đẹp giản dị, chân thực của những con người bình thường mà cuộc đời họ song hành cùng những
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 ĐỌC THÊM: MỘT NGƯỜI HÀ NỘI
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
- Cảm nhận lối sống, bản lĩnh văn hoá của một người Hà Nội, từ đó thấy rõ vẻ đẹp giản dị, chân thực của những con người bình thường mà cuộc đời họ song hành cùng những chặng đường gian lao của đất nước và chính
họ đã góp phần làm nên lịch sử dân tộc
- Thấy được thành công đáng chú ý về giọng điệu trần thuật và nghệ thuật xây dựng nhân vật của Nguyễn Khải
- Biết yêu mến trân trọng những giá trị văn hoá truyền thống và con người Hà Nội nói riêng, đất nước nói chung
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viện: Giáo án, SGK,SGV, tư liệu về TG-TP
2 Học sinh: đọc trước tác phẩm, soạn bài
C CÁCH THỨC TIẾN HÀNH:
Hướng dẫn học sinh cách đọc, thảo luận và trả lời các câu hỏi
D TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN:
1 Kiểm tra bài cũ
2 Giới thiệu bài mới.
Thời
- GV cho HS tìm hiểu - HS đọc phần tiểu I Giới thiệu:
Trang 25’ phần tiểu dẫn.
? Nêu những nội dung
chính của phần tiểu
dẫn?
? Sự nghiệp của
Nguyễn Khải bắt đầu từ
năm nào? Và có điểm
giả đáng chú ý?
? Khi mới sáng tác ông
thường viết về điều gì?
Kể tên một số tác phẩm
trong giai đoạn này?
? Sau năm 1975 ông
viết về vấn đề gì?
- GV chốt lại nội dung
dẩn
- HS dựa vào SGK trả lời
- HS dựa vào SGK trả lời
- HS trả lời
HS trả lời và bổ sung
1 Tác giả:
- Tên thật Nguyễn Mạnh Khải (1930-2008) sinh tại HN
- 1947 gia nhập đội tự vệ,sao đó vào bộ đội, làm y tá và làm báo
2 Sự nghiệp sáng tác:
- NK viết văn từ 1950 và 1951 ông được tặng giải khuyến khích
về văn xuôi với truyện Xây dựng.
- Có nhiều tác phẩm viết về nông thôn trong quá trình xây dựng
cuộc sống mới: Mùa lạc, Một
chặng đường, Tầm nhìn xa…
- Sau 1975 sáng tác đề cập nhiều vấn đề thời sự xã hội- chính trị và đặc biệt là sự quan tâm đến tính cách, tư tưởng, tinh thần của con người hiện nay trứơc những biến
động của đời sống: Cha và con,
Gặp gỡ cuối năm, Một người Hà Nội…
- Năm 2000 ông được tặng giải thưởng HCM về văn học nghệ thuật
II Đọc hiểu văn bản:
Trang 310’
? Lối sống của cô Hiền
ra sao trước những
thăng trầm của lịch sử?
Tìm dẫn chứng làm
sáng tỏ điều đó?
? Đối với nền nếp,
truyền thống văn hoá
dân tộc, cô dạy con
cháu điều gì?
- GV cho HS thảo luận:
? Qua câu trả lời của cô
Hiền về nguyện vọng
muốn tham gia kháng
- Nhận xét cuộc sống trước niềm vui thắng lợi: Vui nhiều hơn, nói cũng nhiều hơn;
theo cô: chính phủ can thiệp vào nhiều việc của dân
- Không để tâm sự đàm tiếu của thiện
hạ, không sinh con nữa để đứa út có cuộc sống tự lập
- HS trả lời
HS: Biết tự trọng, hi sinh vì cộng đồng, đất nước
- Gắn quyền lợi cá nhân-cộng đồng
- Là người yêu nước, quý giá trị độc lập,
1 Nhân vật cô Hiền
- Sống thẳng thắn, chân thành,
không giấu quan điểm thái độ của mình trước mọi hiện tượng xung quanh
- Đầu óc thực tế, tính toán khôn khéo trước mọi sự việc
- Sinh hoạt nền nếp, truyền thống văn hoá
- Biết tự trọng, biết xấu hổ và dạy con cái cách sống, biết xấu hổ khi làm điều sai trái
=> Là người giàu lòng yêu nước
và có ý thức bảo vệ nền văn hoá dân tộc
Trang 4chiến của hai người
con Em có nhận xét gì
về cô Hiền?
- GV đặt vấn đề cho HS
khá giỏi:
? Qua hình ảnh “Một bà
già lau bát thuỷ
tiên”(SGK/96- đoạn
cuối) Em hiểu như thế
nào về hình ảnh này?
? Qua chân dung cô
Hiền, theo em cô Hiền
có phải là người tư sản
(như lời nhận định của
tác giả lúc đầu) không?
Vì sao?
biết hi sinh
- HS: Hình ảnh cô lau bát thuỷ tiên: phủi đi lớp bụi thời gian, làm cho truyền thống sáng bừng lên.Cần nâng niu, trân trọng, giữ gìn
- HS thảo luận nhóm + Cô mang vẻ đẹp người bình thường trong số phận dân tộc
+ Luôn xác định cho mình lẽ sống, bản lĩnh
+ Biết đặt lợi ích đất nước lên trên
+ Làm những điều có lợi cho đất nước + Biết trân trọng giữ gìn văn hoá truyền
Trang 5? Theo em, hình ảnh
biểu tượng của tác
phẩm là gì?
? Em hãy cho biết ý
nghĩa của hình ảnh “hạt
bụi vàng” ở cuối tác
phẩm?(hạt bụi là gì? hạt
bụi vàng có giá trị như
thế nào?)
- GV nhấn mạnh: hạt
bụi: vật nhỏ bé, tầm
thường, ít ai nhận thấy,
và chẳng có giá trị gì.có
điều, hạt bụi vàng thì dù
nhỏ bé nhưng lại mạng
giá trị quý báu, bao
nhiêu hạt bụi vàng hợp
lại sẽ thành ánh vàng
sáng chói Cô Hiền là
thống dân tộc
- HS trả lời: hạt bụi vàng, cây si
2 Hình ảnh, biểu tượng của tác
phẩm
- Hạt bụi vàng ví như vẻ đẹp của
cô hiền- một con người HN, từ đó
NK khái quát lên vẻ đẹp của người
HN Qua đó, mỗi người phải biết nâng niu, trân trọng và sống xứng đáng với vẻ đẹp của TTVH
- Cây si là cây cổ thụ lâu đời biểu tượng cho nét cổ kính, thiêng liêng được hồi sinh, lại trổ cành là nhờ ý thức bảo vệ của con người sức
Trang 6một người HN bình
thường vô danh nhưng
ở cô thấm sâu cái tinh
hoa trong bản chất của
người HN, những người
HN như cô là những hạt
bụi vàng làm cho đất
kinh kỳ sáng chói của
một thủ đô nghìn năn
văn hiến
? Em có cảm nhận gì về
những nhận xét “không
mấy vui vẻ” của nhân
vật tôi về HN?
? Em có nhận xét gì về
giọng điệu trần thuật và
nghệ thuật xây dựng
nhân vật của tác giả?
-Những ứng xử không có vẻ gì tế nhị, lịch sự của người HN cho thấy
sự phong phú, muôn màu của cuộc sống.cho nên chúng
ta phải làm rất nhiều điều để giữ gìn và phát huy cái đẹp của TTVH
- HS trả lời
sống, vẻ đẹp trường tồn của TTVH cũng như vậy
3 Nghệ thuật:
- Giọng điệu trần thuật vừa mang tính chất trải đời tự nhiên, vừa dân dã đậm đà chất suy tư triết
lí, gợi mở nhiều chiêm nghiệm, dằn vặt, trăn trở trước cái đẹp của những con người bình dị, hi sinh thầm lặng, quên mình vì lợi ích chung
- Nhân vật bà Hiền nổi lên một cách độc đáo qua bản lĩnh cá nhân, qua sự ý thức bản thân và lối sống đẹp, cao thượng
III Củng cố-dặn dò
Trước lối sống xô bồ, tác động
Trang 7* Củng cố:
? Từ nhân vật(Hiền,
Dũng,…) em rút ra
được điều gì về giá trị
tư tưởng của tác phẩm
*Dặn dò: đọc trước và
chuẩn bị bài:”thực hành
hàm ý”SGK/99
- HS trả lời
tiêu cực của kinh tế thị trường, truyền thống văn hoá, lối sống thanh lịch cần phải được giữ gìn
và phát huy