Kiến thức: Giúp học sinh - Cảm nhận được vẻ đẹp hình tượng nhân vật Huấn Cao, qua đó hiểu được quan điểm thẩm mĩ của NT - Hiểu được nghệ thuật của thiên truyện: tình huống truyện độc đáo
Trang 1CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ (Nguyễn Tuân)
A MỤC TIÊU
1 Kiến thức: Giúp học sinh
- Cảm nhận được vẻ đẹp hình tượng nhân vật Huấn Cao, qua đó hiểu được quan điểm thẩm mĩ của NT
- Hiểu được nghệ thuật của thiên truyện: tình huống truyện độc đáo, tạo không khí
cổ xưa, thủ pháp đối lập, ngôn ngữ góc cạnh, giàu tính tạo hình
2.Về kĩ năng: phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự
3 Về thái độ: yêu cái đẹp, trọng người có tài, thiên lương
B PHƯƠNG PHÁP: phát vấn, giảng bình
C CHUẨN BỊ GIÁO CỤ
1 GV: Đọc tài liệu, thiết kế giáo án
2 HS: Đọc sgk, soạn bài
D TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ: Ý nghĩa nhân đạo của truyện ngắn “Hai đứa trẻ”?
3 Bài mới:
a Đặt vấn đề:
b Triển khai bài:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ
Hoạt động 1: H/d hs tìm hiểu tiểu
dẫn
Định hướng:
- Vài nét về tác giả?
- Gía trị của “Vang bóng một
thời”?
I TIỂU DẪN
1 Tác giả (1910-1987)
- Xuất thân trong 1 gia đình nhà nho khi Hán học đã tàn
- Trước CMT8: là đại biểu cuối cùng của văn xuôi lãng mạn VN
- Sau CMT8: đến với cách mạng, dùng ngòi bút phục vụ cách mạng 1948-1958: tổng thư kí Hội VNVN
- 1966: nhận giải thưởng HCM về VHNT
- Những tác phẩm chính: (sgk)
2 Vang bóng một thời
- In lần đầu 1940, gồm 11 truyện ngắn
- “Gần tới sự toàn thiện, toàn mĩ”(Vũ Ngọc Phan)
- ND: Những nhà nho gặp thời loạn lạc phẩn uất và tìm đến những vẻ đẹp xưa,
cố giữ thiên lương và sự trong sạch của tâm
Trang 2Hoạt động 2: H/d hs đọc- chia bố
cục
Hoạt động 3: H/d hs tìm hiểu chi
tiết
Viên quản ngục ở trong cảnh ngộ
ntn?
Phân tích diễn biến tâm trạng của
VQN trong đêm trước khi HC bị giải
đến?
Khi gặp HC, VQN có những hành
động, tâm trạng ntn?
So sánh 2 câu noí của VQN trước
HC? Ý nghĩa?
Viên quản ngục tiềm ẩn những phẩm
chất đáng quý nào?
Phân tích vẻ đẹp độc đáo của hình
tượng HC?
Gv gợi ý để học sinh phát hiện các
chi tiết và khái quát GV bình những
ý trọng tâm
hồn
II VĂN BẢN
1 Đọc- xác định bố cục
2 Tìm hiểu chi tiết
a Viên quản ngục
* Cảnh ngộ: cai tù, chứng kiến bao điều “tàn nhẫn, lừa lọc giữa 1 đống cặn bã”
->dễ dẩy con người vào chốn bùn nhơ
* Diễn biến tâm trạng:
- Trước khi HC bị giải đến: nghĩ ngợi “băn khoăn ngỗi bóp thái dương” day dứt vì chọn nhầm nghề và mơ ước 1 sở nguyện đẹp
đẽ “có được chữ ông HC treo là 1 báu vật trên đời” Tự nhủ sẽ biệt đãi ông Huấn nhưng lại sợ tên thơ lại cáo giác
- Gặp HC:
+ Lòng kiêng nể, mắt hiền lành, khép nép + biệt đaĩ HC và các bạn tù của ông
+ Xin lĩnh ý: nhẫn nhục, cam chịu
+ tái nhợt người đi khi biết ngày mai HC bị giải vào kinh
+ Khao khát xịn chữ
- Khi được cho chữ: khúm núm, cảm động
“”Kẻ mê muội này xin bái lĩnh” ->lời hứa chân thành
->Tiềm ẩn 1 phẩm chất đáng quý: coi trọng, yêu thích cái đẹp, cái cao cả, tài năng
b Hình tượng Huấn Cao
* Cảnh ngộ: kẻ tử tù
* Những phẩm chất phi thường, tuyệt đẹp:
- Nho sĩ tài hoa
+ Qua đoạn đối thoại ngắn giữa quản ngục
và thầy thơ lại
+Lòng kiêng nể, sở thích của viên quản ngục
->Cái đẹp có sức cảm hoá con người
-> NT tỏ lòng luyến tiếc cái nhã thú văn hoá
cổ truyền đang lụi tàn->kín đáo gửi gắm triết lí trọng người có tài
- Thiên lương trong sáng
Trang 3Qua nhân vật HC, NT gửi gắm tư
tưởng gì?
+ “Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ” + Khi hiểu được viên quản ngục: xúc động vaàvui mững cho chữ “Ta cảm cái tấm lòng
biệt nhỡn liên tài ”
+ Khuyên viên quản ngục -> Nhân cách chính trực: trọng nghĩa khinh lợi - Khí phách dũng liệt + Thái độ điễm tĩnh, lạnh lùng, không thèm chấp mấy lời đùa ccợt, doạ dẫm của mấy tên lính áp giải + Thản nhiên nhận rượu thịt + “Đến cái cảnh chết chém ông còn chẳng sợ nữa là mấy trò tiểu nhân thị oai này -> NT gửi gắm niềm cảm phục, bản lĩnh, cá tính độc đáo của mình và kín đáo gửi gắm lòng yêu nước 4 Củng cố: Vẻ đẹp lồng lộng của hình tượng HC và nỗi niềm của NT? 5 Dặn dò: Chuẩn bị: Chữ người tử tù(tt): Cảnh cho chữ. E RÚT KINH NGHIỆM:
CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ (Nguyễn Tuân)
A MỤC TIÊU
1 Kiến thức: Giúp học sinh
- Cảm nhận được vẻ đẹp hình tượng nhân vật Huấn Cao, qua đó hiểu được quan điểm thẩm mĩ của NT
- Hiểu được nghệ thuật của thiên truyện: tình huống truyện độc đáo, tạo không khí
cổ xưa, thủ pháp đối lập, ngôn ngữ góc cạnh, giàu tính tạo hình
Trang 42.Về kĩ năng: phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự
3 Về thái độ: yêu cái đẹp, trọng người có tài, thiên lương
B PHƯƠNG PHÁP: phát vấn, giảng bình
C CHUẨN BỊ GIÁO CỤ
1 GV: Đọc tài liệu, thiết kế giáo án
2 HS: Đọc sgk, soạn bài
D TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ: Phân tích hình tượng nhân vậ Huấn Cao?
3 Bài mới:
a Đặt vấn đề:
b Triển khai bài:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC
Hoạt động 1: H/d hs tiếp tục tìm hiểu
tiểu dẫn
Tác gỉa đã tái hiện cảnh tượng chưa nay
chưa từng có ntn?
GV gợi ý hs phân tích các chi tiết về
thời gian, không gian, không khí, người
cho, người nhận
Để miêu tả cảnh cho chữ, tác giả đã sử
dụng biện pháp nghệ thuật gì? Ý nghĩa
của cảnh cho chữ?
2.Tìm hiểu chi tiết
c Cảnh cho chữ
* Cảnh xưa nay chưa từng có:
- Thời gian: đêm hôm ấy
- Không gian ngục tù (chật hẹp, ẩm ướt; tường đầy mạng nhện; phân chuột, phân gián)
- Không khí trang nghiêm, cổ kính, có phần bí ẩn: khói toả như đám cháy nhà, ánh sáng đỏ rực
từ một bó đuốc tẩm dầu
- Người cho chữ: tử tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh
- Người nhận chữ: viên quản ngục (khúm núm), thầy thơ lại (run run)
Đối lập: ánh sáng >< bóng tối.
màu trắng tấm lụa >< nhà giam bẩn thỉu
Người cho >< người nhận
->Không thể cầm tù nổi cái đẹp, dù bất cứ đâu, cái đẹp cũng toả sáng Cái đẹp được sáng tạo trên mảnh đất chết ( nhà tù) bởi 1 người sắp chết (HC)
-> Gía trị của cái đẹp Đây là sự chiến thắng của ánh sáng đối với bóng tối; của cái đẹp,c ái cao
cả, cái cao thượng đối với sự phàm tục, nhơ bẩn; của tinh thần bất khuất trước thái độ cam chịu
* Huấn Cao: ung dung, đĩnh đạc, đẹp trong tư
thế người nghệ sĩ; lôồnglộng, hiên ngang của 1 nghĩa sĩ
Trang 5Trong cảnh cho chữ, hình tượng HC
sáng lên vẻ đẹp gì?
Chi tiết HC đỡ VQN dậy, 3 người nhìn
nhau gợi cho em cảm xúc gì?
Ý nghĩa của lời khuyên?
GV gợi mở- hs bình- liên hệ
Hoạt động 2: H/d hs tổng kết
Em hãy nhận xét chung về nghệ thuật và
nội dung của truyện?
-> Trật tự ngôi thứ đảo lộn bởi vẻ đẹp của nhân cách Huấn Cao đã toả sáng giữa đêm đen của ã hội tù ngục vô nhân đạo
* HC đỡ VQN dậy, 3 người nhìn nhau.
-> NT(cái đẹp) tạo ra sự đồng cảm giữa những tâm hồn đồng điệu, xoá nhoà ranh giới giúp con người sống gần nhau hơn và đẹp hơn
* Lời khuyên của Huấn Cao: hài hoà thiện- mỹ,
tâm- tài
-> Ý nghĩa: cái đẹp có thể sản sinh từ nơi độc ác ngự trị nhưng không thể sống cùng tội ác, Con người chỉ có thể thưởng thức được cái đẹp khi giữ được thiên lương
- “Kẻ mê muội naỳ xin bái lĩnh” -> Cảm hoá được VQN -> Nâng cao nhân cách HC, thăng hoa tính cách đẹp đẽ của VQN
3 Tổng kết
a Nghệ thuật:
- Tạo dựng tình huống truyện độc đáo
- Khắc hoạ tính cách nhân vật
- Tạo không khí cổ kính, trang trọng
- Sử dụng thủ pháp đối lập và ngôn ngữ giàu tính tạo hình
- Giàu chất nhạc, chất hoạ
b Nội dung:
NT đã khắc hoạ thành công hình tượng HC- một người tài hoa, có cái tâm trong sáng và khí phách hiên ngang, bất khuất Qua đó, nhà văn thể hiện quan niệm về cái đẹp, khẳng định sự bất
tử của cái đẹp và bộc lộ thầm kín lòng yêu nước
4 Củng cố: Viết một đoạn văn ngắn trình bày cảm nghĩ của mình về cảnh cho chữ?
5 Dặn dò: Chuẩn bị: Luyện tập thao tác lập luận so sánh.
Trang 6E RÚT KINH NGHIỆM: