Mục tiêu bài học: Giúp học sịnh: - Nhận thức được tình cảm yêu ghét phân minh mãnh liệt và tấm lòng thương dân sâu sắc của NĐC.. - Hiểu được đặc trưng cơ bản của bút pháp trữ tình NĐC:
Trang 1Đọc văn: LẼ GHÉT THƯƠNG Trích "Lục Vân Tiên"
Nguyễn Đình Chiểu
A Mục tiêu bài học: Giúp học sịnh:
- Nhận thức được tình cảm yêu ghét phân minh mãnh liệt và tấm lòng thương dân sâu sắc của NĐC
- Hiểu được đặc trưng cơ bản của bút pháp trữ tình NĐC: cảm xúc trữ tình -đạo đức nồng đậm, sâu sắc, vẻ đẹp bình dị, chân chất của ngôn từ
-Rút ra những bài học đạo đức về tình cảm yêu ghét chính đáng
B Phương pháp: Gợi mở , quy nạp, đàm thoại, diễn giảng.
C Các bước tiến hành
1 ổn định lớp
2 KTBC: Con đường đi trên cát và tâm trạng của CBQ?
3 Bài mới
Hoạt động của GV & HS Nội dung cần đạt
Hoạt động 1:
Hs đọc tiểu dẫn, trình bày
những nét chính về tác phẩm,
đoạn trích
I Tiểu dẫn
1 Tác phẩm Lục Vân Tiên:
-Thể loại truyện thơ Nôm bác học mang nhiều tính chất dân gian, đậm chất Nam bộ, dài 2082 câu (Truyện thơ Nôm có 2 loại: Loại bác học (Truyện Kiều, LVT) và loại bình dân (Tống Trân - Cúc Hoa, Phạm Tải - Ngọc Hoa)
- Tác phẩm được sáng tác khi ông bị mù cả 2 mắt, đang bốc thuốc, chữa bệnh ở Gia Định
Trang 2Hoạt động 2:
Hai hs lần lượt đọc diễn cảm
đoạn trích
-Hs chia đoạn theo nội dung t/
cảm
Hoạt động 3: chia nhóm thảo
luận
Tác phẩm này ban đầu do các học trò của NĐC ghi chép truyền đọc ,sau lan rộng bằng truyền miệng, sinh hoạt văn hoá dân gian phổ biến ở Nam Kì ( Kể thơ, hát thơ…)
- Cốt truyện xoay quanh xung đột thiện - ác,
đề cao nhân nghĩa, khát vọng về xã hội tốt đẹp, công bằng
2 Đoạn trích: Lẽ ghét thương
-Vị trí : Nằm ở phần đầu của truyện( từ câu
473 đến câu504) -Nội dung : triết luận đạo đức Đoạn trích là lời ông Quán nói với 4 nho sinh: Vân Tiên, Tử Trực, Trịnh hâm, Bùi Kiệm khi
họ uống rượu, ngâm thơ trong quán của ông trước khi vào thi
II Tìm hiểu đoạn trích
1 Đọc diễn cảm.
-Thể hiện sự sâu nặng nồng nhiệt của tác giả
Rõ ràng, minh bạch trong tình cảm yêu -ghét
2 Tìm hiểu văn bản
a Lẽ ghét
- Đối tượng: Các triều đại :Kiệt, Trụ, U
Lệ, Ngũ Bá, Thúc quý
- Điểm chung: chính sự suy tàn, vua chúa say đắm trong tửu sắc, không chăm lo đời
Trang 3Nhóm 1:
ông Quán ghét những đối
tượng nào?
Điểm chung của các đối
tượng ghét là gì?
=> Cơ sở của lẽ ghét?
- Nhóm 2
+ ông Quán thương những
đối tượng nào?
+ Điểm chung của các đối
tượng thương là gì?
=> Cơ sở của lẽ thương?
sống của nhân dân, nhũng nhiễu, gây lắm sự phiền hà, chia bè kết phái, thôn tính nhau… + Hậu quả: dân- sa hầm sảy hang
- lầm than muôn phần
- nhọc nhằn , cơ cực, rối loạn
=> cơ sở của lẽ ghét: Đứng về phía nhân dân, xuất phát từ quyền lợi của nhân dân mà bình phẩm lịch sử Nên cảm xúc dâng trào đến đỉnh cao
=> Tuy nói về vua chúa Trung Quốc nhưng thực chất liên tưởng tới triều đình nhà Nguyễn thối nát “bán nước hại dân”
b Lẽ thương
- Đối tượng: Đức thánh nhân, thầy Nhan
Tử, Gia Cát Lượng, Đồng Tử, Nguyên Lượng, Hàn Dũ, Liêm Lạc (những nhà nho, nhà thơ, nhà văn, nhà giáo)
- Điểm chung: tất cả đều là bậc hiền tài, có đức, có chí lớn, hành đạo giúp đời, giúp dân nhưng không thành
=> Cơ sở của lẽ thương: Niềm cảm thông sâu sắc tận đáy lòng của tác giả: vì cuộc đời, vì dân mà thương, tiếc cho những người hiền tài không gặp thời vận
Lẽ ghét thương của tác giả xuất phát từ tình cảm yêu thương nhân dân, mong muốn nhân dân được sống yên bình hạnh phúc, những người tài đức có điều kiện thực hiện chí
Trang 4- Nhóm 3:
+ Nhận xét biện pháp tu từ
được sử dụng trong đoạn thơ?
+ ý nghĩa của nó khi thể hiện
cảm xúc?
nguyện bình sinh
Tác giả đứng về phía nhân dân, từ quyền lợi của nhân dân mà bình phẩm lịch sử, mà “ghét cay ghét đắng”
c Nghệ thuật:
- Điệp từ : thương: 12 lần; ghét: 12 lần đan cài, nối tiếp nhau…Tưởng như đối lập nhưng lại rất thống nhất Yêu ghét rạch ròi
-Đối từ: ghét - thương…
- ý nghĩa:
+ Thể hiện sự phân minh , trong sáng,sâu sắc + Tăng cường cảm xúc: yêu rất mực và ghét
vô cùng Người ghét phi nghĩa, tàn bạo sẽ yêu chính nghĩa
Có yêu thương thì cũng biết căm thù NĐC
“Dùng ngòi bút làm vũ khí chiến đấu”
d Quan điểm ghét thương của NĐC:
" Vì chưng hay ghét cũng là hay thương"
- Thương là cội nguồn cảm xúc, ghét cũng từ thương mà ra:
+ Thương dân khổ cực + Thương người tài đức bị dập vùi
=> Căm ghét kẻ hại dân, hại nước
* Câu thơ thể hiện rõ tiếng nói bất bình, căm
Trang 5- Nhóm 4:
ý nghĩa từ: yêu ghét?
Giải thích câu thơ:
"
Vì chưng hay ghét cũng là hay
thương "
Quan điểm của NĐC về lẽ ghét
thương?
Hoạt động 4
GV cho HS phát biểu cảm nhận
về :
+Nhân vật ông Quán
+Đặc trưng bút pháp trữ
tình NĐC
hận của một trái tim giàu yêu thương của NĐC khi ông chứng kiến XH đầy bất công Đó là đỉnh cao tư tưởng và tình cảm của NĐC
3 Kết luận
- Ông Quán- nhân vật tượng trưng phát ngôn tư tưởng cảm xúc của tác giả Thể hiện thái độ sống, cách ứng xử của nhà nho: bộc trực ,ngay thẳng, phân minh, mang đậm tính cách con người Nam bộ
- Đặc trưng bút pháp trữ tình NĐC : +Triết lí đạo đức nhưng dạt dào cảm xúc +Giản dị đến mộc mạc nhưng đi thẳng vào lòng người và hấp dẫn mọi thời đại
4.Tổng kết:
- Học thuộc phần ghi nhớ- sgk
III Củng cố , hướng dẫn học bài
-Học thuộc 1 đoạn thơ, pt được nd và đặc sắc nt
- Chuẩn bị bài đọc thêm
Trang 6Học sinh đọc ghi nhớ sgk?