Giáo án Ngữ văn 11 tuần 5: Đọc thêm: Bài ca phong cảnh Hương Sơn (Hương Sơn phong cảnh ca)

- Cảm nhận được cảnh “ xẻ nghé tan đàn” ; những mất mát của nhân dân khi giặc đến và thấy được thái độ tình cảm của tác giả.. Thấy được tấm lòng thành kính trang nghiêm với tình yêu quê

BÀI CA PHONG CẢNH HƯƠNG SƠN.

Chu Mạnh Trinh

A Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức:

Bài 1

- Cảm nhận được cảnh “ xẻ nghé tan đàn” ; những mất mát của nhân dân khi giặc đến và thấy được thái độ tình cảm của tác giả

- Hiểu được nghệ thuật tả thực kết hợp với khái quát sử dụng hình ảnh ngôn từ Bài 2

- Cảm nhận được cảnh vật nên thơ nên họa của Hương Sơn Thấy được tấm lòng thành kính trang nghiêm với tình yêu quê hương đất nước tươi đẹp

- Cách sử dụng từ tạo hình, kết hợp với giọng khoan thai nhẹ nhàng như ru, như mời mọc

2 Kĩ năng:

Đọc hiểu bài thơ theo đặc trưng thể loại

Nắm được bố cục bài hát nói Đọc hiểu bài thơ theo thể hát nói

3 Thái độ:

Giáo dục hs về tình yêu quê hương đất nước qua cảnh đẹp của đất nước, căm

thù quân xâm lược

B Chuẩn bị bài học:

1 Giáo viên:

1.1 Dự kiến bp tổ chức hs hoạt động cảm thụ tác phẩm:

- Tổ chức hs đọc diễn cảm tác phẩm

- Định hướng hs phân tích cắt và khái quát bằng đàm thoại, gợi mở, nêu vấn

đề, thảo luận

1.2 Phương tiện:

Sgk, giáo án, đọc tài liệu tham khảo

2 Học sinh:

- Hs chủ tìm hiểu về tác giả, thể loại, đọc kĩ về tác phẩm để cảm nhận được tình cảm yêu ghét phân minh của tác giả

C Hoạt động dạy và học:

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

3.Giới thiệu bài mới.

Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt

* Hoạt động 1:

HS đọc tiểu dẫn Nắm nội dung cơ

bản

* Hoạt động 2

GV hướng dẫn HS đọc văn bản

Chú ý giọng đọc: chậm rãi, thể

hiện niềm đau xót, buồn chán

HS thảo luận nhóm, tìm hiểu nội

Bài I Chạy giặc (Nguyễn Đình Chiểu ).

I Tiểu dẫn

- SGK

II Đọc hiểu văn bản.

1 Định hướng nội dung và nghệ thuật.

a Nội dung:

dung văn bản qua hệ thống câu hỏi

SGK

Nhóm 1

Cảnh đất nước và nhân dân khi giặc

Pháp đến xâm lược được miêu tả

như thế nào?

Nhóm 2

Tam trạng và tình cảm của tác giả

trong hoàn cảnh đất nước có giặc

ngoại xâm?

Nhóm 3

Phân tích thái độ của nhà thơ trong

hai câu thơ kết?

Qua bài thơ, em hãy nêu đặc sắc

nghệ thuật của bài thơ?

- Cảnh đau thương của đất nước được hiện lên qua những hình ảnh:

+ Lũ trẻ lơ xơ chạy + Đàn chim dáo dác bay

+ Bến Ghé tan bọt nước

+ Đồng Nai nhuốm màu mây

 Hình ảnh chân thực dựng, lên khung cảnh hoảng loạn của nhân dân, sự chết chóc, tang thương của đất nước trong buổi đầu có thực dân Pháp xâm lược

- Tâm trạng của tác giả: Đau buồn, xót thương trước cảnh nước mất nhà tan

- Thái độ của tác giả: Căm thù giặc xâm lược Mong mỏi có người hiền tài đứng lên đánh đuổi thực dân,

cứu đất nước thoát khỏi nạn này

 Lòng yêu nước, lòng căm thù giặc của Nguyễn Đình Chiểu

b Nghệ thuật:

- Tả thực kết hợp với khái quát, lựa chọn từ ngữ, hình ảnh

Em hãy nêu ý nghĩa văn bản?

* Hoạt động 1:

HS đọc tiểu dẫn GV hướng dẫn

HS tìm hiểu chung về tác giả, di

tích Chùa Hương và tác phẩm

* Hoạt động 2

- GV hướng dẫn HS đọc văn bản

Chú ý giọng đọc khoan khoái, cảm

giác lâng lâng, tự hào

- Biện pháp đối lập, câu hỏi tu từ

2 Ý nghĩa văn bản:

Bài thơ gợi lại một thời đau thương của dân tộc, gợi lòng căm thù kẻ thù xâm lược

Bài 2 Bài ca phong cảnh Hương Sơn.

( Chu Mạnh

Trinh )

I Tiểu dẫn.

1.Tác giả.

- Chu Mạnh Trinh (1862- 1905 )

- Quê quán: làng Phú Thị- Đông Yên phủ Khoái Châu nay thuộc huyện Văn Giang Hưng Yên

- Không chỉ giỏi về thơ mà còn là một nhà kiến trúc nổi tiếng

2 Bài thơ.

- Đây là một trong ba bài thơ ông viết về Hương Sơn vào dịp ông đứng trông coi trùng tu, tôn tạo quần thể danh thắng nơi đây

- Bài thơ làm theo thể hát nói, có biến thể

II Đọc hiểu văn bản.

1 Đọc

Định hướng nội dung và nghệ thuật

cần tìm hiểu qua tổ chức thảo luận

nhóm theo câu hỏi SGK

Nhóm 1

Nội dung của 4 câu thơ đầu? Cảnh

Hương được giới thiệu thông qua

những hình thức giá trị nghệ thuật

nào?

2 Định hướng nội dung và nghệ thuật.

a Cái thú ban đầu đến với Hương

Sơn.

- Câu hỏi tu từ: Vừa giới thiệu, vừa khẳng định

- Phép lặp: Giới thiệu khái quát cảnh chùa Hương

+ Thế giới cảnh bụt - cảnh tôn giáo

+ Danh lam thắng cảnh số 1 của nước Nam

- Cảnh vật cụ thể của Hương Sơn:

+ Phép nhân hoá: Chim thỏ thẻ; cá lững lờ.

+ Hình ảnh ẩn dụ, biện pháp tu từ đối: Tạo sắc thái huyền diệu

 Cảnh như có hồn, nhuốm màu Phật giáo phảng phất sự biến hóa thần tiên

+ Điệp từ này; cách ngắt nhịp 4/3, nghệ

thuật so sánh, dùng từ láy, từ tượng hình gợi cảm

Sự hăm hở, niềm yêu thích và khả năng tạo hình sinh động, biến hoá của tác giả Câu thơ giàu chất hội họa, cảm hứng thấm

mĩ, gây sự ngỡ ngàng, thể hiện lòng yêu

Nhóm 2.

Tâm trạng và cảm xúc của tác giả

khi đến với Hương Sơn như thế

nào?

Nhóm 3

Nêu đặc sắc nghệ thuật của bài thơ?

Qua đọc hiểu bài thơ, em hãy rút ra

ý nghĩa của bài thơ ?

thiên nhiên và lòng tự hào về Nam thiên đệ nhất động của tác giả

b Nỗi lòng của du khách.

- Xúc động thành kính Cảm hứng tôn giáo đầy trang nghiêm đối với đạo Phật

- Cảm hứng thiên nhiên chan hoà với cảm hứng tôn giáo và lòng tín ngưỡng Phật giáo Càng xa càng lưu luyến mê say

3 Nghệ thuật:

Sử dụng từ tạo hình, giọng thơ nhẹ nhàng,

sử dụng nhiều kiểu câu khác nhau, ngữ điệu

tự do, phù hợp với tư tưởng phóng khoáng

- Bài ca là một sự phong phú về giá trị nhân bản cao đẹp trong thế giới tâm hồn của thi nhân Tình yêu mến cảnh đẹp gắn với tình yêu quê hương đất nước của tác giả

4 Củng cố

- HS đọc lại bài thơ: Đọc diễn cảm Học thuộc lòng

5 Dặn dò:

- Học thuộc bài thơ, soạn bài theo hệ thống câu hỏi sgk