Giáo án Ngữ văn 11 tuần 16: Vĩnh biệt Cửu trùng đài (Trích Vũ Như Tô)

Kiến thức:- Xung đột kịch, diễn biến tâm trạng, tính cách, bi kịch của hai nhân vật chính - Thái độ ngưỡng mộ, trân trọng của tác giả đối với những nghệ sĩ có tâm huyết và tài năng nhưng

TUẦN 16 - TIẾT 58: ĐỌC VĂN: VĨNH BIỆT CỬU TRÙNG ĐÀI

(Trích “Vũ Như Tô”)

- Nguyễn Huy

Tưởng-A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:- Xung đột kịch, diễn biến tâm trạng, tính cách, bi kịch của hai nhân vật chính

- Thái độ ngưỡng mộ, trân trọng của tác giả đối với những nghệ sĩ có tâm huyết và tài năng nhưng chịu số phận bi thảm

2 Kỹ năng: - Đọc hiểu một đoạn trích kịch bản văn học theo đặc trưng thể loại.

3 Thái độ tư tưởng: Khơi gợi tình cảm nhân văn của con người.

B Chuẩn bị của GV và HS

1 Giáo viên: Đọc SGK, SGV, TLTK, soạn giáo án, thiết kế bài học

2 Học sinh: Soạn bài

C Tiến trình dạy - học:

1 Ổn định tổ chức:

1'

2 Kiểm tra bài cũ: 4'

Nêu mục đích, tầm quan trọng của phỏng vấn và trả lời phỏng vấn.

3 Các hoạt động dạy - học:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới,

+ PP giới thiệu: thuyết trình

1' Giới thiệu, giờ này chúng ta cùng học tác phẩm kịch Vĩnh biệt cửu trùng đài

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung:

• Mục tiêu: Hiêủ và phân tích được xung

đột kịch, tính cách, diễn biến tâm trạng và bi

kịch của Vũ Như Tô và Đan Thiềm trong

đoạn trích;

- nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật

của vở kịch

5' A.Tìm hiểu chung 1.Tác giả (1912- 1960)

- Quê quán: làng Dục Tú, huyện Từ Sơn, Bắc Ninh, nay thuộc xã Dục Tú huyện Đông Anh, Hà Nội

- Hoàn cảnh xuất thân:trong một gia đình nhà nho

• Phương pháp:

- Công việc của GV: phát vấn, nêu vài nét

về tác giả

- Công việc của HS: Học sinh đọc bài, suy

nghĩ, trao đổi và trả lời các câu hỏi

- Cuộc đời: ông sớm tham gia cách mạng và hoạt động cách mạng, hoạt động trong những tổ chức văn hoá văn nghệ do Đảng lãnh đạo (năm 1943, tham gia Hội văn hoá cứu quốc; tháng 8 năm

1945 , là đại biểu Văn hoá cứu quốc đi

dự Quốc dân Đại hội ở Tân Trào)

- Năm 1996 được nhà nước tặng giải thưởng HCM về văn học nghệ thuật

2 Sáng tác

- Tác phẩm chính

- Có thiên hướng khai thác đề tài lịch sử

và có đóng góp nổi bật ở thể loại tiểu thuyết và kịch

- Văn phong giản dị, trong sáng, đôn hậu, thâm trầm, sâu sắc

- Vở kịch “ Vũ Như Tô”

Hoạt động 3: Đọc - hiểu văn bản:

Thao tác 1: Đọc văn bản:

- GV: Gọi 1-2 HS đọc văn bản GV nhận xét

và đọc mẫu, giải thích từ khó

- HS: đọc văn bản, nhận xét bạn đọc văn bản

như thế nào

30' B Đọc - hiểu văn bản

I Đọc - phân vai

- Giải thích từ khó

Hoạt động 4: Bài tập vận dụng:

- Công việc của GV: ra bài tập, hướng dẫn

học sinh làm bài

- Công việc của HS: suy nghĩ trao đổi làm

bài

2' Bài tập 1:

em hãy nêu vài nét cơ bản về tác giả Nguyễn Huy Tưởng

Gợi ý:

- Cuộc đời

- Sự nghiệp

4 Củng cố, dặn dò: 2'

* Chốt lại bài học: HS tự tóm tắt những nét chính về nội dung và nghệ thuật.

Gv chốt lại: kiến thức về

* Dặn dò: 1 Bài tập về nhà: học kĩ kiến thức và làm bài tập?

2 Tiết học tiếp theo: Vĩnh biệt cửu trùng đài

TUẦN 16 - TIẾT 59-60: ĐỌC VĂN: VĨNH BIỆT CỬU TRÙNG

ĐÀI (Trích “Vũ Như Tô”)

- Nguyễn Huy

Tưởng-A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:- Xung đột kịch, diễn biến tâm trạng, tính cách, bi kịch của hai nhân vật chính

- Thái độ ngưỡng mộ, trân trọng của tác giả đối với những nghệ sĩ có tâm huyết và tài năng nhưng chịu số phận bi thảm

2 Kỹ năng: - Đọc hiểu một đoạn trích kịch bản văn học theo đặc trưng thể loại.

3 Thái độ tư tưởng: Khơi gợi tình cảm nhân văn của con người.

B Chuẩn bị của GV và HS

1 Giáo viên: Đọc SGK, SGV, TLTK, soạn giáo án, thiết kế bài học

2 Học sinh: Soạn bài

C Tiến trình dạy - học:

1 Ổn định tổ chức:

1'

2 Kiểm tra bài cũ: 4'

Nêu mục đích, tầm quan trọng của phỏng vấn và trả lời phỏng vấn.

3 Các hoạt động dạy - học:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới,

+ PP giới thiệu: thuyết trình

1' Giới thiệu giờ trước chúng ta đã tìm hiểu phần tác giả, giờ này chúng ta cùng tìm hiểu nội dung, nghệ thuật của tác phẩm

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung:

• Mục tiêu: Hiểu được xung đột kịch,

tính cách, diễn biến tâm trạng và bi kịch

của Vũ Như Tô và Đan Thiềm trong đoạn

trích:

5' - Những mâu thuẫn xung đột cơ bản của vở kịch và đọan trích

- Tính cách và diễn biến tâm trạng của Vũ như Tô

- Nắm được những nét đặc sắc về nghệ

thuật của vở kịch

• Phương pháp:

- Công việc của GV: phát vấn

- Công việc của HS: Học sinh đọc

bài, suy nghĩ, trao đổi và trả lời các câu

hỏi

- Nhân vật Đan Thiềm

- Nghệ thuật của tác phẩm

Hoạt động 3: Đọc - hiểu văn bản:

Thao tác 1: Tìm hiểu văn bản

- GV: Đặt câu hỏi

- HS: Suy ghĩ và trả lời

Phân tích những mâu thuẫn xung đột cơ

bản của vở kịch cũng như đoạn trích

HS chia nhóm nhỏ ( Theo bàn) trao đổi

thảo luận trả lời câu hỏi, cử người trình

bày trước lớp

GV chốt lại

*Thao tác 2

Nêu tính cách và diễn biến tâm trạng Vũ

Như Tô?

HS chia nhóm nhỏ, trao đổi thảo luận trả

lời câu hỏi cử người trình bày trước lớp

GV chuẩn kiến thức

34' I.Tìm hiểu văn bản

1 Những mâu thuẫn xung đột cơ bản của vở kịch và đọan trích

- Mâu thuẫn giữa nhân dân lao động khốn khổ lầm than với bọn hôn quân bạo chúa

và phe cánh của chúng sống xa hoa truỵ lạc Mâu thuẫn này vốn có từ trước, đến khi

Lê Tương Dực bắt Vũ Như Tô xây Cửu trùng đài thì nó biến thành xung đột căng thẳng, gay gắt

- Mâu thuẫn thứ hai: Mâu thuẫn giữa quan niệm nghệ thuật cao siêu, thuần tuý của muôn đời và lợi ích trực tiếp, thiết thực của nhân dân

2 Tính cách và diễn biến tâm trạng của

Vũ như Tô

- Vũ Như Tô là một kiến trúc sư thiên tài, là hiện thân cho niềm khát khao say mê sáng tạo cái đẹp: Một thiên tài “ ngàn năm chưa

dễ có một” “ chỉ vẩy bút là chim hoa đã hiện lên” có thể “ sai khiến gạch đá như viên tướng cầm quân, có thể xây dựng lâu đài cao cả, nóc vờn mây mà không hề tính sai một viên gạch nhỏ”

- Là một nghệ sĩ có nhân cách lớn, có hoài bão lớn, có lí tưởng nghệ thuật cao cả Mặc

dù bị Lê Tương Dực doạ giết Vũ như Tô vẫn kiên quyết từ chối xây Cửu trùng đài

* Thao tác 3 Tiết 2

Gv hỏi Đan Thiềm là người như thế nào?

em hãy tìm chi tiết chứng minh

GV phát vấn HS trả lời

25'

Ông cũng không phải là người hám lợi (Khi được vua ban thưởng lụa là, vàng bạc ông

đã đem chia hết cho thợ) Lí tưởng, ước mơ xây một toà đài cao cả, nguy nga, tráng lệ thật đẹp đẽ và chân chính nhưng lại cao siêu, thuần tuý hoàn toàn thoát li khỏi hoàn cảnh lịch sử xã hội của đất nước, xa rời đời sống nhân dân

- Tâm trạng bi kịch đầy căng thẳng của ông: xây Cửu trùng đài là đúng hay sai? là

có công hay có tội?

=> Vũ Như Tô là một nhân vật bi kịch bởi

đã mang trong mình không chỉ những say

mê khát vọng lớn lao mà còn cả những làm lạc trong suy nghĩ và hành động.Khi ông và Đan Thiềm bị bắt, Cửu trùng đài bị đập phá, thiêu huỷ thì ông mới bừng tỉnh xiết bao đau đớn, kinh hoàng

3 Nhân vật Đan Thiềm

- Là người đam mê cái tài, tài sáng tạo ra cái đẹp

- “Bệnh Đan Thiềm” là mê đắm tài hoa siêu việt của người sáng tạo nghệ thuật, sáng tạo

ra cái đẹp

- Vì đam mê tài năng mà nàng luôn khích lệ VHT xây CTĐ, sẵn sàng quên mình để bảo

vệ cái tài ấy

- Là người luôn tỉnh táo trong mọi trường hợp.Biết chắc đài lớn không thành, tâm trí nàng giờ đây chỉ còn tập trung bảo vệ tính mạng cho Vũ nàng khẩn khoản khuyên Vũ trốn đi nhưng không được

=> kẻ tri âm, liên tài có thể chết, sẵn sàng chết vì đài cao, tài lớn, vì người tri âm

4 Giải quyết mâu thuẫn

- Mâu thuẫn 1 được tác giả giải quyết dứt

Thao tác 4

GV Qua đoạn trích em thấy mâu thuẫn đã

được giải quyết chưa? tìm dẫn chứng

Hs trả lời

Gv nhấn mạnh

Gv cho học sinh nêu những nét chính về

nghệ thuật

Hs suy nghĩ trả lời

GV cho học sinh tổng kết về nội dung

Hs suy nghĩ trả lời

khoát bằng cảnh quân nổi loạn phá đài , giết vua

- Mâu thuẫn 2 giữa quan niệm nghệ thuật cao siêu và lợi cích thiết thực của nhân dân chưa được giải quyết vì : đến cuối VNT đến chết vẫn không thấy được sai lầm của mình

là người vô tội , Vũ căm ghét vua nhưng lại mượn tay vua để thực hiện hoài bão của mình gây ra nỗi khổ của nhân dân Vũ có tội hay công , vẫn chưa trả lời được , tác giả mới chỉ nêu vấn đề, nêu chưa hợp lí vì chân

lí thuộc về Vũ một nửa và nhân dân 1 nửa

5 Nghệ thuật

- Miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật Vũ Như Tô

- Dùng ngôn ngữ, hoạt động của nhân vật

để khắc hoạ tính cách nhân vật

- Ngôn ngữ điêu luyện Ghi nhớ

II Tổng kết

Qua tấn bi kịch của Vũ Như Tô, tác giả đặt

ra những vấn đề sâu sắc, có ý nghĩa muôn thuở về mối quan hệ giữa nghệ thuật với cuộc sống , giữa lí tưởng cao siêu với lợi ích của nhân dân

Hoạt động 4: Bài tập vận dụng:

- Công việc của GV: ra bài tập, hướng dẫn

3' Bài tập 1: sgk trang 193

Gợi ý:

học sinh làm bài.

- Công việc của HS: suy nghĩ trao đổi làm

bài

Đoạn trích trong lời tựa thể hiện nỗi băn khoăn của NHT khi viết vở kịch này: mâu thuẫn giữa người nông dân và người nghệ

sĩ trong bản thân tác giả cũng chưa giải quyết được dứt khoát Trong hoàn cảnh giai cấp thống trị thối nát, nhân dân đói khổ, người công nhân trong tác giả không muốn xây Cửu trùng đài, nhưng người nghệ sĩ trong ông vẫn muốn xây với ý nghĩ lợi dụng kinh phí , quyền lực của gai cấp thống trị để tạo cho dân tộc một công trình nghệ thuật vĩ đại

Kiểm tra 15 phút:

Viết Bản tin về những sự kiện xảy ra trong cuộc sống

4 Củng cố, dặn dò: 2'

* Chốt lại bài học: HS tự tóm tắt những nét chính về nội dung và nghệ thuật của bài

Gv chốt lại: Những mâu thuẫn xung đột cơ bản của vở kịch và đọan trích

Tính cách và diễn biến tâm trạng của Vũ như Tô

* Dặn dò: 1 Bài tập về nhà: học kiến thức của bài ?

2 Tiết học tiếp theo: Tình yêu và thù hận