Giáo án Ngữ văn 11 tuần 16: Vĩnh biệt Cửu trùng đài (Trích Vũ Như Tô)

Bài mới: Nguyễn Huy Tưởng cùng thế hệ với Nam Cao, Tô Hoài nhưng có thiên hướng khai thác các đề tài lịch sử và Rất thành công trong hai thể loại kịch lịch sử và tiểu thuyết lịch sử như:

VĨNH BIỆT CỬU TRÙNG ĐÀI.

( Trích kịch: Vũ Như Tô - Nguyễn Huy Tưởng)

A Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức:

- Hiểu và phân tích được xung đột kịch, tính cách, diễn biến tâm trạng và bi kịch của vũ Như Tô và Đan Thiềm trong đoạn trích

- Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật đoạn trích

2 Kĩ năng:

- Đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại

- Rèn kỹ năng phân tích tác phẩm kịch

3 Thái độ:

- Giáo dục cho Hs hiểu đúng về cái đẹp và biết yêu cái đẹp

B Chuẩn bị bài học:

1 Giáo viên:

1.1 Dự kiến bp tổ chức hs hoạt động cảm thụ tác phẩm:

- Phương pháp đọc hiểu, đọc diễn cảm, kết hợp phân tích, giảng bình, so sánh, nêu vấn đề bằng hệ thống câu hỏi gợi mở

- Trao đổi thảo luận, kích thích sự sáng tạo của học sinh

- Tích hợp phân môn Làm văn, Tiếng Việt, Đọc văn

1.2 Phương tiện:

Sgk, giáo án, đọc tài liệu tham khảo

2 Học sinh:

- Hs chủ tìm hiểu bài qua hệ thống câu hỏi sgk

C Hoạt động dạy và học:

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Bài mới:

Nguyễn Huy Tưởng cùng thế hệ với Nam Cao, Tô Hoài nhưng có thiên hướng khai

thác các đề tài lịch sử và

Rất thành công trong hai thể loại kịch lịch sử và tiểu thuyết lịch sử như: Đêm hội

Long Trì; An Tư; Lá cờ thêu sứu chữ vàng; sống mãi với thủ đô Vũ Như Tô là vỡ

kịch đầu tay- bi kịch lịch sử có giá trị nhất của ông

HĐ 1 : Đọc hiểu khái quát

- HS đọc tiểu dẫn và trả lời câu hỏi

- Phần tiểu dẫn trình bày những nội

dung chính nào ?

- nêu vài nét về tác giả ?

- Tóm tắt nội dung tác phẩm ?

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

Nguyễn Huy Tưởng (1912 - 1960) là nhà văn có thiên hướng khai thác về đề tài lịch sử và có nhiều đóng góp về thể loại tiểu thuyết và kịch

Văn phong Nguyễn Huy Tưởng giản dị, đôn hậu

mà thâm trầm sâu sắc

2 Tác phẩm kịch: Vũ Như Tô

- Vở kịch đầu tay - bi kịch lịch sử 5 hồi, viết về sự kiện xảy ra ở Thăng Long khoảng năm 1516-1517

- Nêu vị trí đoạn trích ?

HĐ 2 : Đọc hiểu chi tiết

Trao đổi thảo luận nhóm

Tìm hiểu nội dung văn bản

- GV hướng dẫn HS đọc phân vai

Nhận xét và đánh giá

- Nhóm 1:

Chỉ ra những mâu thuẫn giữa nhân dân

lao động với hôn quân bạo chúa và phe

cánh của chúng?

dưới triều Lê Tương Dực

- Tóm tắt nội dung tác phẩm: SGK

3 Đoạn trích: "Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài".

- Đoạn trích thuộc hồi V, hồi cuối cùng của TP

II Đọc hiểu văn bản.

1 Nội dung:

a Những mâu thuẫn xung đột cơ bản của

vở kịch.

- Mâu thuẫn thứ nhất:

Nhân dân lao động Bạo chúa và phe cánh

- Lầm than, làm việc cật lực, bị ăn chặn ->nghèo đói

- Chết vì tai nạn, chết

vì bị chém

- Mất mùa-> nổi loạn

- Bắt xây Cửu Trùng Đài để làm nơi hưởng lạc, sống xa hoa

- Tăng sưu thuế, tróc

nã, hành hạ người chống đối

- Lôi kéo thợ làm phản

 Trịnh Duy Sản

- Nhóm 2.

Chỉ ra những mâu thuẫn cơ bản giữa

quan niệm nghệ thuật cao siêu với lợi

ích trực tiếp của nhân dân?

Tiết 2 :

HĐ 1: Đọc hiểu chi tiết ( tiếp)

Trao đổi thảo luận nhóm

- GV định hướng và chuẩn xác kiến

thức

cầm đầu phe nổi loạn chống triều đình: Giết

Lê Tương Dực, Vũ Như Tô, Đan Thiềm, cung nữ, thiêu hủy Cửu Trùng Đài

- Mâu thuẫn thứ hai:

Quan niệm nghệ thuật thuần túy, cao siêu muôn đời >< Lợi ích thiết thực, trực tiếp của nhân dân + Vũ Như Tô - Kiến trúc sư - nghệ sĩ: Tâm huyết, hoài bão, muốn đem lại cái đẹp cho muôn đời + Mượn uy quyền, tiền bạc của vua để thực hiện hoài bão lớn lao:  mục đích chân chính >< con đường thực hiện mục đích sai lầm

 Đẩy Vũ Như Tô vào tình trạng đối nghịch với nhân dân - kẻ thù của nhân dân- người thợ

 Bi kịch không lối thoát của nghệ sĩ thiên tài Vũ Như Tô

b Nhân vật Vũ Như Tô.

- Là một kiến trúc sư tài ba « nghìn năm có một »

- Nhóm 1 Vũ Như Tô là con người có

tính cách như thế nào?

- Nhóm 2: Điều sai lầm của Vũ Như Tô

ở chỗ nào?

- Nhóm 3 Vì sao Vũ Như Tô cương

quyết không nghe lời Đan Thiềm chạy

trốn?

- Nhóm 4 Lý do nào khiến Vũ Như Tô

trở thành kẻ thù của nhân dân?

- GV giảng :

Những tiếng kêu than của Vũ Như Tô

trước khi bị dẫn ra pháp trường: Ôi

mộng lớn! Ôi Cửu Trùng Đài! Ôi Đan

Thiềm!

 Tâm trạng đau xót, tuyệt vọng, phẫn

uất cùng cực Cho đến lúc chết vẫn cho

rằng mình không có công thì cũng vô

tội  nét độc đáo của nhân vật bi kịch

lịch sử

- Nhân cách cao cả, hoài bão lớn lao, nghệ sĩ chân chính, gắn bó với nhân dân, không khuất phục trước uy quyền, kiên quyết không chịu nhận xây lâu đài cho vua Lê Trương Dực

- Không hám lợi, chia hết vàng bạc vua thưởng cho thợ

- Khát khao suốt đời là xây được một tòa lâu đài nguy nga tráng lệ, bền vững muôn đời, để dân ta nghìn thu hãnh diện

 Lí tưởng chân chính, cao đẹp nhưng cao siêu

xa rời đời sống nhân dân lao động

 Vũ Như Tô không nhận ra một thực tế: Cửu Trùng Đài xây bằng mồ hôi, nước mắt, xương máu của nhân dân

- Ông nhất mực cho rằng mình không có tội mà chỉ có công Luôn tin vào việc làm chính đại quang minh của mình, và hi vọng sẽ thuyết phục được An Hòa hầu

- Khát vọng, đam mê sáng tạo nghệ thuật của ông xuất phát từ thiên chức của nghệ sĩ chân chính, nhưng chưa đúng vì đặt nhầm chỗ, vì xa rời thực tiễn, vì lợi dụng giai cấp cầm quyền tàn bạo để thực hiện mục đích chân chính của mình

Trao đổi cặp.

GV chuẩn xác kiến thức

- Đan Thiềm là người như thế nào?

- Em hiểu bệnh Đan Thiềm là gì?

 Diễn biến tâm trạngVũ Như Tô và

Đan Thiềm bổ xung cho nhau làm tăng

bi kịch, góp phần làm nổi bật chủ đề:

Người nghệ sĩ sáng tạo cái đẹp và kẻ tri

 Vô hình chung tự đưa ông sang hàng ngũ kẻ thù của nhân dân - ông thất bại - trả giá bằng chính sinh mạng của mình

=> Vũ Như Tô - nhân vật bi kịch lịch sử, mang khát vọng lớn, cao cả nhưng lầm lạc trong suy nghĩ và hành động Chỉ thực sự bừng tỉnh khi biết chính An Hòa ra lệnh đập phá, đốt Cửu Trùng Đài

c Nhân vật Đan Thiềm.

- Dưới con mắt của Vũ Như Tô thì Đan Thiềm là tri kỷ, tri âm duy nhất ở triều đình.( Vũ mê cái đẹp, Đan Thiềm mê cái tài)

- Luôn động viên, khích lệ, giúp đỡ Vũ Như Tô xây đài, bảo vệ đài

- Là con người luôn tỉnh táo: Biết chắc Đài không thành, tìm cách bảo vệ an toàn tính mạng cho Vũ Như Tô, khuyên Vũ bỏ trốn

- Sẵn sàng đổi mạng sống của mình cứu Vũ Đau đớn khi không thể cứu được người tài

- Bệnh Đam Thiềm: Bệnh mê đắm cái đẹp, cái tài.

Có tấm lòng biệt nhỡn liên tài Thuyết phục Vũ

Như Tô mượn tay Lê Tương Dực để xây Cửu Trùng Đài

âm đều có thể sẵn sàng chết vì cái đẹp,

cái tài

- Nêu đặc sắc nghệ thuật của đoạn

trích ?

- Rút ra ý nghĩa văn bản ?

Hoạt động 3 :

=> Sống chết hết mình vì cái, cái đẹp

2 Nghệ thuật :

- Ngôn ngữ tập trung phát triển cao, hành động dồn dập đầy kịch tính

- Ngôn ngữ cao đẹp có sự tổng kết cao, nhịp điệu lời thoại nhanh

- Tính cách tâm trtangj nhân vật bộc lộ rõ nét qua ngôn ngữ hành động

- Các lớp kịch được chuyển tự nhiên, linh hoạt liền mạch

3 Ý nghĩa văn bản :

Doạn trích « Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài » đặt ra vấn đề có ý nghĩa muôn thưởveef cái đẹp, và mối quan hệ giữa nghệ sĩ và nhân dân, đồng thời tác giả bày tỏ niềm cảm thông, trân trọng đối với nghệ sĩ tài năng, giàu khát vọng nhưng lại rơi vào

bi kịch

III Tổng kết :

Ghi nhớ : SGK

- HS đọc ghi nhớ SGK.

4 Hướng dẫn về nhà

- Nắm nội dung bài học

- Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật chính

D Rút kinh nghiệm :