Giáo án Ngữ văn 11 tuần 25 bài: Đặc điểm loại hình của tiếng việt

Cùng trong một khu vực ngôn ngữ, TV có những đặc điểm loại hình của ngôn ngữ đơn lập.. Loại hình ngôn ngữ: - Khái niệm loại hình ngôn ngữ: Là một cách phân loại ngôn ngữ dựa trên những đ

GIÁO ÁN TIẾNG VIỆT - LỚP 11 Đặc điểm loại hình của tiếng Việt

A.Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Nắm được ở mức độ sơ giản thuật ngữ loại hình và đặc điểm loại hình của T.Việt

- Vận dụng được những tri thức về đặc điểm loại hình của TV để học TV và ngoại ngữ thuận lợi hơn

B Phương tiện thực hiện:

- GV: SGK, SGV, Thiết kế bài giảng…

- HS: SGK, Để học tốt…

C cách thức tiến hành:

GV tổ chức giờ học theo phương pháp quy nạp: từ ngữ liệu, phân tích ngữ liệu, phát vấn, trao đổi thảo luận, khái quát kiến thức

D Tiến trình bài giảng:

I ổn định tổ chức:

II Kiểm tra bài cũ:

Hãy nhớ lại và cho biết quá trình phát triển của tiếng Việt ?

Họ ngôn ngữ Nam á

Dòng Môn – Khmer

Tiếng Việt – Mường chung

Tiếng Việt Tiếng Mường

Tiếng Việt có nguồn gốc bản địa, thuộc họ ngôn ngữ Nam á, dòng ngôn ngữ Môn – Khmer, có quan hệ họ hàng gần gũi nhất với tiếng Mường

III Bài mới

GV giới thiệu bài: Tiếng Việt cũng như các ngôn ngữ khác trên thế giới vừa có tính lịch sử vừa có tính loại hình Trải qua các thời kì lịch sử, TV ko ngừng ổn định

và tiếp biến để ngày càng trở nên hoàn thiện Cùng trong một khu vực ngôn ngữ,

TV có những đặc điểm loại hình của ngôn ngữ đơn lập Vậy đặc điểm của loại hình

TV là gì? Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta trả lời câu hỏi đó đồng thời giúp chúng ta có ý thức hơn trong việc học tập và sử dụng TV

hoạt động của thầy và trò nội dung cần đạt

Gv yêu cầu HS đọc mục I - SGK

- K/niệm loại hình: Là tập hợp

những svật, htượng cùng có

chung những đ/trưng cơ bản nào

đó

? Thế nào là loại hình ngôn ngữ?

? Có những loại hình ngôn ngữ

I Loại hình ngôn ngữ:

- Khái niệm loại hình ngôn ngữ: Là một cách

phân loại ngôn ngữ dựa trên những đặc điểm

cơ bản nhất của ngôn ngữ đó như: ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp…

- Có hai loại hình ngôn ngữ quen thuộc:

+ Loại hình ngôn ngữ đơn lập: là loại hình ngôn ngữ mà tiếng là đơn vị cơ sở của ngữ

? Thế nào là loại hình ngôn ngữ

đơn lập?

- GV: Về mặt ngữ âm, tiếng là âm

tiết; về mặt sử dụng, tiếng có thể

là từ (yếu tố tạo từ)

? Xem ví dụ SGK/56, lấy thêm ví

dụ phân tích để hiểu hơn ?

? Xét ví dụ

? Chỉ ra vai trò của mỗi từ Ta?

pháp; từ ko biến đổi hình thái; biện pháp chủ yếu để biểu thị ý nghĩa ngữ pháp là sắp đặt từ theo thứ tự trước sau và sử dụng hư từ

Ví dụ: tiếng Hán, tiếng Việt, tiếng Thái… + Loại hình ngôn ngữ hòa kết

Ví dụ: tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nga…

II Đặc điểm loại hình của tiếng Việt:

1 Tiếng là đơn vi cơ sở của ngữ pháp:

* Xét ví dụ 1:

- Sao anh không về chơi thôn Vĩ?

( ĐTVD – HMT )

- “Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim

(Tố Hữu - Từ ấy)

* Phân tích: 2 câu thơ có 14 tiếng (14 âm tiết),

11 từ (có 3 từ mỗi từ có cấu tạo 2 tiếng: nắng

hạ, mặt trời, chân lí)

2 Từ không biến đổi hình thái.

* Xét ví dụ: 2

Ta về ta tắm ao ta (ca dao)

* Phân tích:

Ta 1 là CN vế 1 Ta 2 là CN vế 2 Ta 3 bổ ngữ chỉ đối tượng của tắm Tuy nhiên về mặt phát

âm, chữ viết thì 3 tiếng ta này giống nhau.

? Từ những ngữ liệu phân tích ở

trên, em rút ra đặc điểm đầu tiên

của loại hình ngôn ngữ TV là gì?

- GV: Các tiếng trong T.Việt tách

rời nhau cả về cách đọc và cách

viết, ko có hiện tượng luyến giữa

các tiếng khác

Tiếng Việt - Tiếng Anh

“Các anh” không thể phát âm

thành “cá canh”.

“Một ổ” không thể phát âm thành

“mộ tổ”.

Lí do: Phát âm luyến như vậy sẽ

làm thay đổi về nghĩa của từ

I believe in angels

I believe-in angles

? Cho những câu tiếng Việt và

tiếng Anh có ý nghĩa tương đương

nhau?

* Nhận xét:

- Trong Tiếng Việt, tiếng là đơn vị cơ sở của

ngữ pháp, là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để tạo câu

Trong Tiếng Việt, tiếng có thể là từ đơn và còn

là yếu tố cấu tạo từ phức, từ ghép, từ láy (Đó là những đặc điểm đầu tiên để chúng ta chứng minh: Tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập.)

* Xét ví dụ 3:

Câu tiếng Việt Câu tiếng Anh

Anh ấy đã cho tôi một

cuốn sách.(1) Tôi

cũng cho anh ấy hai

cuốn sách (2)

He gave me a

book.(1) I gave

him two books too.

? Nhận xét các từ in đậm và gạch

chân có gì khác biệt?

(2)

* Phân tích:

- Anh ấy đã cho tôi một cuốn sách.(1) Tôi

cũng cho anh ấy hai cuốn sách (2)

- He gave me a book.(1) I gave him two

books too.(2)

Ngôn ngữ Tiêu chí

Tiếng Việt Tiếng Anh

Về vai trò ngữ pháp trong câu

Có sự thay đổi

Ví dụ: Tôi (1)

là chủ ngữ ->

Tôi (2) là bổ

ngữ của động

từ cho

Có sự thay đổi tương tự

Ví dụ: He trong câu

(1) là chủ ngữ, ở câu (2) nó đã trở thành him giữ vai trò là bổ

ngữ của động từ ở

thời quá khứ gave.

Về Không có sự Có sự thay đổi giữa

thái

biến đổi giữa

các từ in

nghiêng ở câu

(1) và câu (2).

câu (1) và (2), vì hai

lí do:

- Do thay đổi về vai

trò ngữ pháp: He ->

him, me -> I.

- Do thay đổi từ số ít

thành số nhiều: book -> books.

* Nhận xét:

Từ tiếng Việt không có sự biến đổi về hình thái trong câu (Đó là một đặc điểm nữa để chứng tỏ tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập.)

3 Biện pháp chủ yếu để biểu thị ý nghĩa ngữ pháp là sắp đặt từ theo thứ tự trước sau

và sử dụng các hư từ.

*Ví dụ: SGK/57

Ví dụ thêm: Tôi mời bạn đi chơi.

* Phân tích:

- Bạn mời tôi đi chơi

- Đi chơi tôi mời bạn…

* Nhận xét:

Có nhiều cách đảo trật tự từ trong câu, nhưng

? Đọc ví dụ SGK/57

Lấy thêm 1 vài ví dụ khác, phân

tích Vd -> NX?

? Em thử đảo trật tự các từ trong

câu?

- GV: Biện pháp chủ yếu để thể

hiện ý nghĩa ngữ pháp là sắp đặt

từ theo thứ tự trước sau

K hông

-> Tôi đã mời bạn đi

chơi

sẽ

- GV gọi hs đọc ghi nhớ SGK/57

? Lập Sơ đồ thể hiện các đặc điểm

tất cả những sự đảo trật tự ấy đều làm cho câu gốc thay đổi về cấu trúc ngữ pháp và nội dung

ý nghĩa, hoặc sẽ làm cho câu trở nên vô nghĩa

(Những đặc điểm đó một lần nữa chứng minh tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập Thêm hư từ hoặc thay đổi hư từ thì cấu trúc ngữ pháp và cả ý nghĩa ngữ pháp của câu cũng thay đổi -> Hư từ có vai trò đặc biệt quan trọng trong tiếng Việt, nhất là về mặt ngữ pháp.)

* Ghi nhớ: SGK

Tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập

Tiếng(âm tiết) là đơn

vị c/sở để tạo từ tạo câu

Từ không biến đổi hình thái

ý nghĩa ngữ pháp thể hiện chủ yếu

loại hình của tiếng Việt?

- HS đọc yêu cầu bài tập 1, GV

gọi làm bài

III LUYện Tập Bài tập 1 SGK

a Nụ tầm xuân 1: làm bổ ngữ cho động từ hái

Nụ tầm xuân 2 làm CN của động từ nở

b Bến 1: phụ ngữ của cụm động từ chỉ đối

tượng của động từ nhớ.

Bến 2: chủ ngữ của động từ đợi.

c Trẻ 1: phụ ngữ của cụm động từ chỉ đối

tượng của động từ yêu.

Trẻ 2: chủ ngữ của động từ đến.

 Vai trò ngữ pháp của từ thay đổi nhưng hình thức của từ vẫn giữ nguyên, chỉ trật tự sắp đặt các từ trong câu là khác nhau

IV Củng cố: Bài tập trắc nghiệm:

A Tiếng Việt là thứ tiếng đơn âm, ý nghĩa ngữ pháp chủ yếu được thể hiện bằng phương thức trật tự từ và hư từ

B Tiếng Việt không có trọng âm từ, âm tiết là đơn vị cơ sở, từ không biến đổi hình thái

C Tiếng Việt thuộc loại hình đơn lập với ba đặc trưng cơ bản: âm tiết (tiếng) là đơn vị cơ sở, từ không biến đổi hình thái, ý nghĩa ngữ pháp thể hiện chủ yếu nhờ Phương thức trật tự từ và hư từ

D Tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ chắp dính, từ không biến đổi hình thái

V Hướng dẫn học bài ở nhà:

1 Cũ : Hoàn thành các bài tập

Luyện tập thêm lấy những câu văn, đoạn văn bất kì trong sách báo

để phân tích các đặc trưng của loại hình ngôn ngữ đơn lập

2 Mới : Nhớ lại bài viết số 6: đề, bài làm của mình.

Tự lập lại dàn ý đại cương chuẩn bị cho giờ sau trả bài

E.Rút kinh nghiệm: