Kiến thức: Bức tranh chân thực, sinh động về cuộc sống xa hoa, đầy quyền uy nơi phủ chúa Trịnh và thái độ, tâm trạng của nhân vật "tôi" khi vào phủ chúa chữa bệnh cho Trịnh Cán.. 1' Giớ
Trang 1TUẦN 1 - TIẾT 1-2: ĐỌC VĂN: VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH
(Trích Thượng kinh kí sự)
Lê Hữu Trác
-A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: Bức tranh chân thực, sinh động về cuộc sống xa hoa, đầy quyền uy nơi phủ chúa
Trịnh và thái độ, tâm trạng của nhân vật "tôi" khi vào phủ chúa chữa bệnh cho Trịnh Cán
- Vẻ đẹp tâm hồn của Hải Thượng Lãn Ông; lương y, nhà nho thanh cao, coi thường danh lợi
- Những nét đặc sắc của bút pháp kí sự: tài quan sát, miêu tả sinh động những việc
có thật; lối kể chuyện lôi cuốn, hấp dẫn; chọn lựa chi tiết đặc sắc; đan xen văn xuôi và thơ
2 Kỹ năng: Biết cách đọc hiểu thể kí (kí sự) trung đại thao đặc trưng thể loại
3 Thái độ tư tưởng: Biết trân trọng một người vừa có tài năng vừa có nhân cách như Lê Hữu
Trác B Chuẩn bị của GV và HS
1 Giáo viên: Đọc SGK, SGV, TLTK, soạn giáo án, thiết kế bài học
2 Học sinh: Soạn bài
C Tiến trình dạy - học:
1 Ổn định tổ chức:
1'
2 Kiểm tra bài cũ: 4'
Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh
3 Các hoạt động dạy học : 85'
Hoạt động của GV và HS Tg Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới,
+ PP giới thiệu: thuyết trình
1' Giới thiệu qua VHTĐ và bài Vào phủ chúa Trịnh
Hoạt động 2: Tìm hiểu chung:
Mục tiêu: Cảm nhận được giá trị
hiện thực sâu sắc của tác phẩm và vẻ đẹp
tâm hồn, nhân cách của Lê Hữu Trác qua
ngòi bút kí sự chân thực, sắc sảo về cuộc
5' I Tiểu dẫn
1 Tác giả ( 1724 – 1791) Hiệu là Hải Thượng
Lãn Ông (Ông già lười ở đất Thượng Hồng )
- Quê quán: Làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, thị trấn Hải Dương (nay
Trang 2sống trong phủ chúa Trịnh
Phương pháp: - Công việc của GV:
cho học sinh đọc phần tiểu dẫn và nêu
câu hỏi Em hãy cho biết vài nét về tác
giả Lê Hữu Trác và tác phẩm Thượng
kinh kí sự và văn bản Vào phủ chúa
Trịnh?
- Công việc của HS:
Học sinh đọc bài, suy nghĩ, trao đổi và
trả lời các câu hỏi
thuộc huyện Yên Mỹ tỉnh Hưng Yên)
- Về gia đình: Có truyền thống học hành thi cử,
đỗ đạt làm quan
- Phần lớn cuộc đời hoạt động y học và trước tác của ông gắn với quê ngoại ( Hương Sơn –
Hà Tĩnh)
- Lê Hữu Trác không chỉ chữa bệnh giỏi mà còn soạn sách, mở trường, truyền bá y học Sự nghiệp của ông được tập hợp trong bộ “ Hải Thượng y tông tâm lĩnh” gồm 66 quyển biên soạn trong gần 40 năm Đây là công trình nghiên cứu y học Xuất sắc nhất trong thời trung đại Việt Nam
2 Tác phẩm
Tác phẩm Thượng kinh kí sự là công trình nghiên cứu y học xuất sắc nhất thời trung đại Đoạn “Vào phủ chúa Trịnh” nói về việc Lê Hữu Trác lên tới Kinh đô được dẫn vào phủ chúa đề bắt mạch, kê đơn cho Trịnh Cán
Hoạt động 3: Đọc hiểu văn bản:
Thao tác 1: Đọc văn bản:
- GV: Gọi 1-2 HS đọc văn bản GV nhận
xét và đọc mẫu, giải thích từ khó
- HS: đọc văn bản, nhận xét bạn đọc văn
bản như thế nào
Thao tác 2: T2
Tìm hiểu văn bản và tìm hiểu quang cảnh
phủ chúa:
- GV: Đặt câu hỏi em hãy nêu quang
cảnh phủ chúa
- HS: Suy ghĩ và trả lời
34'
40'
I Đọc văn bản
- Giải thích từ khó
- Xuất xứ
II Tìm hiểu văn bản
1 Quang cảnh phủ chúa
* Cảnh sống xa hoa đầy uy quyền của chúa Trịnh
- Sự cao sang, quyền uy cùng cuộc sống hưởng thụ cực điểm của nhà chúa
Trang 3Thao tác 3: Thái độ của tác giả
- GV: Đặt câu hỏi vậy đứng trước cuộc
+ Quang cảnh tráng lệ, tôn nghiêm, lộng lẫy
(Vào phủ chúa phải qua nhiều lần cửa và “
Những dãy hành lang quanh co nối nhau liên tiếp”“ Đâu đâu cũng là cây cối um tùm chim kêu ríu rít, danh hoa đua thắm, gió đưa thoang thoảng mùi hương” khuôn viên vườn hoa phủ
chúa bố trí đẹp đẽ cầu kì kiểu cách, nội cung được miêu tả gồm những chiếu gấm, màn là, sập vàng, ghế rồng, đèn sáng lấp lánh, hương hoa ngào ngạt, cung nhân xúm xít, mặt phần áo đỏ
+ Cung cách sinh hoạt ăn uống thì “ Mâm vàng, chén bạc, đồ ăn toàn của ngon vật lạ”, lễ nghi, khuôn phép (cách đưa đón thầy
thuốc:người giữ cửa truyền báo rộn ràng,
người có việc quan qua lại như mắc cửi cách
xưng hô, nghi thức nhiều thủ tục Nghiêm đến nỗi tác giả phải “ Nín thở đứng chờ ở xa: dạ, bẩm, thưa, tâu, lạy, cảnh khám bệnh phải lạy, rồi khúm núm xem mạch xem xong lạy đi ra )
;
=> Phủ chúa Trịnh lộng lẫy sang trọng uy nghiêm được tác giả miêu tả bằng tài quan sát
tỷ mỷ, ghi chép trung thực, tả cảnh sinh động giữa con người với cảnh vật Ngôn ngữ giản dị mộc mạc (phân tích bài thơ mà tác giả ngâm)
* Thái độ của tác giả
- Tỏ ra dửng dưng trước những quyến rũ của vật chất, không đồng tình trước cuộc sống quá
no đủ, tiện nghi nhưng thiếu khí trời và không khí tự do Ông sững sờ trước quang cảnh của phủ chúa “ Khác gì ngư phủ đào nguyên thủa nào”
- Mặc dù khen cái đẹp cái sang nơi phủ chúa xong tác giả tỏ ra không đồng tình với cuộc sống quá no đủ tiện nghi nhưng thiếu khí trời
và không khí tự do
Trang 4sống xa hoa đầy uy quyền của phủ chúa
thì thái độ tâm trạng của nhân vật tôi thể
hiện như thế nào
- HS: Suy ghĩ trao đổi và trả lời
Gv liên hệ đây là môi trường thiếu ánh
sáng đã ảnh hưởng dến thế tử.
+ Đứng trước người bệnh (Thế tử Cán có cơ thể ốm yếu do ăn quá no, mặc quá ấm, nhưng thiếu khí trời, nơi ở tối om)
=> Tác giả vừa tả vừa nhận xét khách quan Thế
tử Cán được tái hiện lại thật đáng sợ Tác giả ghi trong đơn thuốc “ 6 mạch tế sác và vô lực trong thì trống” Phải chăng cuộc sống vật chất quá đầy đủ, quá giàu sang phú quý nhưng tất cả nội lực bên trong là tinh thần ý chí, nghị lực, phẩm chất thì trống rỗng?
+ Thái độ của Lê Hữu Trác , một mặt tác giả chỉ ra căn bệnh cụ thể, nguyên nhân của nó, một mặt ngầm phê phán “Vì Thế tử ở trong chốn màn che trướng phủ, ăn quá no, mặc quá
ấm nên tạng phủ yếu đi”
+ Ông rất hiểu căn bệnh của Trịnh Cán, Lúc đầu, có ý định chữa bệnh cầm chừng để tránh bị công danh trói buộc: Nhưng sau đó, ông thẳng thắn đưa ra cách chữa đúng bệnh, kiên trì giải thích, mặc dù khác ý với các quan thái y;
-> Tác giả là một thày thuốc giỏi có kiến thức sâu rộng, có y đức
- Vẻ đẹp tam hồn, nhân cách của Lê Hữu Trác: một thầy thuốc giỏi, có bản lĩnh, giàu kinh nghiệm, y đức cao; xem thường danh lợi, quyền quý, yêu tự do và nếp sống thanh đạm
3 Nghệ thuật
- Quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực, miêu tả
cụ thể, sống động, chọn lựa được những chi tiết
"đắt", gây ấn tượng mạnh
- Lối kể hấp dẫn, chân thực, hài hước
- Kết hợp văn xuôi và thơ làm tăng chất trữ tình cho tác phẩm, góp phần thể hiện một cách kín đáo thái độ của người viết
Trang 5Thao tác 4: Tìm hiểu Nghệ thuật của
đoạn trích
- GV: Đặt câu hỏi Em hãy cho biết vài
nét về nghệ thuật của đoạn trích và ý
nghĩa của văn bản?
- HS: Suy ghĩ trao đổi và trả lời
4 Ý nghĩa văn bản
Đoạn trích Vào phủ chúa Trịnh phản ánh
quyền lực to lớn của Trịnh Sâm, cuocọ sống xa hoa, hưởng lạc trong phủ chúa đồng thời bày tỏ thái độ coi thường danh lợi, quyền quý của tác giả
Ghi nhớ:
Hoạt động 4: Bài tập vận dụng:
- Công việc của GV: ra bài tập, hướng
dẫn học sinh làm bài
- Công việc của HS: suy nghĩ trao đổi
làm bài
3' Bài tập 1:
Cảm nhận của em về bức tranh hiện thực nơi phủ chúa và thái độ của tác giả
Gợi ý:
- Quang cảnh tráng lệ
- Cung cách sinh hoạt nghi lễ khuôn phép, uy quyền
- Thái độ của tác giả
4 Củng cố, dặn dò: 2'
* Chốt lại bài học: HS tự tóm tắt những nét chính về nội dung và nghệ thuật
Gv chốt lại: cuộc sống xa hoa đầy uy quyền của phủ chúa và thái độ của tác giả
* Dặn dò: 1 Bài tập về nhà: Cảm nhận của em về con người Lê Hữu Trác qua đoạn trích?
2 Tiết học tiếp theo: Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân