Bố cục: - Từ đầu đến nhỏ dần về phía làng: Cảnh chiều tối ở phố Huyện và tâm trạng của Liên... Cuộc sống của con người nơi phố huyện vào chiều tối là những ai?. Chủ đề: Qua truyện tác gi
Trang 1TUẦN 10 - TIẾT 37,38:
HAI ĐỨA TRẺ.
( Thạch Lam)
A Mục tiêu cần đạt:
Thống nhất SGK + SGV
B Phương tiện thực hiện:
SGK +SGV, thiết kế bài học, tư liệu
C Cách thức tiến hành:
Trao đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi
D Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định:
2 Bài cũ: Những thành tựu chủ yếu của văn học Việt Nam từ 1900 -> 1945
3 Bài mới: GV giới thiệu vào bài
Hướng dẫn học sinh đọc phần tiểu
dẫn
Nêu vài nét về tác giả:
GV: Mất vì bệnh lao, sự nghiệp sáng
tác chỉ có 6 năm
Theo bà Nguyễn Thị Thế - chị gái
của Thạch Lam: Đó là kỉ niệm của
hai chị em khi ở quê ngoại là phố
huyện Cẩm Giàng
( chị 9 tuổi, em Thạch Lam 6 tuổi),
Thạch Lam nhớ lại và đưa vào tác
phẩm
Đọc diễn cảm, chậm, nhẹ nhàng
Theo em nên chia bố cục ra mấy
I Đọc - hiểu khái quát
1 Tác giả:
- Là cây bút chủ chốt của báo phong hoá, ngày nay
- Có quan niệm văn chương lành mạnh tiến bộ
- Thành công về truyện ngắn: thắm đượm tình nhân ái, khai thác nội tâm
- Hiện thực, trữ tình đan xen lẫn nhau
2 Tác phẩm: Rút từ tập Nắng trong vườn
II Đọc – tìm hiểu:
1 Đọc:
2 Bố cục:
- Từ đầu đến nhỏ dần về phía làng: Cảnh chiều tối ở phố Huyện và tâm trạng của Liên
Trang 2Nội dung từng phần?
Nêu chủ đề tác phẩm?
Hướng dẫn học sinh phân tích tác
phẩm?
Cảnh chiều tối nơi phố huyện được
miêu tả như thế nào?
Hãy tìm những chi tiết thể hiện âm
thanh?
Màu sắc?
Nếp sinh hoạt của con người?
Mặt đất>< bầu trời?( Mặt đất: rác,
mùi ẩm bốc lên-> khổ đau, bóng tối;
Bầu trời: đỏ rực, sao lấp lánh -> ước
mơ
Cuộc sống của con người nơi phố
huyện vào chiều tối là những ai? Họ
làm gì?
Em có nhận xét gì về chiếc xà tích
mà Liên luôn đeo bên mình?
GV: Tự hào, hãnh diện vì tỏ ra mình
là người lớn Ý thức về vai trò và
trácg nhiệm của mình
- Trời đã bắt đầu…mơ hồ không hiểu: Cảnh phố huyện
về đêm và tâm trạng hai đứa trẻ
- Còn lại: Cảnh phố huyện khi tàu đi qua và ước vọng của hai chị em
3 Chủ đề:
Qua truyện tác giả bộc lộ niềm cảm thông, thương xót của mình đối với cuộc sống của những người lao động nghèo khổ - nhất là hiện thực cuộc sống tăm tối và ước vọng mơ hồ của hai đứa trẻ -> nhân đạo của tác giả III Đọc - hiểu chi tiết
1 Cảnh chiều tối ở phố huyện và tâm trạng Liên
a Cảnh chiều tàn, ngày tàn, chợ tàn:
- Âm thanh: Tiếng trống, ếch, muỗi
- Màu sắc không gian: phương Tây đỏ rực-> cháy, mây hồng -> hòn than, đen lại
- Sinh hoạt của con người: chợ vãn người, rác còn, người
về muộn, trẻ con tìm tòi
b Cuộc sống nơi phố huyện của người dân:
-Chị Tí: Ngày mò cua bắt ốc, đêm bán nước; bà cụ Thi,
lũ trẻ nghèo bới rác; vài người hàng xén; chị em Liên bán hàng cho mẹ
=>Là những kiếp người tàn tạ bởi cuộc sống nghèo khổ, vất vả, không có ánh sáng, niềm vui trong cuộc sống mà héo mòn như chiếc bóng vật vờ, lay lắt Đó chính là sân khấu cuộc đời
c Tâm trạng của Liên:
- Liên buồn: ngồi yên lặng -> buồn…
- Xót xa: cảnh nghèo; bà cụ Thì, lũ trẻ -> đồng cảm
Trang 3Em có nhận xét gì về cuộc sống của
những con người này? Điều đó gợi
cho em suy nghĩ như thế nào?
Từ chiều tàn, ngày tàn, chợ tàn gợi
cho Liên suy nghĩ gì?
Nhìn những cảnh đời đó tâm trạng
Liên ra sao?
Qua phân tích hãy nhận xét về cuộc
con người phố huyện khi chiều tối
Khung cảnh phố huyện về đêm
được miêu tả như thế nào?
GV: ánh sáng yếu ớt mỏng manh
Có bao nhiêu từ mang nghĩa tối xuất
hiện ở đây? Ý nghĩa?
Bóng tối gợi cho em suy nghĩ như
thế nào về những con người này?
Ngọn đèn dầu được lặp lại bao
nhiêu lần?
Ý nghĩa biểu tượng của nó?
Ngọn đèn dầu xuất hiện có làm cho
cuộc sống ở đây thay đổi hay
không?
Bóng tối có liên quan gì tới cuộc
sống mưu sinh hàng ngày của họ?
GV: Quẩn quanh ( Huy Cận)
Quẩn quanh mãi với vài ba dáng
điệu
Tới hay lui cũng ngần ấy mặt người
Vì quá thân nên quá đỗi buồn cười
≡ > Đây là một vùng quê đang lụi tàn trong quên lãng, cuộc sống hiu hắt, buồn, lặng lẽ, tàn tạ
2 Cảnh phố huyện về đêm và tâm trạng hai đứa trẻ
a Khung cảnh phố huyện về đêm:
- Sự chuyển giao giữa ánh sáng và bóng tối:
+ Đêm vắng lặng,bao trùm, tràn ngập bóng tối( xuất hiện khoảng 20 lần) -> bức tranh u tối
* Không gian tù đọng, ngột ngạt -> bế tắc, quẩn quanh của người nông dân trước CMT8
* Bóng tối xuất hiện từ đấu đến cuối tác phẩm, đeo bám cuộc sống nghèo khổ của họ
+ Ngọn đèn được nhắc đến hơn 10 lần -> không đủ chiếu sáng, làm cho đêm tối trở nên mênh mông hơn, tàn
tạ, hiu hắt hơn
* Góp nhặt thêm con đom đóm: Kiếp sống nhỏ nhoi vô nghĩa, lay tắt, héo mòn -> không hạnh phúc, tương lai
=> Cả bức tranh đen tối có những hột sáng hắt ra từ ngọn đèn như lỗ thủng của một bức tranh Gợi lên gợi cuộc sống chìm khuất, le lói của những con người nơi đây
b Con người phố huyện về đêm:
- Mẹ con chị Tí, bác Xẩm, cụ Thi, lũ trẻ, bác phở Siêu, chị em Liên
- Lam lũ, bế tắc, quẩn quanh trong cái nghèo
- Họ ít đối thoại, ít nói, ít hành động => Kiếp người lầm than lặng lẽ, cuộc sống tù hãm, bế tắc
c Tâm trạng hai đứa trẻ:
- Cuộc sống cơ cực, nghèo khổ cướp đi sự hồn nhiên tuổi thơ của hai chị em
- Trốn tránh, quên hiện thực hiện tại, nhớ lại quá khứ đẹp
đẽ, mơ hồ
Trang 4Môi nhắc lại cũng chỉ ngần ấy
chuyện
Tâm trạng của hai chị em được thể
hiện như thế nào khi đối diện với
thiên nhiên và trước những cảnh
đời nơi phố huyện?
GV: Cảnh vật gần gũi nhưng buồn->
ngắm sao -> cảm thông, xót xa, chia
sẻ
- Nỗi buồn + bóng tối ngập trong
mắt Liên: nhìn thấy và ước mong,
chờ đợi cái mới
Cảnh chuẩn bị cho tàu đến được
miêu tả như thế nào?
Biểu tượng chuyến tàu đêm được
lặp lại bao nhiêu lần? Ý nghĩa? ( Vui
vẻ, hiện đại)
Phát hiện về nghệ thuật ở đoạn này?
Tại sao đêm nào hai chị em cũng
thứcđợi tàu? Có phải để bán hàng
không? Vì sao?
Em có suy nghĩ gì về những con
người đợi chuyến tàu đêm đặc biệt
là hai chị em Liên
Vì sao lại phải đợi tàu?
GV: bám vào cái phao tinh thần để
tiếp tục sống, thắp lên niềm hi vọng
cho ngày mai ( tiếp tục đợi tàu)
Tại sao Liên lại suy nghĩ về quá khứ
và buồn cho cuộc sống hiện tại?
- Khao khát về ánh sáng mới tươi đẹp(đợi tàu)
3 Cảnh phố huyện về khuya và ước vọng của hai chị em
a Cảnh vật: Trống cầm canh -> ai thức? => lặp lại cuộc sống buồn tẻ, vắng lặng
b Chuyến tàu đêm:
- Rực rỡ, mang theo ánh sáng, mang theo sang giàu -> vụt qua nhanh chóng
- Đi qua -> bóng tối trở lại
* Bóng tối >< ánh sáng, bất hạnh >< hạnh phúc, hư vô
>< sự sống, Hà Nội >< phố huyện
=> Tất cả đều là khát vọng chứ không phài vì mục đích nào khác: khát vọng thay đổi cuộc đời của những đứa trẻ đáng yêu
c Ước vọng của hai chị em:
- Tàu đến là niềm vui duy nhất trong ngày: ồn ào, nhộn nhịp, có cả kí ức tuổi thơ
- Chờ tàu trở thành nhu cầu cơn ăn nước uống hằng ngày: + Được nhìn thấy những gì khác cuộc sống đang sống + Mang đến kỉ niệm đẹp, đánh thức kí ức tuồi thơ
+ Gíup Liên nhận rõ sự ngưng đọng , tù túng trong bóng tối nghèo nàn
-> Ảo ảnh -> không phải hiện thực
=> Họ là kiếp người tàn tạ trong xã hội, dù sống trong nghèo khổ những vẫn không dập tắt được hy vọng dù là mong manh
* Tổng kết:
Trang 5GV: Bóng tối -> tương lai ngày mai
tươi sáng => Không gian tĩnh ->
động ( trong lòng): mong muốn
cuộc sống thay đổi
Em có suy nghĩ gì về những con
người đợi chuyến tàu đêm đặc biệt
là hai chị em Liên?
Nghệ thuật được sự dụng trong tác
phẩm?
Đầu truyện là bóng tối, kết thúc là
bóng tối, vậy nó nói lên điều gì?
Theo em Liên là người thế nào?
(Giàu tình thương, hiếu thảo, đảm
đang, là người duy nhất biết ước mơ
có ý thức về cuộc sống ( nhân đạo +
hiện thực)
Tư tưởng tác giả muốn gửi gắm?
Em ấn tượng với nhân vật nào? giải
thích?
- Nghệ thuật: Nhà văn có biệt tài khai thác tâm lí, lời văn thủ thỉ tâm tình, trữ tình ( kể, tả); tương phản:bóng tối >< ánh sáng, mặt đất >< bầu trời, quá khứ >< hiện tại; bút pháp:hiện thực + lãng mạn
- Nội dung: Hiện thực cuộc sống xót xa, tấm lòng của nhà văn
* Ghi nhớ: SGK
B Luyện tập:
4 Củng cố: Có chi tiết nào trong truyện gây cho em suy nghĩ? Vì sao?
Tại sao hai chi em phải thức đợi tàu?
5 Dặn dò: Học bài cũ, soạn bài mới