Phân tích suy nghĩ, cử chỉ, lời nói của hai nhân vật Quản ngục và thầy thơ lại.. Hình ảnh HC xuất hiện trực tiếp trước hết đó 4 Bố cục: ba phần - Từ đầu đến sẽ liệu: Tâm trạng viên quản
Trang 1TUẦN 11 - TIẾT 41,42:
CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ.
( Nguyễn Tuân)
A Mục tiêu cần đạt
Thống nhất SGK + SGV
B Phương tiện thực hiện:
SGK + SGV, thiết kế bài học, tư liệu
C Cách thức tiến hành:
Trao đổi, trả lời câu hỏi
D Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định:
2 Bài cũ: Suy nghĩ của em khi hình ảnh đoàn tàu đi qua và tâm trạng của hai chị em?
3 Bài mới: GV giới thiệu vào bài
Hướng dẫn học sinh đọc phần tiểu dẫn
Nêu vài nét tiêu biều về nhà văn Nguyễn
Tuân?
GV: Đang học năm cuối thành chung thì bị
đuổi học vì phản đối mấy gv người Pháp nói
xấu người Việt Nam Hai lần bị TD Pháp bắt
tù vì: Xê dịch lên biên giới CPC – Thái Lan
không có giấy phép; Vì có quan hệ với những
nhà yêu nước
Sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Tuân?
Xây dựng nhân vật Huấn Cao tác giả lấy từ
nguyên mẫu nào mà chúng ta đã học?
Xuất xứ?
Đề tài?
I Đọc - hiểu khái quát
1 Tác giả:
- Xuất thân trong một gia đình nhà nho ( Hán học đang suy tàn)
- Là một người rất mực yêu nước, có lòng ttự tôn dân tộc
- Là một người tài hoa kiến thức uyên thâm và luôn đi tìm cái đẹp riêng cống hiến cho đời
- Đóng góp lớn cho văn học hiện đại, thúc đẩy tuỳ bút, bút kí đạt tới trình độ cao
2 Sự nghiệp sáng tác: SGK
3 Tác phẩm:
- Rút từ tập: Vang bóng một thời
- Đề tài: Cái đẹp của cha ông xưa nay chỉ còn
là vang bóng
Trang 2GV: Trước CM thành công với ba đề tài: Trở
về quá khứ: tìm cái đẹp một thời vang
bóng( 10 thế kỉ); chủ nghĩa xê dịch: đi đây
đó(đổi gió); cuộc sống truỵ lạc: nhà văn khủng
hoảng tư tưởng tìm đến rượu, cao lâu, thuốc
phiện
Sau CM đem tài năng phục vụ đất nước, có
những đóng góp lớn: là Tổng thư kí hội nhà
văn Việt Nam
Theo em nên chia bố cục như thế nào?
Hãy nêu tình huống truyện?
GV: Sự gặp gỡ giữa hai con người , hai thế lực
xã hội khác nhau nhưng cùng hướng về một
bình diện: cái đẹp
Hướng dẫn học sinh đọc tác phẩm
Tác giả đã để nhân vật Huấn Cao xuất hiện
như thế nào?
Hãy chỉ ra cụ thể?
Phân tích suy nghĩ, cử chỉ, lời nói của hai nhân
vật Quản ngục và thầy thơ lại?
Qua lời đối thoại đó thì HC là người như thế
nào?
Em biết gì về nghệ thuật thư pháp?
GV: Chữ tượng hình, bút lông, mực tàu, viết
theo khối vuông, nét thanh, đậm, cứng mêm,
khác nhau
GV: Ông đồ( Vũ Đình Liên): Hoa tay thảo
những nét Như phượng múa rồng bay => chữ
Hán suy tàn theo chế độ
Hình ảnh HC xuất hiện trực tiếp trước hết đó
4 Bố cục: ba phần
- Từ đầu đến sẽ liệu: Tâm trạng viên quản ngục khi biết sáu người tù có Huấn Cao: giỏi, tài viết chữ đẹp
- Tiếp đến thiên hạ: Tâm trạng, thái độ của Huấn Cao và viên quản ngục
- Kết: Cảnh cho chữ và lời dặn dò của Huấn Cao
II Đọc - hiểu chi tiết
1 Nhân vật Huấn Cao:
a.Xuất hiện gián tiếp qua lời thoại của thầy thơ lại và viên quản ngục:
- Có tài: Tài: + viết chữ đẹp( thư pháp): đó vừa là báu vật, vừa là văn hoá
+ tài võ: bẻ khoá,vượt ngục
=> Văn võ song toàn , lãnh tụ của phong trào khởi nghĩa //người tù chống lại triều đình.
b Xuất hiện trực tiếp có khí phách hiên ngang, cứng cỏi
- Tài hoa nghệ sĩ thư pháp:
+ Qua sự trầm trồ, ngưỡng mộ của thầy thơ lại
và viên quản ngục: Có chữ …báu vật; chữ đẹp
Trang 3là gì?
Ai là người phát hiện ra điều đó?
Kể cả với HC ông cũng đánh giá tài năng của
mình như thế nào?
Ntuân ca ngợi tài hoa của HC là để thể hiện
quan niệm tư tưởng và nghệ thuật gì?
GV: Kính trọng, ngưỡng mộ tài hoa, trân trọng
nghệ thuật thư pháp cổ truyền của cha ông
Huấn Cao là một người như thế nào?
Trong những ngày sống ở nhà laoHC thể hiện
thái độ như thế nào?
Khi người ta đối xử, hỏi han mình ông thể
hiện như thế nào?
Qua những chi tiết đó em có nhận xét gì về
nhân vật này?
Liệu qua những gì phân tích trên thì HC có
phải là người có thiên lương không?
Trong suốt nửa tháng ở đây ông có gì thay
đổi?
Theo em Huấn Cao có phải là người dễ dàng
cho chữ hay không? Tại sao ông lại đồng ý
cho chữ khi họ không cùng lí tưởng với mình?
Qua đó em có nhận xét gì về nhân vật này?
Quản ngục làm nghề gì?
lắm, vuông lắm
+ Qua lời nói: Chữ ta thì đẹp thật, quý thật
- Khí phách hiên ngang, bất khuất:
+ Coi thường cái chết, khinh bỉ bon tiểu nhân đắc chí
+ Bình tĩnh, ung dung sống những ngày còn lại
* Hình ảnh chiếc gông: Hình phạt của chế độ nhà tù
* Hình ảnh rỗ gông: Tính cách -> Tuy thất bại nhưng hiên ngang + Ung dung nhận rượu thịt và còn mắng đuổi
QN “ Ngươi hỏi ta…”
+ Không vì tiền bạc mà ép mình cho chữ
=> Có khí phách, tài hoa
- Thiên lương trong sáng, nhân cách cao cả: + Trước khi nhận ra tấm lòng của VQN: coi ông ta chỉ là loại cặn bạ
+ Suy nghĩ về sự tươm tất mà QN đối đãi hằng ngày ->nhận ra tấm lòng biệt nhỡn liên tài -> cho chữ ( không phải vì rượu ngon thịt béo) + Lời khuyên có giá trị
=> Là một người cứng cỏi nhưng cũng biết mềm lòng trước ý nguyện chính đáng,
2 Nhân vật Quản ngục:
- Yêu cái đẹp, say mê quý trọng dù không tạo
ra được cái đẹp
+ Sống trong một môi trường không trong
Trang 4Khi nhận được công văn nhận tử tù, QN có
thái độ như thế nào? Diễn biến tâm lí nhân vật
này?
Theo em QN có phải là người xấu, kẻ ác
không? Vì sao?
Vì sao QN lại biệt đãi với HC như vậy?
GV: Khao khát cháy bỏng - bất chấp luật
pháp
Em có nhận xét gì về câu cuối trong bài “ Kẻ
mê muội này xin bái lĩnh”
GV: Sự thức tỉnh muộn màng
Cảnh cho chữ được diễn ra trong thời gian
không gian như thế nào?
Ra pháp trường nhưng người tử tù vẫn: Võ Thị
Sáu:
Đi giữa hai hàng lính Vẫn ung dung mỉm
cười
Bác: Thân thể ở trong lao Tinh thần ở ngoài
lao Muốn nên sự nghiệp lớn Tinh thần phải
càng cao
GV: Huấn Cao là thứ hiếm lạ còn sót lại của
một thời vang
NT được tạo ra trong đoạn cuối này là gì?
Qua cảnh cho chữ cuối cùng của Huấn Cao
trước khi bị xử tử, nét đẹp cuối cùng Huấn
Cao để lại cho Quản Ngục em có suy nghĩ như
thế nào khi cái đẹp không còn tồn tại? Bản
thân nên làm như thế nào để bảo tiìn nó?
sạch, cái ác đầy rẫy, nhơ nhớp nhưng không đánh mất đi thiên lương
+ Là người: Đánh giá đúng tài năng Huấn Cao; có sở nguyện: có được chữ Huấn Cao là báu vật; khổ tâm vì có Huấn Cao nhưng lại chưa xin được chữ; biệt đãi Huấn Cao dù bị sĩ nhục
- Không biết sợ cường quyền, lo cho tù nhân
- Suy nghĩ về lời nói của Huấn Cao: Tâm phục, khẩu phục, vái lạy tù nhân
=> Sống bằng nghề độc ác, tàn bạo nhưng biết trân trọng người tài, yêu, trân trọng cái đẹp, biết nghe lời khuyên trở về với cái thiện, giữ cái đẹp.
3 Cảnh cho chữ:
- Thời gian: đêm khuya
- Không gian: chật hẹp, tăm tối>< ánh sáng rực
rỡ của bó đuốc
-> Cảnh xưa nay chưa từng thấy.
- Tạo ra sự đối lập:
+ Cái đẹp: Tấm lụa trắng; nét chữ vuông tươi tắn; phiến lụa óng; thoi mực thơm ( ánh sáng)
>< dơ dáy, bẩn thỉu, tăm tối: chật hẹp; ẩm ướt phân ( bóng tối)
+ Hình ảnh người tù( cho chữ): Cổ đeo gông; chân xiềng; đậm tô >< Quản ngục( xin chữ): khúm núm; thầy thơ lại run run -> có sự chuyển giao quyền lực, thay bậc đổi ngôi
=> Đối lập cảnh vật, đồ vật, màu sắc, âm thanh, mùi vị
- Cái đẹp sinh ra nơi tội ác ngự trị ( nơi phòng
Trang 5Tại sao Quản ngục không mở gông, xích để
Huấn Cao viết chữ mà lại để như vậy?
GV:Đó chính là tài viết dù trông hoàn cảnh
như thế nào
Tại sao cảnh cho chữ lại gây cho chúng ta điều
khó hiểu?
GV: Cho chữ: nơi cao, đẹp, đài các; kỉ cương
bị đảo lộn; tử tù được sùng bái >< tù túng chật
hẹp, không gian chật hẹp; khúm núm => thay
bậc đổi ngôi
Em có nhận xét gì vầ trật tự kỉ cương ở đây?
-> Tài, tâm đẹp, thiện không tách rời qua hình
tượng Huấn Cao
-> Ánh sáng khai tâm, cảm hóa con người lầm
đường lạc lối: cảm hóa tấm lòng; bảo lưu văn
hóa, khát vọng tự do, chuyển giao nhân cách
tự do
“ Con chim trước khi lìa đời cất tiếng hót hay
nhất đời mình”( quan niệm của Nguyễn Tuân)
Bài học rút ra cho bản thân?
GV: Con người nên chon con đường sống,
tránh bùn lầy, biết giữ mình trong sạch
tối…)
- Trật tự kỉ cương bị đảo lộn: tử tù - nghệ sĩ,
QN – khúm núm, vái lạy
- khuyên nhủ bài học về lẽ sống, lẽ đời -> giữ mình.
III Tổng kết:
- Nội dung:Là người cứng cỏi, có tài, tâm, khí phách, khẳng định cái đẹp tồn tại vịnh hằng -> tình yêu đất nước cuat tác giả
- Nghệ thuật: Cách viết vừa cổ điển, vừa hiện đại; xây dựng nhân vật độc đáo; miêu tả tâm lí nhân vật sâu sắc; khéo léo xây dựng hình ảnh đối lập, tình huống truyện đặc sắc toát lên nội dung tư tưởng, chủ đề của truyện
Ghi nhớ: SGK
4 Củng cố: Trong tác phẩm có những chi tiết gây sự chú ý, suy nghĩ Hãy lý giải?
5 Dặn dò: Học bài cũ, soạn bài mới