GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11 PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN A/-MỤC TIÊU BÀI DẠY: Giúp HS : +Nắm được đặc điểm chung và cách sử dụng phương tiện ngôn ngữ trong phong cách ngôn ngữ chính luận..
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11 PHONG CÁCH NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN A/-MỤC TIÊU BÀI DẠY: Giúp HS :
+Nắm được đặc điểm chung và cách sử dụng phương tiện ngôn ngữ trong phong cách ngôn ngữ chính luận
+Biết vận dụng kiến thức về phong cách ngôn ngữ chính luận vào việc đọc hiểu văn bản và làm văn
B/-TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
I/-KIỂM TRA BÀI CŨ :
*Dựa vào đâu mà tác giả cho rằng tiếng mẹ đẻ là nguồn giải phóng các dân tộc bị áp bức?
*Theo tác giả việc học tiếng nước ngoài có cần thiết không? Tại sao?
II/-BÀI GIẢNG :
Hãy kể tên một số thể loại thuộc văn
bản chính luận thời xưa mà em
biết
Hãy kể tên một số thể loại thuộc văn
bản chính luận hiện đại mà em
biết
* Yêu cầu HS đọc các đoạn trích trong
các văn bản chính luận trong SGK và
trả lời các câu hỏi:
?- Mục đích viết bản tuyên ngôn?
- Nhận xét cách sử dụng từ và câu văn
trong văn bản
I/ VĂN BẢN CHÍNH LUẬN VÀ NGÔN NGỮ CHÍNH LUẬN:
1-Tìm hiểu văn bản chính luận:
a Đoạn trích Tuyên ngôn độc lâp:
-Tuyên ngôn
- Nhằm trình bày quan điểm chính trị của một quốc gia nhân dịp một sự kiện trọng đại
- Phần mở đầu là luận cứ của lập luận trong văn bản.Sử
dụng nhiều thuật ngữ chính trị : nhân quyền, dân
quyền, bình đẳng, tự do
- Câu văn rất mạch lạc với các kết cấu cụm từ: trong
những quyền ấy, suy rộng ra, có ý nghĩa là Câu kết
chuyển ý mạnh mẽ, dứt khoát khẳng định:Đó là những
Trang 2? Mục đích của đoạn trích “cao trào
chống Nhật cứu nước”
? Mục đích của đoạn trích Việt Nam
đi tới
- Nhận xét giọng văn, cách sử dụng
câu
III/-CỦNG CỐ:
*Nêu khái niệm của PCNN chính
luận?
*Chỉ ra đặc điểm chung của PCNN
chính luận?
-Phân biệt nghị luận với chính luận
+Nghị luận là thao tác tư duy trong hệ
thống các thao tác Văn nghị luận có
thể chia thành nhiều loại: nghị luận
văn chương, nghị luận xã hội, nghị
luận chính trị
+Chính luận (về nội dung là nghị luận
chính trị) bao gồm thể loại: cương
lẽ phải không ai chối cãi được
b.Đoạn trích Cao trào chống Nhật cứu nước:
- Bình luận thời sự
- Chỉ rõ kẻ thù lúc này là phát xít Nhật và khẳng định dứt khoát:bọn Pháp thực dân không còn là đồng minh chống Nhật của chúng ta nữa
c Đoạn trích Việt Nam đi tới:
- xã luận
- Phân tích những thành tựu mới về các lĩnh vực của đất nước, vị thế của nước trên trường quóc tế những triển vọng tốt đẹp của CM trong thời gian sắp tới
Gọng văn hào hứng sôi nổi, câu văn giàu hình ảnh gợi
mở một tương lai tươi sáng của dân tộc, nhân dịp đầu năm mới
2-Nhận xét chung về văn bản chính luaanjv à ngôn
ngữ chính luận:
-Ngôn ngữ chính luận còn được dùng trong các tại liệu chính trị khác, trong những tác phẩm lý luận có quy mô khá lớn (ví dụ-SGK-tr98)
-Ngôn ngữ chính luận tồn tại hai dạng: viết, nói -Mục đích trình bày ý kiến hoặc bình luận, đánh giá một
sự kiện, một vấn đề chính trị, một chính sách, một chủ trương về văn hóa, xã hội… theo một quan điểm chính trị nhất định
-Đều sử dụng phương pháp nghị luận
3-Bài tập:
-Bài 2 trang 99
Trang 3lĩnh, tuyên bố, tuyên ngôn, các báo
cáo, tham luận…, là một phong cách
ngôn ngữ độc lập với các phong cách
ngôn ngữ khác
Cho học sinh đọc lại các đoạn trích
trang 96-97
a) Nhận xét các từ ngữ trong “tuyên
ngôn độc lập”
-Sử dụng nhiều từ ngữ chính trị: bình
đẳng, quyền, tuyên ngôn, dân tộc, cách
mạng…
b) Các câu văn trong bài bình luận thời
sự được sáp xếp như thế nào?
-Tính chặt chẽ trong trật tự câu: 1.thời
gian, 2.địa điểm, 3.sự kiện
-Tính chặt chẽ trọng đoạn văn theo thứ
tự thời gian khi liệt kê sự kiện, theo trậ
tự quy nạp, theo thứ tự logic
c) Tìm các biện pháp tu từ trong đoạn
Đoạn văn thuộc phong cách ngôn ngữ chính luận vì +Dùng nhiều từ ngữ chính trị: yêu nước, truyền thống,
tổ quốc, xâm lăng, lũ bán nước, cướp nước…
+Câu văn mạch lạc, chặt chẽ, tuy có thể dùng câu dài (câu 3)
+Đoạn văn thể hiện rõ quan điểm chính trị về lòng yêu nước, đánh giá cao lòng yêu nước của nhân dân ta +Đoạn văn có sức hấp dẫn và truyền cảm: nhờ lập luận chặt chẽ, nhờ những hình ảnh so sánh cụ thể, sát hợp
II-Các phương tiện diễn đạt và đặt trưng của phong cách ngôn ngữ chính luận
1-Các phương tiện diễn đạt:
a-Về từ ngữ:
-VBCL sử dụng nhiều từ ngữ chính trị
b-Về ngữ pháp:
Câu trong VBCL thường là câu có kết cấu chuẩn mực gần với những phán đoán logic trong một hệ thống lập luận, câu trước liên kết với câu sau, câu sau nối tiếp câu
trước trong một mạch suy luận (VD-SGK-tr105)
c-Về biện pháp tu từ :
Sử dụng khá nhiều biện pháp tu từ giúp cho lí lẽ lập luận thêm hấp dẫn
Ở dạng nói ngôn ngữ chính luận chú trọng đến cách phát âm phải diễn đạt sao cho khúc chiết, rõ ràng, mạch lạc
Trang 4trích “Việt Nam đi tới”
-Ẩn dụ: non sông Việt Nam đang bừng
dậy một sinh khí mới
-Liệt kê kết hợp với điệp ngữ: trong
từng… trong từng…
-Kết hợp câu ngắn và câu dài
*Để tạo giọng văn hùng hồn mạnh mẽ,
người viết chính luận dùng lối điệp từ,
điệp ngữ, sóng đôi và phối hợp: câu
dài khi miêu tả, liệt kê và câu ngắn khi
khẳng định dứt khoát
-Phong cách ngôn ngữ có những đặc
trưng nào?
-Khi sử dụng từ ngữ, người viết cần
chú ý điều gì?
-Để văn bản có tính chặt chẽ trong
diễn đạt và suy luận thì người viết đã
làm gì?
-Vì sao VBCL lại có tình truyền cảm
thuyết phục?
2-Đặc trưng của phong cách ngôn ngữ chính luận :
a-Tính công khai về quan điểm chính trị b-Tính chặt chẽ trong diễn đạt và suy luận c-Tính truyền cảm và thuyết phục
IV-CHUẨN B Ị:
Soạn “Một số thể loại văn học:kịch, nghị luận” – chú ý:
+Tìm hiểu khái niệm
+Yêu cầu về đọc kịch và văn bản nghị luận