Kiến thức: Giúp học sinh nắm được: - Tấm lòng nhân ái sâu sắc của Thạch Lam đối với những kiếp người nghèo khổ và sự cảm thông, trân trọng của nhà văn trước mong ước của họ về cuộc sống
Trang 1 HAI ĐỨA TRẺ
(Thạch Lam)
A MỤC TIÊU
1 Kiến thức: Giúp học sinh nắm được:
- Tấm lòng nhân ái sâu sắc của Thạch Lam đối với những kiếp người nghèo khổ và sự cảm thông, trân trọng của nhà văn trước mong ước của họ về cuộc sống tươi sáng hơn
- Nét độc đáo trong bút pháp nghệ thuật của Thạch Lam
2.Về kĩ năng: phân tích truyện ngắn trữ tình
3 Về thái độ: biết cảm thông, yêu thương con người
B PHƯƠNG PHÁP: phát vấn, giảng bình.
C CHUẨN BỊ GIÁO CỤ
1 GV: Đọc tài liệu, thiết kế giáo án
2 HS: Đọc sgk, soạn bài
D TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ: Bình ngắn gọn về cảnh ngày tàn, chợ tàn và những kiếp người
tàn trong truyện ngắn Hai đứa trẻ của TL?
3 Bài mới:
a Đặt vấn đề: Cảnh ngày tàn, chợ tàn và những kiếp người tàn trong đoạn đầu truyện giúp ta hiểu vì sao chị em Liên và những con người bé nhỏ ấy cố thức để đợi đoàn tàu qua
b Triển khai bài:
Trang 2TRÒ Hoạt động 1: H/d học sinh tiếp tục
tìm hiểu chi tiết
Trong những con người đang sống
âm thầm, vật vờ như những cái bóng
ở nơi phố huyện, thì Liên là nhân vật
được Thạch Lam khắc hoạ rõ nét
nhất Liên là đứa trẻ như thế nào?.
Suy nghĩ, đưa ra những ý kiến khái
quát về nhân vật Liên -> Có những ý
chính cần làm rõ:
- Là đứa trẻ nghèo
- Là đứa trẻ giàu tình thương
- Là đứa trẻ hiếu thảo, đảm đang
- Là đứa trẻ có tâm hồn và biết ước
mơ
*GV: bình chi tiết đôi mắt Liên:
không đặc tả kỷ nhưng cho thấy tâm
trạng lắng đọng sâu xa Chính đôi
mắt ấy đã nhìn, thấu hiểu và cảm
nhận "mùi riêng của đất" -> trữ tình
hoá qua h/a đôi mắt
Trong số các nhân vật của phố
huyện, ai là người đau khổ nhất?>
-HS:Nhận định có thể không giống
nhau, nhưng sẽ có ý kiến cho Liên là
người đau khổ nhất
+ Trường hợp HS nêu không trúng
b.Nhân vật Liên và hình ảnh đoàn tàu
* Nhân vật Liên:
- Là đứa trẻ nghèo, cuộc sống cơm áo trói buộc cô vào chõng hàng, cướp đi niềm vui
và quyền lợi của tuổi thơ Liên sống mòn mỏi đợi chờ
- Là đứa trẻ giàu tình thương
+ Đối với những đứa trẻ nghèo nhặt rác
"Liên động lònh thương nhưng chính chị cũng không có tiền mà cho chúng".
+ Đối với mọi người: luôn quan tâm, luôn đối xử ân cần, lễ phép và đầy tình người (cụ Thi, chị Tí, bác Xẩm)
+ Đối với em An: Thương yêu, lo lắng,
chăm sóc, ân cần lời mẹ, "chiếc xà tích chị là con gái lớn và đảm đang".
- Là đứa trẻ có đời sống tâm hồn và biết
mơ ước -> làm nên chất thơ cho truyện
- Là người đau khổ nhất trong các nhân vật:
+ Vì Liên đã biết thế nào là ánh sáng chốn thị thành
+Liên nhạy cảm trước nỗi đau con người +Liên cảm nhận được cảnh tối tăm mà Liên và những người xung quanh đang sống và là người biết mơ ước, khát khao ánh sáng
=> Hiện thực buồn tẻ, tù đọng của tác
phẩm càng nặng nề vì Liên đã ý thức được đầy đủ và sâu sắc về cuộc sống đó
* Hình ảnh đoàn tàu:
- TL tập trung bút lực miêu tả một cách tỉ
mỉ, kĩ lưỡng theo trình tự thời gian, qua tâm trạng chờ kong của Liên và An
-Con tàu mang đến một thế giới khác: + Nó như con thoi ánh sáng xuyên thủng
Trang 3vấn đề thì GV gợi ý: Vì sao có người
cho rằng Liên là người đau khổ nhất
trong các nhân vật?
Tìm những chi tiết chứng minh rằng
TL tập trung bút lực miêu tả một cách
tỉ mỉ, kĩ lưỡng theo trình tự thời gian,
qua tâm trạng chờ kong của Liên và
An?
Đối với cuộc sống phố huyện, hình
ảnh đoàn tàu có ý nghĩa gì?
-HS: thảo luận, trình bày ý nghĩa của
đoàn tàu: nó mang đến phố huyện thế
giới khác -> trở thành thói quen, niềm
vui, nhu cầu thiết yếu của mọi người
Vì sao chị em Liên đợi tàu và điều
đó có ý nghĩa gì?
-HS: thảo luận và lí giải:
-Nhìn thấy thế giới rực sáng, náo
nhiệt khác hẵn phố huyện
- Gợi lại kỷ niệm về Hà Nội, mơ ước
về Hà Nội sáng trưng, vui vẻ, huyên
náo -> thoã mãn nỗi ước ao, khao
màn đêm phố huyện, đem lại ánh sáng xa
lạ, rực rỡ chốn thị thành, át đi ánh sáng mờ
ảo, yếu ớt của phố huyện
+ Âm thanh của còi tàu, bánh xe rít trên đường ray và tiếng ồn ào của hành khách át
đi buồn tẻ, đơn điệu phố huyện
+ Nó là thói quen, là niềm vui, là sự chờ đợi -> trở thành nhu cầu thiết yếu như cơm
ơn, nước uống hàng ngày cho đời sống tinh thần người dân phố huyện
- Chị em Liên đợi tàu không phải vì mục đích tầm thường là có khách mua hàng mà vì:
+ Nhìn thấy cái gì đó khác cuộc sống hàng ngày: mạnh mẽ, rực rỡ ánh sáng, giàu sang + Niềm say mê
+ Mang đến thế giới kỷ niệm về Hà Nội -> đánh thức kỷ niệm về Hà Nội đẹp đẽ thiết tha
+ Nhìn tàu là hành động thỏa mãn thị giác,
tư tưởng -> nhìn thấy rõ hơn, sâu hơn sự tù túng, ngưng đọng của cuộc sống
c Hai đứa trẻ- bài ca về thiên nhiên, đất nước.
- Bức tranh quê hương gần gũi mà không
kém phần thơ mộng, đầy gợi cảm: “Chiều, chiều rồi gió mát”
- Các nhân vật luôn gắn bó với thôn dã:
Trang 4GV: Hai đứa trẻ- bài ca về thiên
nhiên, đất nước Chứng minh?
Hoạt động 2: H/d hs tổng kết.
Trình bày những nét đặc sắc về nghệ
thuật? Ý nghĩa của truyện?
“tưởng là mùi riêng của đất, của quê hương này”
- Hai đứa trẻ luôn luôn phát hiện những
biến thái tinh tế của thiên nhiên: “Qua kẽ lá ”
Có thể coi là đóng góp của TL cho VH giai đoạn từ đầu thế kỉ XX đến CMT8 1945?
4 Tổng kết:
Nghệ thuật:
-Truyện không có cốt truyện -Ngôn ngữ súc tích, giàu tính biểu cảm, giàu chất thơ
- Đan xen yếu tố lãng mạn và hiện thực -Miêu tả tâm lí đặc sắc
Nội dung: TL thể hiện một cách nhẹ nhàng
mà thấm thía niềm xót thương đối với những kiếp người sống cơ cực, quẩn quanh, bế tắc ở phố huyện nghèo trước
CM Đồng thời, ông cũng thể hiện sự trân trọng đối với những mong ước tuy còn mơ hồn của họ
4 Củng cố: Gía trị nhân đạo của truyện?
Trang 55 Dặn dò: Chuẩn bị: Ngữ cảnh
E RÚT KINH NGHIỆM: