Mục tiêu cần đạt Nâng cao thêm một bước nhận thức về vai trò, tác dụng của trật tự các bộ phận trong câu đối với việc thể hiện nội dung và đối với việc liên kết ý trong văn bản.. Có kĩ n
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 11 TUẦN 14 - TIẾT 59: THỰC HÀNH VỀ LỰA CHỌN TRẬT
TỰ CÁC BỘ PHẬN TRONG CÂU
I Mục tiêu cần đạt
Nâng cao thêm một bước nhận thức về vai trò, tác dụng của trật tự các bộ phận trong câu đối với việc thể hiện nội dung và đối với việc liên kết ý trong văn bản
Có kĩ năng nhận biết và phân tích tác dụng của trật tự sắp xếp các bộ phận trong câu, đồng thời biết sắp xếp trật tự trong câu khi nói, khi viết nhằm đạt được hiệu quả giao tiếp nhất định
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
- SGK, SGV, Chuẩn kiến thức, Sách tham khảo,…
- SGK, Tập Ngữ Văn, Tập rèn luyện Ngữ Văn, Giấy nháp,…
III Tổ chức hoạt động dạy và học
Kiểm tra: Tập rèn luyện của Hs.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY
VÀ TRÒ
KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
- Nhận biết và phân tích tác dụng
của trật tự sắp xếp các bộ phận
trong câu đơn (Cần so sánh đối
chiếu các cách sắp xếp khác
nhau)
- Nhận biết và phân tích tác dụng
của trật tự sắp xếp các bộ phận
trong câu ghép (Lưu ý đến quan
hệ ý giữa vế của câu ghép với
nội dung câu đi trước hay đi sau
trong văn bản)
I.Trật tự trong câu đơn
Bài tập 1
a) Nội dung ý trong nội bộ câu không thay đổi nhưng
sự liên kết ý với câu đi sau không phù hợp
b) Phù hợp với sự liên kết ý với câu đi sau trong đoạn
c) Thích hợp vì chuẩn bị cho ý phủ định, mỉa mai ở câu đi sau
Trong mỗi tình huống giao tiếp, mỗi ngữ cảnh,câu có một mục đích, một nhiệm vụ giao tiếp khác nhau Đồng thời, người nói/viết thực hiện những hành động nói khác nhau Vì thế, cần xác định trọng tâm thông báo của câu ở mỗi tình huống, và trật tự sắp xếp các bộ phận trong câu chính là một trong những cách thức phục vụ cho mục
Trang 2- Lựa chọn cách sắp xếp tối ưu
các bộ phận trong câu sao cho
câu thể hiện đúng nội dung định
biểu hiện và liên kết, tạo được
mạch lạc với các câu khác trong
văn bản (Lưu ý đến mối quan hệ
về ý với câu đi sau)
* Lưu ý
- Trật tự sắp xếp các bộ phận
trong câu có nhiều tác dụng:
nhấn mạnh trọng tâm thông tin,
tạo sự liên kết, mạch lạc
- Trong câu đơn, trật tự giữa các
bộ phận câu so với nhau trong
những ngữ cảnh nhất định đều có
tác dụng về ý nghĩa và liên kết
văn bản Trong câu ghép thì trật
tự sắp xếp giữa các vế có tác
dụng quan trọng, liên quan đến
việc dùng các phương tiện thể
hiện quan hệ giữa các vế câu
- Nếu các bộ phận trong câu
không được đặt đúng vị trí thích
hợp thì câu mơ hồ về nghĩa, hoặc
trở thành vô nghĩa
đích này
Bài tập 2
Cách viết A là tối ưu, duy nhất Để được chọn vào đội
tuyển học sinh giỏi thì phẩm chất thông minh là quan trọng nhất Vì thế nó cần đặt sau đặc điểm nhỏ người.
Bài tập 3
Ở mỗi trường hợp, cụm từ chỉ thời gian cần đặt ở một vị trí thích hợp, không thể cố định ở một vị trí
a) Câu đầu bắt đầu kể về một sự kiện nên đặt ở đầu câu là phù hợp với việc nêu hoàn cảnh, sau đó mới thuật lại sự kiện Còn câu tiếp theo cũng đặt ở đầu câu để tạo mạch tiếp nối về thời gian
b) Đặt ở giữa câu bởi thông tin mà người đọc chờ đợi
là đứa nào đã đẻ ra Chí Phèo.
c) Đặt ở cuối câu vì nó biểu hiện thông tin mới và quan trọng nhất ở thời điểm của câu này
II Trật tự trong câu ghép
Bài tập 1
a) Vế chỉ nguyên nhân là vì xa xôi cần đặt sau vế chính hắn lại nao nao buồn Vì vế chính nêu một hệ quả
từ sự việc ở câu đi trước
b) Vế chỉ sự nhượng bộ tuy là vế phụ của câu ghép
nhưng đặt sau để bổ sung những thông tin cầ thiết
Bài tập 2
Chọn C để viết câu đầu đoạn vì kết cấu của đoạn văn là kết cấu diễn dịch, câu cần điền là câu nêu chủ đề
IV Củng cố hướng dẫn học sinh tự học ở nhà
1 Củng cố
Vai trò, tác dụng của trật tự các bộ phận trong câu? (Mỗi cách sắp xếp từ ngữ trong câu phụ thuộc vào những điều kiện trong ngữ cảnh và phục vụ những mục đích nhất định Tác dụng liên
Trang 3kết ý giữa các câu trong văn bản, phân biệt tin đã biết và tin mới, tin quan trọng và tin thứ yếu Muốn xác định được điều kiện và tác dụng của một sự sắp xếp trật tự các bộ phận trong câu câu, cần phải đặt câu cần xét vào văn cảnh Cần xem xét quan hệ về ý giữa câu đó với những câu đi trước và/hoặc những câu đi sau, cần phân tích nhiệm vụ thông báo của từng câu?)
2 Hướng dẫn
- So sánh sự khác nhau về trọng tâm thông tin giữa hai cách nói: Nó xấu người nhưng đẹp
nết/Nó đẹp nết nhưng xấu người
- Một số đặc điểm thể loại văn học thơ, truyện?