GV: Có thiên hướng khai thác đề tài lịch sử => kịch, tiểu thuyết; Bình sinh luôn khao khát viết về những tác phẩm có quy mô lớn, dựng lên bức tranh, hình tượng hoành tráng về lịch sử bi
Trang 1TUẦN 16 - TIẾT 61,62,63:
VĨNH BIỆT CỬU TRÙNG ĐÀI.
(Kịch – Vũ Như Tô)
A Mục tiêu cần đạt:
Thống nhất SGK + SGV
B Phương tiện thực hiện:
SGK + SGV, thiết kế bài giảng, bảng phụ, phim
C Cách thức tiến hành:
Trao đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi
D Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định:
2 Bài cũ: Tinh thần thể dục thể thao được diễn ra như thế nào?
3 Bài mới: GV giới thiệu vào bài
Hướng dẫn học sinh đọc phần tiểu dẫn
Nêu những nét chính về tác giả?
GV: Có thiên hướng khai thác đề tài lịch sử
=> kịch, tiểu thuyết; Bình sinh luôn khao
khát viết về những tác phẩm có quy mô
lớn, dựng lên bức tranh, hình tượng hoành
tráng về lịch sử bi hùng của dân tộc, khao
khát nói lên những vấn đề có tầm triết lí
sâu sắc về con người, cuộc sống và nghệ
thuật
Sự nghiệp sáng tác mà Nguyễn Huy Tưởng
để lại?
Thể loại sáng tác?
I Đọc - hiểu khái quát
1 Tác giả: SGK
2 Sự nghiệp sáng tác:
- Thể loại :Thành công ở nhiều thể loại
- Phong cách nghệ thuât:
3 Tác phẩm:
Trang 2Nêu vài nét về phong cách nghệ thuật?
Xuất xứ tác phẩm?
Tóm tắt?
Xuất xứ đoạn trích?
Thuộc thể loại?
Nêu một vài hiểu biết của em về kịch?
GV: Là thể loại của văn học, xây dựng trên
những mâu thuẫn lịch sử, xã hội hoặc xung
đột.Kết cấu: hồi, lớp tạo sự trùng khớp về
thời gian, địa điểm, hành động Kết thúc
một hồi: hạ màn Mỗi hồi chia thành nhiều
lớp( cảnh) Nhân vật trong lớp kịch không
thay đổi, nếu thay đổi thì chuyển sang lớp
khác Mỗi lớp thể hiện một diễn biến hành
động kịch( Vũ Như Tô: V hồi, 9 lớp,
Rômêô và Juliet: hồi 2)
- Xung đột trong Vũ Như Tô: nghệ thuật và
cuộc sống, sáng tạo nghệ thuật và đời sống
nhân dân -> độc giả tự giải quyết xung đột
- Tính cách nhân vật được làm rõ thông qua
hành động kịch, cốt truyện thống nhất chặt
chẽ, ngôn ngữ đối, độc thoại, nhân vật anh
hùng -> bi kịch -> con người có khát vọng
HS đọc – phân vai
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản
Theo em vở kịch Vũ Như Tô được xây
dựng trên cơ sở những mâu thuẫn, xung đột
cơ bản nào?
Ở mâu thuẫn thứ nhất hãy chỉ ra mâu thuẫn
gay gắt giữa nhân dân lao động và hôn
quân, bạo chú và phe cánh của chúng?
- Xuất xứ tác phẩm: Thời diểm sáng tác: 1941 Nội dung: ghi lại câu chuyện lịch sử có thật kết cấu ban đầu: 3 hồi sau sửa thành 5 hồi
- Tóm tắt tác phẩm: SGK
- Đoạn trích:
+ Xuất xứ: Hồi 5 của vở kịch
+ Thể loại: bi kịch lịch sử
II Đọc - hiểu chi tiết
1 Những mâu thuẫn cơ bản của vở kịch:
- Mâu thuẫn giữa nhân dân lao động khốn khổ lầm than với bọn hôn quân, bạo chúa và phe cánh của chúng sống xa hoa, truỵ lạc
Trang 3GV:
Nhân dân lao động Hôn quan, bạo
chúa, …
Lầm than, làm việc Bắt xây CTĐ để
làm nơi
cật lực, bị ăn chận-> hưởng lạc
nghèo đói
Chết vì tai nan, bị chém Tăng sưu thuế,
tróc nã.hành
người chống đối
Mất mùa, nổi loạn TDSản cầm đầu,
lôi kéo
thợ làm phản
Theo em mâu thuẫn này có được giải quyết
không?
GV: Mâu thuẫn này quyết dứt điểm theo
quan điểm của nhân dân
Mâu thuẫn thứ hai là gì? Hãy phân tích?
GV: VNTô - KTSư - Nghệ sĩ tâm huyết,
hoài bão muốn đem cái đẹp để lại muôn
đời Mượn uy quyền, tiền bạc của vua để
thực hiện hoài bão -> MĐ chân chính ><
con đường thục hiện sai lầm -> đối nghịch
với nhân dân- kẻ thù Nếu đi theo nhân dân
thì không thực hiện được MĐ, lí tưởng->
Bi kịch không lối thoát của người nghệ sĩ
thiên tài
Mâu thuẫn này có được giải quyết và giải
quyết ntn?
GV: Mâu thuẫn không giải quyết được: ><
cái đẹp - thiện, nghệ sĩ – nhân dân -> nó
chảy máu trên thân hình quằn quại của cái
thiện
Người nghệ sĩ tài hoa, tâm huyết không có
- Mâu thuẫn giữa quan niệm nghệ thuật cao siêu, thuần tuý của muôn đời và lợi ích trực tiếp, thiết thực của nhân dân
Trang 4điều kện thi thố tài năng để truyền cái đẹp
lại cho đời, khi phải sống trong xã hội thối
nát với sự đói khổ của nhân dân.Hoàn cảnh
đất nước không tạo điều kiện để nhân vật
thực hiện ước mơ( tạo ra một kiệt tác cho
đời) -> bi kịch không lối thoát
-> Chỉ giải quyết được khi đời sống tinh
thần của nhân dân, nhu cầu về cái đẹp được
nâng cao
Nêu tính cách và tâm trạng của VNT?
Người ta đánh giá về tài năng của thiên tài
này như thế nào?
GV: một thiên tài “ngàn năm chưa có một”;
có thể “ sai khiến gạch ngói như viên tướng
cầm quân, có thể xây dựng lâu đài cao cả,
nóc vờn mây mà không hề
tính sai một viên gạch nhỏ; chỉ vấy bút là
chim, hoa đã hiện lên trên mảnh vải thần
tình
Là người có tài nhưng lại sáng tạo trong
giai đoạn phù hợp không? Vì sao?
GV: Cái tài không gắn liền với cái thiện
Ngoài tài năng ông còn có đức tính gì nữa
không ?
Điều sai lầm lớn nhất của Vũ Như Tô là gì?
Ở hồi 5 tâm trạng VNT đang băn khoăn,
day dứt về vấn đề gì?
Vì sao ông cương quyết không nghe lời
=> Hai mâu thuẫn tác động qua lại và quan hệ mật thiết với nhau
2 Tính cách và diễn biến tâm trạng của VNT và Đan Thiềm
a Nhân vật Vũ Như Tô:
- Là một kiến trúc sư thiên tài, là hiện thân cho niềm khao khát, say mê sáng tạo cái đẹp
- Là một nghệ sĩ có nhân cách, hoài bão lớn, lí tưởng nghệ thuật cao cả
+ Chửi Lê Tương Dực, kiên quyết không xây CTĐ( hồi 1)
+ Vua ban thưởng thì chia cho thợ
+ Lí tưởng nghệ thuật cao siêu khác xa với hoàn cảnh lịch sử - xã hội đất nước => CTĐ xây bằng
mồ hôi, nước mắt, xương máu của nhân dân -> Bi kịch
- Không nói về tài năng mà chỉ đặt ra câu hỏi: Xây CTĐ là đúng hay sai?; Là người có công hay
có tội?-> Vũ Như Tô không trả lời được
- Khát vọng đam mê sáng tạo xuất phát từ thiên chức người nghệ sĩ chân chính nhưng lại đặt nhầm chỗ, xa rời thực tiễn -> lợi dụng giai cấp
Trang 5ĐThiềm bỏ trốn?
GV: Cho là mình không có tội, tin vào
chính mình
Lí do nào khiến VNT trở thành kẻ thù của
nhân dân?
Lẽ phải thuộc về ai? VNT hay kẻ giết ông?
Mất CTĐ nên mừng hay tiếc?
GV: Tâm trạng ngơ ngác, đau xót, nuối tiếc
vì bị đốt CTĐ.(Đặt nghệ thuật lên trên
mạng sống của mình)
Như vậy bi kịch của VNT là bi kịch của
con người như thế nào?
GV chốt: Kể cả khi ra pháp trường vẫn
không nhận ra mình sai vì cái gì, tuyệt
vọng, đau đớn -> tác giả để người đọc tự
giải mã -> nét độc đáo của tác phẩm
Hãy nêu tính cách và diễn biến tâm trạng
ĐThiềm?
Bà là người như thế nào?
GV: Khích lệ VNT xây CTĐ, lợi dụng
LTDực và sau này chúng ta mới thấy sai,
khi nó xa rời thực tế đời sống nhân dân và
chính bà sau này cũng biết mình sai lầm
Tại sao ĐThiềm lại nhất quyết xin nài Vũ
đi trốn, trong khi lúc trước bà lại khuyên
không nên đi?
Nhân vật ĐThiềm khiến em liên tưởng đến
nvật nào
Theo em thế nào là bênh ĐThiềm?
=> Cuối vở kịch: ĐThiềm bảo vệ nghệ
thuật chân chính, bảo vệ người tài hơn
mạng sống Có bà bi kịch VNT đỡ bi thảm
hơn dù bà chỉ là một cung nữ bình
thường-cầm quyền để thực hiện mục đích -> trở thành kẻ thù của nhân dân và phải trả giá bằng sinh mạng
=> VNT là nhân vật bi kịch lịch sử có khát vọng lớn nhưng lại lầm lạc trong suy nghĩ và hành động Thực sự bình tĩnh khinh biết chính An Hoà Hầu cho đốt CTĐ
b Nhân vật Đan Thiềm:
- Là một cung nữ nhưng dưới con mắt VNT, bà là người tri âm, tri kỉ
- Là người đam mê cái tài( người sáng tạo ra cái đẹp- VNT )
- Luôn động viên, khích lệ, giúp đỡ Vũ xây đài, bảo vệ đài
- Khác với VNT, bà là người luôn tỉnh táo.Biết xây CTĐ không thành, tìm cách bảo vệ tính mạng VNT, khuyên trốn
- Săn sàng đổi mạng sống cứu Vũ, đau đớn khi không cứu được người tài
- Bệnh Đan Thiềm: Bệnh mê đắm tài hoa siêu việt của những người sáng tạo ra cái đẹp, có tài
- Khi biết không cứu nỗi VNT thì ĐThiềm cùng chết
=> Mỗi nhân vật là một tấn bi kịch nhưng đều tập trung làm nổi rõ chủ đề, bổ sung cho nhau-> sẵn sàng chết vì tài đẹp
III Tổng kết:
- Nghệ thuật: Miêu tả diễn biến tâm trạng, khắc hoạ tính cách nhân vật, nhịp điệu được tạo ra qua đối thoại, xung đột kịch, hành động,sắc thái của động tác
Trang 6> tiếng thét vĩnh biệt
GV chốt: Vĩnh biệt CTĐ, vĩnh biệt một
giấc mộng lớn, một tài năng
Nghệ thuật? Nội dung?
HS đọc ghi nhớ
- Nội dung: Ghi nhớ: SGK
4 Củng cố: Ý nghĩa lời đề tựa: Chân lí đúng về Vũ 1 nửa, nửa kia thuộc về nhân dân
5 Dặn dò: Học bài cũ, soạn bài mới