Mục tiêu bài học: - Giúp học sinh hiểu rõ giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm.. - Thấy được thái độ và ngòi bút kí sự chân thực, sắc sảo của tác giả.. Hoạt động 1 : Hs đọc tiểu dẫn v
Trang 1VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH Trích “Thượng kinh kí sự” - Lê Hữu Trác
A Mục tiêu bài học:
- Giúp học sinh hiểu rõ giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm
- Thấy được thái độ và ngòi bút kí sự chân thực, sắc sảo của tác giả
- Phần nào hiểu được đặc điểm thể loại kí sự thể hiện qua đoạn trích
B Phương pháp thực hiện: Quy nạp, đàm thoại.
C Các bước tiến hành:
1 Ổn định lớp
2 Nội dung bài mới:
Hoạt động của thầy và
trò
Nội dung cần đạt.
Hoạt động 1 :
Hs đọc tiểu dẫn và trả lời
câu hỏi
Nêu những nét chính về
tác giả Lê Hữu Trác?
Hiểu biết của em về tác
phẩm Thượng kinh kí
sự? Đoạn trích “Vào
phủ chúa Trịnh”?
I
Giới thiệu chung:
Tác giả Lê Hữu Trác: 1724 – 1791 (Hải Dương)
- Hiệu: Hải Thượng Lãn Ông (ông già lười ở đất thượng hồng)
- Một danh y nổi tiếng đức độ
- Một nhà văn có đóng góp lớn (soạn sách,mở trường dạy học,chữa bệnh)
Tác phẩm Thượng kinh kí sự:(1783)- chữ hán
- Là công trình nghiên cứu y học được nghi lại bằng mắt thấy tai nghe từ khi chữa bệnh cho thế
tử Cán
Đoạn trích: “Vào phủ chúa Trịnh”
Trang 2Hoạt động 2 :
- Hs đọc văn bản:
+Chân thực, pha chút
hóm hỉnh
+ Chú ý giọng điệu của
từng nhân vật
Hoạt động 3 : Chia lớp
thành nhóm thảo luận
Nhóm 1:
Tìm dẫn chứng và nhận
nhận xét quang cảnh
phủ chúa
chúa chữa bệnh cho thế tử Cán
II Đọc hiểu:
1 Đọc Đọc đoạn đầu khi LHT được gọi vào kinh
2 Tìm hiểu đoạn trích:
a Bức tranh hiện thực nơi phủ chúa và thái độ của một nhà văn:
* Quang cảnh phủ chúa:
- Chi tiết, tỉ mỉ theo chân Lê Hữu Trác:
+ nhiều lần cửa, hành lang quanh co nối tiếp nhau…
ra vào có thẻ, vệ sĩ canh gác…
+ Khuôn viên: - có điếm Hậu mã quân túc trực, đại đường, quyển bồng, gác tía, kiệu son võng điều…
+ Có cây cối um tùm, chim kêu ríu rít,danh hoa đua thắm,thoang thoảng mùi hương, cây, đá lạ lùng
- Bên trong: đồ đạc nhân gian chưa từng thấy: tất cả được sơn son thếp vàng, nệm gấm, màn che…
=>Quang cảnh tráng lệ, lộng lẫy, không đâu sánh bằng Qua đó ta thấy được quyền uy tột đỉnh của Chúa Trịnh
Trang 3- Nhóm 2:
Tìm dẫn chứng và nhận
xét cung cách sinh hoạt
của phủ chúa?
Em suy nghĩ gì về lễ
nghi trong cung cấm?
(so sánh: tác giả(cụ già) –
Thế tử (1 đứa trẻ lên 5))
Nhóm 3:
Nhận xét gì về: Bức
tranh hiện thực và thái
độ của tác giả?
* Cung cách sinh hoạt:
- Vào phủ:
+ Tên đầy tớ chạy đằng trước hét đường + Cáng chạy như ngựa lồng
-Trong phủ”
+ Người giữ cửa truyền bá rộn ràng, người có việc quan qua lại như mắc cửi, tấp nập…
- Ăn uống:
Mâm vàng, chén bạc, đồ ăn toàn của ngon vật lạ -Khi vào khám bệnh:
+ Qua nhiều lần cửa ,phải chờ có lệnh, có thẻ mới được vào
+ Cung kính, nghiêm trang: Thánh thượng, ngự, yết, hầu mạch, hầu trà…
+ Phải lạy 4 lạy, khúm núm xem mạch, xin phép được cởi áo cho thế tử
+ Chỉ được viết tờ khải dâng chúa (không đựơc trao đổi trực tiếp)
+ Nín thở đứng chờ từ xa…
=> Cuộc sống hưởng thụ xa hoa cực điểm, sự cao sang, quyền uy tột đỉnh, sự lộng quyền của nhà chúa Bức tranh hiện thực về cuộc sống nơi phủ chúa tái hiện rõ nét, cụ thể và ấn tượng: Một phủ chúa xa hoa lộng lẫy, tấp nập vương giả dưới thời chúa Trịnh Sâm Đúng là “Cả trời Nam sang nhất là đây”
Trang 4Em nhận xét gì về bài
thơ của tác giả?
Hiểu biết của anh chị về
thế tử Cán? Hình hài?
nơi ở?
Nhóm 4:
- Vì sao tác giả do dự khi
kê đơn sau khi bắt mạch
*Thái độ của tác giả:
- Ngạc nhiên đến sững sờ
+ Làm thơ về phủ chúa
Khen cái đẹp, sang nơi phủ chúa
+ Không đồng tình với cuộc sống xa hoa, quá no đủ, thiếu khí trời và tự do
+ Dửng dưng trước sự quyến rũ của vật chất
b Lê Hữu Trác - tư cách người thầy thuốc:
*Thế Tử Cán:
- Ấu chúa 5 tuổi, mặc áo đỏ, ngồi trên sập vàng
- Khen LHT biết phép tắc
-Tinh khí khô hết, da mặt khô, rốn lồi to, gân xanh, chân tay gầy…
- nguyên khí hao mòn, thương tổn quá mức…
=Đây là hình hài ốm yếu đang chết dần, chết mòn,bị quây tròn, bọc kín trong cái tổ kén bằng vàng
*Thái độ LHT khi kê đơn:
- Do dự vì:
+ Hiểu rõ bệnh nhưng chữa có hiệu quả ngay -> chúa tin dùng và bị công danh trói buộc
+ Chữa cầm chừng, cho thuốc vô thưởng, vô phạt->
đi ngược truyền thống tổ tiên, trái với y đức
- Quyết định cuối cùng:
Trang 5Quyết định cuối cùng là
gì?
Hoạt động 4: Thảo luận
chung Gv hướng dẫn 4
nhóm thảo luận trong 10
phút
Hãy đánh giá về tác giả
với tư cách 1 lương y?
GV: tổng hợp – nâng cao
Đánh giá về bút pháp kí
sự của LHT?
(ngay khi quan chánh đường ngần ngại) lấy việc cứu người là mục đích chính
Lương tâm người thày thuốc đã chiến thắng
* Kết luận: LHT: + Một thầy thuốc giỏi, kiến thức sâu rộng, già dặn kinh nghiệm
+ Một thầy thuốc có lương tâm đức độ; phẩm chất cao quý; khinh thường danh lợi, quyền quý, yêu tự do cuộc sống thanh đạm giản dị
c Đặc sắc của bút pháp kí sự Lê Hữu Trác:
+ Quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực
+ Tả cảnh sinh động, kể khéo léo, lôi cuốn
+ Nghệ thuật tương phản càng thể hiện rõ giá trị hiện thực tác phẩm và chân dung tác phẩm
III Hướng dẫn học bài:
- Nét cơ bản Tác giả Lê Hữu Trác, tác phẩm, đoạn trích
-So sánh bút pháp kí sự của LHT với Phạm Đình Hổ?
- PT được: Bức tranh hiện thực, thái độ tác giả và đặc sắc nghệ thuật…
- Chuẩn bị tiết Tiếng Việt