Mục tiêu bài học : giúp hs: - Cảm nhận được tình cảm xót thương của Thạch Lam đối với những người dân nghèo khổ, quẩn quanh, bế tắc nơi phố huyện nhỏ và sự cảm thông, trân trọng trước mo
Trang 1HAI ĐỨA TRẺ
Thạch Lam
A Mục tiêu bài học : giúp hs:
- Cảm nhận được tình cảm xót thương của Thạch Lam đối với những người dân nghèo khổ, quẩn quanh, bế tắc nơi phố huyện nhỏ và sự cảm thông, trân trọng trước mong ước của họ có được cuộc sống tươi sáng hơn
-Thấy được bút pháp nghệ thuật độc đáo của Thạch Lam
B Phương pháp : Đàm thoại ,thảo luận
D Các bước tiến hành:
1 ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới:
Tiết 1:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
Hoạt động1:
Đọc tiểu dẫn và tóm tắt
những nét cơ bản
- Gọi hs đọc diễn cảm
I Tìm hiểu khái quát:
1 Tác giả, tác phẩm:
- Thạch Lam là thành viên của nhóm Tự lực văn đoàn nhưng tư tưởng thẩm mĩ lại theo lối riêng thế giới nhân vật trong tác phẩm của ông là những lớp người nghèo, bế tắc
- Không gian nghệ thuật thường là nơi phố huyện nghèo, tiêu điều hoặc những xóm nghèo ngoại ô HN
Trang 2Hoạt động 2 : Tìm hiểu chi
tiết
Đọc diễn cảm đoạn 1 (đến
một bên sáng một bên tối)
Nhận xét nhịp điệu hình
ảnh và cảm xúc gợi ra trong
đoạn văn này?
Thảo luận nhóm (10 p)
- Nhóm1:
Toàn bộ cảnh phố huyện
được hiện lên qua cái nhìn
và tâm trạng của nhân vật
nào? Tác dụng của cách
lựa chọn điểm nhìn đó? Tại
sao t/g ko để Liên ở ngôi
của 1 tâm hồn đôn hậu, nhạy cảm tinh tế với mọi biến thái tâm trạng con người đau khổ
-Sở trường truyện ngắn không có cốt truyện
mà thiên về tâm trạng
- Sáng tác nhiều tp có giá trị : Gió lạnh đầu mùa , Nắng trong vườn, Sợi tóc, HN 36 phố phường, Theo dòng…
Tác phẩm “ Hai đứa trẻ” rút từ tập “Nắng trong vườn” xuất phát từ kí ức tuổi thơ khi ông sống ở phố huyện Cẩm Giàng – Hải Dương
2 Đọc, bố cục:
* Đọc chậm rãi, nhẹ nhàng, có chỗ đọc nhanh hơn hồi hộp đợi tàu, chậm buồn
* Bố cục: 3 phần: Cảnh chiều tàn, cảnh chợ tan, cảnh đợi tàu
II/ Tìm hiểu chi tiết
1 Cảnh chiều tàn nơi phố huyện
- câu văn êm dịu, những âm thanh, h/a, màu sắc báo hiệu ngày tàn: trống thu không, muỗi vo ve, ếch nhái …trời đỏ rực, rặng tre đen lại…
=> cảm nhận tinh tế khơi gợi cảm xúc của người đọc với những cảnh vật rất đỗi bình dị gần gũi mang cốt cách VN Một buổi chiều tà êm ả như ru, đượm buồn được cảm nhận qua cái nhìn và tâm trạng của nv Liên với đôi mắt ngập đầy bóng tối - (nhân vật kể ở ngôi thứ 3 để tạo tính khách quan, bình thường như c/s vốn tự nó như thế)
Trang 3thứ nhất mà để ở ngôi thứ 3?
- Nhóm2:
Cảnh chợ tàn được miêu tả
ntn? Gợi cho em hình dung
gì về phố huyện Cảm
Giàng-HD?
- Cảnh chợ tàn:
+ Trên đất chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn, lá mía
+ Mùi âm ẩm bốc lên hơi nóng và mùi cát bụi quen thuộc
+ Mấy người bán hàng về muộn, đòn gánh đã
xỏ sẵn vào quang, cố nói chuyện với nhau thêm ít câu nữa
+ Mấy đứa trẻ con nhà nghèo cúi lom khom nhặt nhạnh bất cứ thứ gì còn để lại Liên thương chúng nhưng chẳng có gì để cho chúng
=> cảnh vắng tanh im lặng, phiên chợ nghèo cho thấy đời sống phố huyện cũng nghèo nàn xác xơ, tiêu điều
Tác gỉa bộc lộ xót xa và chia sẻ với những con người đáng thương
2 Phố huyện khi đêm về:
Đây là thời điển tranh sáng tranh tối Không gian phố huyện bóng tối đã tràn đầy Đêm mùa hạ êm như nhung và thoảng qua gió mát
- Tối hết cả con đường ra sông, con đường qua chợ
về nhà, các ngõ trong làng sẫm đen hơn nữa…
- Phố huyện có ánh sáng nhưng chỉ là “ khe sáng, hột sáng, quầng sáng, đốm sáng, chấm sáng…”
- ánh sáng của hàng ngàn con đom đóm cũng không đủ sức xua tan bóng tối mà càng làm cho phố huyện tối tăm hơn
Trang 4Tiết 2:
-Nhóm3,4:
Những kiếp người nghèo
khổ nơi phố huyện được tả
ntn?
+ Ngọn đèn dầu của chị tý
sao lại được nhắc lại nhiều
lần?
+ H/a con bác xẩm, bà cụ
Thi hơi điên xuất hiện trong
cái nhìn của Liên nói lên
điều gì?
+Khi chị em L dọn hàng
đếm tiền mà vẫn nghĩ vẩn
vơ có phải TL nhìn gì tả đấy
một cách ngẫu nhiên ko?
còn sợ nữa.( ở lâu trong cái khổ L quen với nó)
- Những kiếp người phố huyện:
+ Mẹ con chị Tý: ngày mò cua bắt tép, tối dọn hàng nước Đêm khuya vắng khách mà vẫn chờ đợi và hi vọng Khách hàng có thể đếm trên đầu ngón tay
* Hình ảnh ngọn đèn leo lét của chị Tý hay đèn Hoa Kì vặn nhỏ yếu ớt: có ý biểu trưng và càng tô đậm bóng tối cứ lan toả đậm dần khắp ko gian phố huyện Nó còn là c/s leo lét, vật vờ của những người nghèo trong bóng đêm của xh cũ + Gia đình bác Xẩm: tiếng đàn bầu bật run trong yên lặng, thằng con bò ra khỏi chiếu nhặt bẩn Bác chưa hát vì chưa có khách
+ Chị em Liên: Có cửa hàng tạp hoá nhỏ xíu thuê lại Hàng hoá lèo tèo vài bánh xà phòng, mấy điếu thuốc, ít rượu và chiếc chõng tre sắp gãy… Chợ ngày phiên mà cũng chẳng bán được là bao Hai chị em vẩn vơ nghĩ về HN trong quá khứ đầy nuối tiếc
+ Bác Siêu: gánh phở là món quà xa xỉ mà ngay chị em Liên được coi là con nhà khá giả chỉ ngửi hơi và mơ ước Bóng bác đổ dài… mênh mang…
+ Bà cụ Thi hơi điên, nghiện rượu, cười khanh khách đi lần vào bóng tối.…
=> Những kiếp người phố huyện gợi niềm thương cảm, ái ngại trong người đọc về kiếp người nghèo khổ, quẩn quanh và tù túng, tẻ nhạt Thể hiện cái
Trang 5Chia lớp thành 4 nhóm tl
(10 phút) Đại diện từng
nhóm trình bày, nhận xét
chéo GV tổng hợp rồi kết
luận
+Cảnh đợi tàu diễn ra ntn?
+Mục đích đợi tàu?
+Tâm trạng Liên?
nhìn tinh tế và nhân hậu và xót thương của Thạch Lam
2 Cảnh đợi tàu:
- Chị em Liên buồn ngủ ríu cả mắt nhưng cố thức
để đợi tàu
- Mọi người đều háo hức đợi tàu: vì lí do đặc biệt:
+ Ko vì đưa đón ai ko vì hi vọng bán thêm hàng
+ Vì đó là hoạt động sôi nổi, huyên náo ầm ĩ cuối cùng của 1 ngày dài buồn bã
+ Vì con tàu mang niềm hi vọng và tưởng nhớ
về thủ đô HN đầy ánh sáng và sang trọng …
- Con tàu là thế giới khác hẳn : Đồng và kền lấp lánh, tràn ngập ánh sáng đối lập với ánh sáng leo lét của ngọn đèn chị Tý và ánh lửa của bác Siêu, cũng như bóng tối đen kịt của phố huyện
-Cảnh đợi tàu được mtả chi tiết:
+ đèn báo màu xanh + Tiếng còi tàu + Tiếng dồn dập của bánh xe siết mạnh vào đường ray
+ làn khói bừng sáng, hành khách ồn ào, toa tàu đèn sáng trưng…
+ tàu rầm rộ chạy tới Thế giới tràn ngập ánh
Trang 6+ Tàu qua những đốm than đỏ bay tung, đèn xanh khuất dần sau rặng tre
=> phố huyện bừng lên trong chốc lát rồi lại trở về
sự tĩnh lặng vốn có
Chừng ấy con người trong bóng tối mong đợi một cái gì đó tươi sáng hơn cho cuộc sống tối tăm của họ
T/g trân trọng những kiếp người nghèo khổ nhỏ
bé, muốn lay tỉnh những con người đang sống quẩn quanh, hãy cố vươn ra ánh sáng, ko chấp nhận cái ao đời phẳng lặng, nhạt nhẽo tù túng để hướng tới c/s có ý nghĩa xứng đáng với con người
Đó là giá trị nhân bản của tp
3 Bài ca về quê hương
Bức tranh quê bình dị ,thơ mộng ,dịu dàng:
- Êm như ru, như nhung, thoảng gió mát, ếch nhái kêu ngoài đồng, mùi âm ẩm của đất
- Cảnh vật hiện lên trong cái nhìn của 2 tâm hồn thơ ngây, trong sáng
=> thể hiện cảm nhận tinh tế của tác giả và tình yêu tn quê hương, đất nước đầy chất thơ của TL
III Tổng kết :
-Tp là sự kết hợp hài hoà giữa yếu tố lm và hiện thực Thể hiện sự xót thương và trân trọng những
Trang 7+Bức tranh thiên nhiên
làng quê hiện lên ntn qua
ngòi bút lãng mạn của TL?
HĐ3: Hướng dẫn tổng kết và
luyện tập:
-Những nét đặc sắc về nt
- giá trị hiện thực và nhân
bản
-Viết đoạn nghị luận về 1
hình ảnh tiêu biểu trong tp?
(5-> 10 dòng) Trình bày
trước lớp, các bạn nhận xét
rút kinh nghiệm
khát khao của những kiếp người nhỏ bé nơi phố huyện tối tăm
- TP tiêu biểu cho nghệ thuật truyện ngắn của TL
IV Hướng dẫn học bài
- Đọc lại tp và cảm nhận bức tranh tn và c/s con người phố huyện
- Đánh giá về tấm lòng và tài năng nt của nhà văn Thạch Lam