Kiến thức:- Thao tác phân tích và mục đích của phân tích - Yêu cầu và một số cách phân tích trong văn nghị luận.. Hoạt động 2: Tìm hiểu chung về nội dung dạy: Mục tiêu: - Nắm được mục
Trang 1TUẦN 2 - TIẾT 8: LÀM VĂN: THAO TÁC LẬP LUẬN
PHÂN TÍCH
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:- Thao tác phân tích và mục đích của phân tích
- Yêu cầu và một số cách phân tích trong văn nghị luận
2 Kỹ năng: - Nhận diện và chỉ ra sự hợp lí, nét đặc sắc của cách phân tích trong các văn bản.
- Viết các đoạn văn phân tích phát triển một ý cho trước
- Viết bài văn phân tích về một vấn đề xã hội hoặc văn học
3 Thái độ tư tưởng: Cần có ý thức vận dụng kiến thcứ vào làm bài
B Chuẩn bị của GV và HS
1 Giáo viên: Đọc SGK, SGV, TLTK, soạn giáo án, thiết kế bài học
2 Học sinh: Soạn bài
C Tiến trình dạy - học:
1 Ổn định tổ chức:
1'
2 Kiểm tra bài cũ:4 '
Kiểm tra phần phân tích đề và lập dàn ý
3 Các hoạt động dạy học:40 '
Hoạt động của GV và HS Tg Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: Giới thiệu ND dạy,
+ PP giới thiệu: thuyết trình
1' ND Giới thiệu qua các thao tác lập luận, giới thiệu thao tác lập luận phân tích
Hoạt động 2: Tìm hiểu chung về nội
dung dạy:
Mục tiêu: - Nắm được mục đích, yêu
cầu của thao tác lập luận phân tích
- Biết cách phân tích một vấn đề xã hội
hoặc văn học
Phương pháp: phát vấn
2' - Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận phân tích
- Yêu cầu của phân tích
- Cách phân tích
Trang 2- Công việc của GV: Đặt câu
hỏi, gợi ý trả lời
- Công việc của HS: HS đọc
bài, suy nghĩ, trao đổi và trả lời các câu
hỏi
Hoạt động 3: Tìm hiểu cụ thể :
Thao tác 1:
- GV: Cho học sinh đọc ví dụ và phân
tích ví dụ
- HS: Suy ghĩ trao đổi và trả lời
20' Tìm hiểu cụ thể:
I Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận phân tích
1 Ví dụ: (SGK)
- Luận điểm (ý kiến, quan niệm): Sở Khanh là
kẻ bẩn thỉu, bần tiện, đại diện của sự đồi bại trong xã hội truyện Kiều
- Các luận cứ làm sáng tỏ cho luận điểm + Sở Khanh sống bằng nghề đồi bại, bất chính + Sở Khanh là kẻ đồi bại nhất trong những kẻ làm cái nghề đồi bại, bất chính đó: Giả làm người tử tế để đánh lừa một cô gái ngây thơ, hiếu thảo; trở mặt một cách trơ tráo; thường xuyên lừa bịp, tráo trở
- Thao tác phân tích kết hợp chặt chẽ với tổng hợp
Phân tích là chia nhỏ đối tượng thành các yếu tố để xem xét một cách kỹ càng nội dung, hình thức và mối quan hệ bên trong cũng như bên ngoài của chúng
Phân tích bao giờ cũng gắn liền với tổng hợp
2 Mục đích của phân tích
- Làm rõ đặc điểm về nội dung, hình thức, cấu trúc và các mối quan hệ bên trong, bên ngoài của sự vật, hiện tượng, từ đó thấy được giá trị nội dung
3 Yêu cầu của phân tích:
Trang 3Thao tác 2:
- GV: Đặt câu hỏi sau khi phân tích ví dụ
và nêu yêu cầu phân tích
- HS: Suy ghĩ trao đổi và trả lời
Thao tác 3:
- GV: Đặt câu hỏi em hãy nêu cách làm
bài của thao tác lập luận phân tích
- HS: Suy ghĩ trao đổi và trả lời
- Khi phân tích cần chia tách đối tượng thành
các yếu tố theo những tiêu chí, quan hệ nhất định (qhệ giữa các yếu tố tạo nên đối tượng, quan hệ nhân quả, qhệ giữa các đối tượng với các đối tượng liên quan, qhệ giữa người phân tích với đối tượng phân tích, ); đồng thời đi sâu vào từng yếu tố, từng khía cạnh, chú ý đến mối quan hệ giữa các yếu tố trong một chỉnh thể thống nhất
-Phân tích cụ thể bao giờ cũng gắn liền với
tổng hợp và khái quát
- Khi phân tích bao giờ cũng phải kết hợp giữa nội dung và hình thức
II Cách phân tích
* Ví dụ 1; 2 (SGK)
- Phân tích theo quan hệ nội bộ của đối tượng: Đồng tiền vừa có tác dụng tốt, vừa có tác dụng xấu
- Phân tích theo quan hệ nguyên nhân - kết quả: Phân tích sức mạnh tác quái của đồng tiền
thái độ phê phán và khinh bỉ của Nguyễn
Du khi nói đến đồng tiền
- Phân tích theo quan hệ kết quả - nguyên nhân: Tác hại của đồng tiền ( Kết quả) vì một loạt hành động gian ác, bất chính đều do đồng tiền chi phối (nguyên nhân )
- Trong quá trình lập luận phân tích luôn gắn liền với khái quát tổng hợp
Ví dụ 2:
- Phân tích theo quan hệ nội bộ của đối tượng: Các ảnh hưởng xấu của việc bùng nổ dân số đến con người: Thiếu lương thực, thực phẩm; suy dinh dưỡng, suy thoái nòi giống; thiếu việc làm, thất nghiệp
- Phân tích theo quan hệ nguyên nhân - kết
Trang 4quả: Bùng nổ dân số (nguyên nhân) ảnh hưởng rất nhiều đến đời sống con người (Kết quả)
Cách phân tích: Chia, tách đối tượng thành các yếu tố theo những tiêu chí, quan hệ nhất định
Ghi nhớ
Hoạt động 4: Bài tập vận dụng:
- Công việc của GV: ra bài tập, hướng
dẫn học sinh làm bài
- Công việc của HS: suy nghĩ trao đổi
làm bài
15' Bài tập 1: trang 28
Gợi ý:
a Quan hệ nội bộ của đối tượng (diễn biến các cung bậc tâm trạng của Thuý Kiều): đau xót, quẩn quanh và hoàn toàn bế tắc
b Quan hệ giữa đối tượng này với các đối tương khác có liên quan
4 Củng cố, dặn dò: 2'
* Chốt lại bài học: HS tự tóm tắt những nét chính về nội dung và nghệ thuật
Gv chốt lại:
* Dặn dò: 1 Bài tập về nhà: Em hãy viết đoạn văn phân tích bàn về sự tự tin và tự ti trong
cuộc sông
2 Tiết học tiếp theo: Thương vợ của Trần Tế Xương