MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Hiểu mục đích yêu cầu, yêu cầu của thao tác lập luận bình luận - Nắm được cách bình luận một vấn đề II.. Kiến thức: - Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bình luận -
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 11 THAO TÁC LẬP LUẬN BÌNH LUẬN
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu mục đích yêu cầu, yêu cầu của thao tác lập luận bình luận
- Nắm được cách bình luận một vấn đề
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức:
- Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bình luận
- Cách sử dụng các thao tác lập luận
2 Kĩ năng:
- Nhận diện đối tượng, nội dung và cách bình luận một số văn bản nghị luận
- Vận dụng thao tác lập luận bình luận đẻ viết một đoạn văn, bài văn nghị luận xã hội hoặc văn học
III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
1 Giáo viên: Sử dụng kết hợp các phương pháp: phương pháp phân tích
-tổng hợp, phát vấn, thảo luận nhóm, …
2 Học sinh: Chú ý nghe giảng, phát biểu ý kiến và kết hợp ghi bài
IV CHUẨN BỊ
- Gv: + Sgk Ngữ văn 11 ( Cơ bản)
+ Chuẩn kiến thức kĩ năng môn Ngữ văn 11
+ Giáo án
Trang 2- HS: + Sgk Ngữ văn 11 ( Cơ bản)
+ Bài soạn
V TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định lớp: kiểm tra sỉ số
2 Trả bài cũ: Những thao tác lập luận nào có trong văn nghị luận?
3 Dạy bài mới:
* Lời vào bài: Trong văn nghị luận, người ta thường sử dụng nhiều thao tác
lập luận khác nhau Bình luận là một trong những thao tác lập luận không
thể thiếu Vậy thao tác lập luận bình luận là gì? Mục đích, yêu cầu ra sao ?
Cách bình luận như thế nào ? Tiết học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu tất cả
những điều đó
HS
Nội dung bài học
I MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU
THAO TÁC LẬP LUẬN
BÌNH LUẬN
1 Khái niệm:
* GV hỏi:
- Kể những hoạt động được gọi
là “ bình luận” mà em thườn gặp
trong đời sống hằng ngày ?
- Bình luận thời sự: Đưa ra ý
* HS kể những hoạt động bình luận
- Rút ra khái niệm bình luận
I MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU THAO TÁC LẬP LUẬN BÌNH LUẬN
1 Khái niệm:
Thao tác lập luận bình luận là thao tác lập luận của văn nghị luận đưa ra ý
kiến đánh giá và bàn luận về một
tình hình, một vấn đề nào đó
+ Đánh giá: Chỉ ra vấn đề: Đúng/sai?
Trang 3kiến bàn bạc, đánh giá về sự kiện
thời sự → thái độ, lập trường
của người bình luận
- Bình luận quân sự: Đưa ra ý
kiến đánh giá và bàn bạc về việc
bày binh bố trận, trong lĩnh vực
quân sự → lập trường, quan
điểm của người bình luận
- Bình luận thể thao: Đưa ra ý
kiến đánh giá và bàn bạc về 1
trận đấu hoặc một môn thể thao
nào đó → ý kiến của người bình
luận
- Vậy thao tác lập luận bình
luận là gì ?
* GV chốt lại kiến thức
* GV so sánh bình luận với: giải
thích, chứng minh, phân tích:
- Giải thích: Dùng lí lẽ và dẫn
chứng để làm cho người đọc,
người nghe hiểu rõ, hiểu đúng
một vấn đề nào đó
- Chứng minh: Dùng lí lẽ và dẫ
chứng để làm cho người đọc,
người nghe tin một vấn đề nào
Hay/dở? Tốt/xấu?
+ Bàn luận: phải có sự trao đổi ý kiến đối với người đối thoại
Trang 4đó là đúng, là có thật.
- Phân tích: Làm cho người đọc,
người nghe thấy được bản chất
của vấn đề
2 Mục đích, yêu cầu của thao
tác lập luận bình luận:
a Phân tích ngữ liệu “Xin lập
khoa luật”( Ngữ văn 11, tập 1)
* Gv hỏi:
- Vấn đề được bình luận trong
tác phẩm là gì?
* HS đọc lại đoạn trích và trả lời câu hỏi
2 Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bình luận:
a Phân tích ngữ liệu “Xin lập khoa luật” của Nguyễn Trường Tộ ( Ngữ văn 11, tập 1)
- Vấn đề: Đề cao luật pháp ở các
nước phương Tây và chỉ ra sự cần thiết của luật pháp đối với xã hội + Giỏi luật → làm quan
+ Quan dùng luật: trị dân theo luật mà giữ gìn
+ Khi xử phạt đều phải dựa vào ngũ hình
+ Vua không được đoán phạt một người theo ý mình mà phải dựa vào ý
Trang 5- Tác giả có đánh giá đúng, sai
không?
- Có bàn bạc sâu rộng vấn đề
không?
- Mục đích cuối cùng là gì?
kiến của các quan
- Thái độ: Phê phán với đạo Nho:
“chỉ nói suông trên giấy, không làm cũng chẳng bị ai phạt, có làm cũng chẳng được ai thưởng Bởi vậy xưa nay học đã nhiều mà mấy ai đổi được tâm tính, sửa được lỗi lầm”.
→ Tác giả có ý thức tranh luận với quan niệm cho rằng việc lập khoa luật
là không cần thiết → Như vậy tác giả đã nêu ra vấn đề đúng, sai của đời sống và bàn bạc rất
sâu “Nếu bảo luật lệ chỉ tốt cho việc cai trị chứ không có đạo đức tinh vi thế thì không biết rằng trái luật là tội, giữ đúng luật là đức Nếu tận dụng cái lẽ công bằng trong luật mà xử sự thì mọi quyền pháp đều là đạo đức”.
→ Vua chúa thống trị đất nước đều phải dựa vào luật, và thực hiện theo luật
Nhằm mục đích thuyết phục triều đình cho mở khoa luật
b Kết luận:
* Mục đích: Bình luận nhằm đề xuất ý
Trang 6*GV hỏi: Qua phân tích trên:
- Em hãy nêu mục đích của thao
tác lập luận bình luận?
- Yêu cầu của thao tác này?
- Tại sao có thể nói rằng con
người ngày nay cần biết bình
luận, dám bình luận và phái nắm
vững kĩ năng bình luận ?
*GV giảng:
Cúng ta đang sống trong thời
đại văn minh, dân chủ; mọi
người đều có quyền và trách
nhiệm tham gia giải quyết các
vấn đề Con người trong thời đại
như thế phải dám và phải có khả
năng tham gia bình luận, để trở
* Hs nêu mục đích và yêu cầu của TTLLBL
kiến, nhận xét đánh giá giúp người đọc, người nghe hiểu, tán đồng với mình về một hiện tượng, vấn đề nào
đó
* Yêu cầu:
- Đứng trước một tình huống có vấn
đề nảy sinh nhu cầu bình luận
- Vấn đề được bàn luận phải được người đọc, người nghe hiểu biết, quan tâm
- Ý kiến đưa ra bình luận phải thực sự thuyết phục, lôi cuốn người đọc, người nghe
- Phải nắm vững kỹ năng bình luận
Trang 7thành người có ích cho xã hội.
Muốn các cuộc tranh luận có
hiệu quả và bổ ích chúng ta cần
thành thạo kĩ năng bình luận
II CÁCH BÌNH LUẬN
1 Phân tích ngữ liệu (Sgk/73)
*GV chia nhóm thảo luận:
Nhóm 1: Đoạn trích nêu vấn đề
gì? Nhận xét cách nêu?
Nhóm 2: Tác giả đã dùng lí lẽ
nào để giả quyết vấn đề?
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng
trên?
Nhóm 3: Tác giả đã làm cho
người đọc tin vào điều mình nói
bằng cách nào?Qua đó thể hiện
thái độ gì đối với vấn đề được
*HS chia nhóm thảo luận
II CÁCH BÌNH LUẬN
1 Phân tích ngữ liệu (Sgk/73)
* Vấn đề bình luận: nguyên nhân và
hậu quả của tai nạn gian thông
* Giải quyết vấn đề:
- Dùng lí lẽ:
+ “Thần chết đã … đường phố”
+ “Những kẻ … giao thông”
+ “Những kẻ đầu … khoái cảm”.
- Chỉ ra nguyên nhân:
+ Hạn chế khách quan
+ Hạn chế chủ quan: ý thức tham gia giao thông còn non kém
Tác giả đã đi vào giải thích vấn đề
- Dẫn chứng:
+ “Theo thống kê của UNICEF… Xe máy”
+ Họ là lực lượng lao động lớn của đất nước Lực lượng ấy phải gánh lấy
Trang 8Nhóm 4: Kết thúc vấn đề, tác giả
đã đưa ra lời bàn nào? Giải
pháp nào để giải quyết được vấn
đề đã nêu ra?
GV nhận xét, chốt lại vấn đề
2 Cách bình luận:
trách nhiệm công dân và gia đình
Dùng lí lẽ và dẫn chứng để cho người đọc thấy được nguyên nhân và hậu quả của tai nạn giao thông Từ đó dẫn đến thái độ phê phán, không đồng tình với những sát thủ trên đường phố
→ Đánh giá vấn đề
* Tác giả đã đưa ra lời bàn:
- Vấn đề an toàn giao thông là hạnh phúc, là cơ hội gặt hái thành công để hội nhập, là thể hiện thái độ mến khách
- Hành động cần có:
+ Tự điều chỉnh mình
+ Tự cứu mình và cứu người
+ Cần một chương trình truyền thông hiệu quả để lưỡi hái tử thần không còn nghênh ngang trên đường phố
Bàn bạc, mở rộng vấn đề
2 Cách bình luận: 3 bước
Bước 1 Nêu hiện tượng (vấn đề) cần
bình luận
Trang 9*GV hỏi: Có mấy bước trong
cách bình luận Đó là những
bước nào?
GV goi HS đọc phần Ghi nhớ
(SGK/ 73)
III LUYỆN TẬP:
Bài tập 1 (SGK/73)
Bài tập 2 ( SGK/73)
*HS trả lời:
Có 3 bước:
- Nêu vấn đề cần bình luận
- Đánh giá vấn
đề cần bình luận
- Bàn về vấn đè
→ Trình bày rõ ràng, trung thực
Bước 2 Đánh giá hiện tượng (vấn đề)
cần bình luận → Phải đề xuất và chứng tỏ được ý kiến nhận định , đánh giá của mình là xác đáng
Bước 3 Bàn về hiện tượng ( vấn đề )
cần bình luận → Cần có những lời bàn sâu rộng
III LUYỆN TẬP:
Bài tập 1 (SGK/73)
Nhận xét như vậy là sai vì
- Về mục đích bình luận hoàn toàn khác giải thích và chứng minh
- Bình luận cũng không phải giải thích, chứng minh cộng lại Có chăng người ta chỉ sử dụng giải thích, chứng minh trong qúa trình thực hiện bình luận Ta coi đó là thao tác hỗ trợ
Bài tập 2 ( SGK/73)
Xem lại phần II
Bài tập 3 (SGK/74)
Sau khi đọc văn bản “xin lập khoa
Trang 10Bài tập 3 (SGK/74)
cần bình luận
*HS làm tại lớp
* HS xem lại phần II
*HS về nhà làm
luật” chúng ta còn có thể bình luận thêm
- Nêu vai trò của pháp luật đối với xã hội ta hiện nay
+ Làm cho mọi người hiểu được pháp luật và làm theo pháp luật
+ Để xây dựng xã hội thực sự văn minh, công bằng
- Làm thế nào để có luật nghiêm và làm tốt việc giáo dục pháp luật trong
xã hội + Đặt ra luật pháp và hoàn chỉnh bộ luật Luật pháp phải xuất phát từ hiện thực và nguyện vọng của nhân dân + Mọi người phải có ý thức sống và làm theo pháp luật Đặc biệt nêu cao tinh thàn gương mẫu của mọi người, mọi ngành, mọi tổ chức trong việc chấp hành pháp luật
VI CỦNG CỐ:
Tập viết một đoạn bình luận cho một vần đề mà em quan tâm hoặc một
đọan, một câu, một chi tiết, một nhân vật ….yêu thích trong văn học
Trang 11VII DẶN DÒ:
- Hiểu được mục đích, yêu cầu và tầm quan trọng của thao tác lập luận bình luận
- Nắm được nguyên tắc và cách thức bình luận
- Hoàn thành các bài tập
- Chuẩn bị bài mới: “Tôi yêu em”